Ceza davalarında bilirkişi raporu, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren konuların aydınlatılması bakımından önemli delillerden biridir.

Ancak dosyaya bilirkişi raporunun sunulmuş olması teknik incelemenin mutlaka tamamlandığı anlamına gelmez.

Bilirkişi raporu eksik incelemeye dayanabilir, sorulan soruların tamamına cevap vermeyebilir, gerekçesiz olabilir, dosyadaki diğer delillerle çelişebilir veya aynı dosyada daha önce alınan başka bir bilirkişi raporuyla tamamen farklı sonuçlara ulaşabilir.

Bu durumda sanık veya müdafii;

ek bilirkişi raporu alınmasını,

yeni bir bilirkişi görevlendirilmesini

veya uyuşmazlığın niteliğine göre yeni bir bilirkişi heyeti tarafından inceleme yapılmasını talep edebilir.

Ayrıca CMK m.67 kapsamında bilirkişi raporuna itiraz edilmesi ve CMK m.67/6 kapsamında bağımsız bir uzmandan bilimsel mütalaa alınması da mümkündür.

Dolayısıyla ceza yargılamasında;

“Dosyada bir bilirkişi raporu bulunduğuna göre artık başka inceleme yapılamaz.”

şeklinde bir kural bulunmamaktadır.

Asıl cevaplandırılması gereken soru;

“Mevcut bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli, gerekçeli, bilimsel ve denetime elverişli midir?”

sorusudur.

Ceza Davasında Bilirkişi İncelemesi Nedir?

CMK m.63 uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilebilir.

Bilirkişi özellikle;

ölüm nedeninin belirlenmesi,

yaralanmanın niteliği,

illiyet bağının tespiti,

trafik kazasında teknik kusur değerlendirmesi,

DNA ve parmak izi incelemeleri,

balistik incelemeler,

uyuşturucu maddenin türü ve niteliği,

imza ve yazı incelemeleri,

dijital materyaller,

mali hesaplamalar,

cezai ehliyet

gibi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda görevlendirilebilir.

Bilirkişinin görevi hukuki uyuşmazlığı çözmek değil, uzmanlık alanına giren teknik konuda mahkemeye bilimsel değerlendirme sunmaktır.

Bilirkişi Raporu Alındıktan Sonra Yeniden Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Dosyada daha önce bilirkişi raporu alınmış olması yeniden inceleme yapılmasına engel değildir.

Mevcut raporun yetersiz olduğu, önemli delillerin incelenmediği, teknik soruların cevapsız bırakıldığı veya raporun kendi içerisinde çelişkiler taşıdığı durumlarda ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

Önemli olan ikinci veya üçüncü rapor alınması değil, hükme esas alınacak teknik meselenin yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığıdır.

Ek Bilirkişi Raporu Nedir?

Ek rapor, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden veya bilirkişi heyetinden mevcut rapordaki eksikliklerin giderilmesi, belirsiz noktaların açıklanması veya yeni soruların cevaplandırılması amacıyla alınan tamamlayıcı rapordur.

Örneğin bilirkişi trafik kazasına ilişkin kusur değerlendirmesi yapmış ancak kamera görüntülerini değerlendirmemiş olabilir.

Mahkeme bilirkişiden;

“Dosyada bulunan kamera görüntüleri de incelenerek önceki rapordaki kusur değerlendirmesinin değişip değişmediğinin açıklanması”

yönünde ek rapor isteyebilir.

Ek raporun temel amacı mevcut raporu açıklamak veya tamamlamaktır.

Yeni Bilirkişi İncelemesi Nedir?

Yeni bilirkişi incelemesinde mevcut bilirkişiden açıklama istenmesi yerine farklı bir bilirkişi veya bilirkişi heyeti görevlendirilir.

Bu yönteme özellikle mevcut rapordaki sorunların basit bir açıklamayla giderilemeyeceği durumlarda başvurulabilir.

Örneğin;

bilirkişinin uzmanlık alanının yetersiz olması,

raporun bilimsel yöntem bakımından ciddi sorunlar taşıması,

bilirkişinin önemli delilleri değerlendirmemesi,

aynı konuda birbirine tamamen zıt raporların bulunması

veya mevcut bilirkişiden alınacak ek raporun uyuşmazlığı çözmeye yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

Ek Rapor ile Yeni Bilirkişi Raporu Arasındaki Fark Nedir?

Ek raporda esas itibarıyla mevcut bilirkişi incelemesi devam ettirilmektedir.

Yeni bilirkişi incelemesinde ise teknik konu farklı bir bilirkişi veya bilirkişi heyeti tarafından yeniden değerlendirilir.

Dolayısıyla temel ayrım şudur:

Mevcut rapor esas itibarıyla yeterli ancak açıklanması gereken noktalar varsa ek rapor; mevcut raporun güvenilirliği veya yeterliliği konusunda daha temel bir sorun varsa yeni bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.

Her dosyada hangi yöntemin uygun olduğu somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.

Ek Rapor Hangi Durumlarda İstenebilir?

Ek rapor özellikle bilirkişinin bazı soruları cevapsız bırakması, değerlendirmesinin yeterince açık olmaması veya sonradan dosyaya giren yeni delillerin mevcut rapor üzerindeki etkisinin belirlenmesi gerektiği durumlarda talep edilebilir.

Örneğin bir yaralama dosyasında bilirkişi yaralanmanın niteliğini açıklamış ancak yaralanmanın yaşamı tehlikeye sokup sokmadığı konusunda değerlendirme yapmamış olabilir.

Bu durumda tamamen yeni bir bilirkişi incelemesi yerine eksik hususun açıklanması amacıyla ek rapor alınması yeterli olabilir.

Yeni Bilirkişi Hangi Durumlarda İstenebilir?

Yeni bilirkişi incelemesi özellikle mevcut raporun ciddi teknik veya bilimsel sorunlar taşıdığı durumlarda önem kazanır.

Raporun eksik materyale dayanması, bilirkişinin uzmanlık alanının uyuşmazlığı karşılamaması, kullanılan bilimsel yöntemin tartışmalı olması veya raporun dosyadaki diğer teknik delillerle açıklanamayacak biçimde çelişmesi hâlinde yeni bilirkişi görevlendirilmesi talep edilebilir.

Burada savunmanın;

“Raporu kabul etmiyoruz, yeni rapor alınsın.”

demesi yerine neden mevcut bilirkişiden ek rapor alınmasının dahi yeterli olmayacağını açıklaması önemlidir.

Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilebilir Mi?

Evet.

Ceza yargılamasında bilirkişi raporu tarafların tartışmasına açıktır.

Sanık ve müdafii raporu inceleyerek teknik veya hukuki itirazlarını mahkemeye sunabilir.

İtirazda özellikle;

raporun hangi yönünün eksik olduğu,

hangi delilin değerlendirilmediği,

hangi bilimsel sonucun hatalı olduğu,

hangi sorunun cevapsız bırakıldığı

ve hangi nedenle ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi gerektiği açıklanmalıdır.

Soyut itiraz yerine somut teknik itiraz yapılması talebin değerlendirilmesi bakımından daha önemlidir.

Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilince Ek Rapor Alınması Zorunlu Mudur?

Hayır.

Her bilirkişi raporuna itiraz edilmesi otomatik olarak ek rapor alınmasını gerektirmez.

Mahkeme yapılan itirazın uyuşmazlığın çözümüne etkisini değerlendirir.

Ancak savunma rapordaki önemli bir eksikliği veya çelişkiyi somut olarak göstermişse mahkemenin bu itirazı değerlendirmesi gerekir.

Özellikle itiraz edilen rapor mahkûmiyetin temel veya belirleyici delillerinden biriyse savunmanın teknik itirazlarının cevapsız bırakılması daha ciddi sonuçlar doğurabilir.

Mahkeme Yeni Bilirkişi Talebini Reddedebilir Mi?

Evet.

Mahkeme dosyadaki mevcut bilirkişi raporunu yeterli ve denetime elverişli görüyorsa yeni bilirkişi talebini reddedebilir.

Ancak ret kararının somut olay bakımından gerekçelendirilebilmesi önemlidir.

Özellikle mevcut raporlar arasında açık bir çelişki bulunuyorsa veya raporda davanın sonucunu etkileyebilecek önemli bir eksiklik ortaya konulmuşsa yalnızca;

“Dosyadaki rapor yeterlidir.”

şeklindeki soyut değerlendirme tartışmalı hâle gelebilir.

Bilirkişi Raporunun Denetime Elverişli Olması Ne Demektir?

Bilirkişi raporunun yalnızca sonuç bildirmesi yeterli değildir.

Raporda hangi materyallerin incelendiği, hangi bilimsel veya teknik yöntemin kullanıldığı ve bilirkişinin hangi gerekçeyle sonuca ulaştığı anlaşılabilmelidir.

Örneğin;

“Sanık asli kusurludur.”

şeklindeki tek cümlelik değerlendirme, sanığın hangi trafik kuralını ihlal ettiği ve bu ihlalin kazaya nasıl etki ettiği açıklanmıyorsa denetime elverişlilik bakımından yetersiz olabilir.

Tarafların ve mahkemenin rapordaki teknik değerlendirmeyi anlayabilmesi ve denetleyebilmesi gerekir.

Gerekçesiz Bilirkişi Raporu İçin Ek Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Bilirkişinin yalnızca sonucu bildirmesi ancak sonucun hangi bilimsel veya teknik gerekçeye dayandığını açıklamaması hâlinde raporun tamamlanması talep edilebilir.

Bilirkişiden kullandığı yöntemi, değerlendirdiği verileri ve vardığı sonuç arasındaki bağlantıyı açıklaması istenebilir.

Rapordaki sorun yalnızca gerekçenin açıklanmamasıysa ek rapor yeterli olabilir.

Ancak raporun bilimsel temelinin tamamen sorunlu olduğu düşünülüyorsa yeni bilirkişi incelemesi daha uygun olabilir.

Eksik İncelemeye Dayanan Bilirkişi Raporu Hükme Esas Alınabilir Mi?

Bilirkişi raporunun önemli delilleri değerlendirmeden hazırlanması raporun güvenilirliğini etkileyebilir.

Örneğin trafik kazasında olay anını gösteren kamera kaydı bulunmasına rağmen bilirkişi bu kaydı incelememiş olabilir.

Benzer şekilde tıbbi dosyada önemli hastane kayıtları, görüntüleme sonuçları veya önceki tedavi kayıtları incelenmemiş olabilir.

Bu durumda raporun eksik incelemeye dayandığı ileri sürülerek ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

Sonradan Yeni Delil Ortaya Çıkarsa Ek Rapor Alınabilir Mi?

Evet.

Bilirkişi raporu düzenlendikten sonra dosyaya yeni bir delil girmiş olabilir.

Örneğin bilirkişi trafik kazasına ilişkin raporunu hazırladıktan sonra olay anına ilişkin yeni kamera görüntüsü dosyaya sunulmuş olabilir.

Bu durumda yeni delilin mevcut teknik değerlendirmeyi değiştirip değiştirmediğinin belirlenmesi amacıyla ek rapor alınabilir.

Yeni delilin niteliğine göre tamamen yeni bilirkişi incelemesi de gerekli olabilir.

Bilirkişiye Yeni Sorular Sorulabilir Mi?

Evet.

Bilirkişi incelemesinde soruların doğru belirlenmesi raporun niteliği bakımından son derece önemlidir.

İlk raporda bazı teknik meselelerin değerlendirilmediği anlaşılırsa bilirkişiye ek sorular yöneltilebilir.

Örneğin;

“Sanığın eylemi ile meydana gelen ölüm arasında tıbbi illiyet bağı bulunmakta mıdır?”

veya;

“Kamera görüntüsündeki aracın hızı teknik olarak tespit edilebilir mi?”

gibi somut sorular yöneltilmesi mümkündür.

Ek rapor talebinin yalnızca genel ifadelerle değil mümkün olduğunca açık sorularla yapılması daha sağlıklı sonuç verebilir.

Bilirkişi Raporları Birbiriyle Çelişiyorsa Ek Rapor Yeterli Midir?

Her zaman değil.

İki bilirkişi raporu arasında sınırlı ve açıklanabilir bir farklılık bulunuyorsa ek raporla çelişkinin giderilmesi mümkün olabilir.

Ancak bir rapor sanığı tamamen kusurlu, diğer rapor tamamen kusursuz kabul ediyor veya bir rapor ölüm ile eylem arasında illiyet bağı bulunduğunu, diğer rapor bulunmadığını söylüyorsa daha temel bir teknik uyuşmazlık vardır.

Bu durumda yeni ve bağımsız bir bilirkişi heyetinden rapor alınması daha uygun olabilir.

Asıl amaç üçüncü bir görüş toplamak değil, mevcut çelişkinin bilimsel gerekçeyle giderilmesini sağlamaktır.

Yeni Bilirkişi Önceki Raporları İncelemeli Midir?

Çelişkinin giderilmesi amacıyla yeni bilirkişi görevlendirilmişse önceki raporların da değerlendirilmesi önemlidir.

Yeni bilirkişinin yalnızca kendi sonucunu açıklaması yeterli olmayabilir.

Önceki raporların neden farklı sonuçlara ulaştığı ve hangi teknik değerlendirmenin neden daha doğru olduğu açıklanmalıdır.

Aksi hâlde dosyada iki çelişkili rapor yerine üç farklı rapor bulunması ihtimali ortaya çıkabilir.

Üçüncü Rapor Alınırsa Son Rapor Otomatik Olarak Esas Alınır Mı?

Hayır.

Ceza muhakemesinde;

“En son düzenlenen bilirkişi raporu geçerlidir.”

şeklinde bir kural bulunmamaktadır.

Raporlar tarih sırasına göre değil bilimsel ve teknik niteliklerine göre değerlendirilmelidir.

Son rapor önceki raporlardaki çelişkiyi gerekçeli biçimde gideriyorsa ona itibar edilebilir.

Ancak yalnızca daha sonra düzenlenmiş olması son raporu otomatik olarak üstün hâle getirmez.

Adli Tıp Kurumundan Ek Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen raporun eksik veya belirsiz olduğu düşünülüyorsa ilgili hususların açıklanması amacıyla ek rapor talep edilebilir.

Özellikle;

ölüm nedeni,

illiyet bağı,

yaralanmanın niteliği,

cezai ehliyet,

maluliyet

gibi teknik konularda raporda cevaplandırılmamış sorular bulunabilir.

Bu durumda hangi hususun açıklanması gerektiği somut biçimde belirtilerek ek rapor talep edilebilir.

Adli Tıp Raporuna Karşı Yeni Heyet İncelemesi İstenebilir Mi?

Evet.

Adli Tıp Kurumu raporunun bulunması başka bir teknik değerlendirme yapılmasını mutlak biçimde engellemez.

Özellikle raporun kendi içinde çelişkili olması, önemli tıbbi kayıtların değerlendirilmemesi veya başka uzman raporlarıyla ciddi biçimde çelişmesi hâlinde daha geniş veya farklı uzmanlık alanlarından oluşan bir heyet tarafından değerlendirme yapılması talep edilebilir.

Mahkeme bu talebi dosyanın özelliklerine göre değerlendirir.

Hastane Raporu ile Adli Tıp Raporu Çelişirse Yeni Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Özellikle kasten yaralama, taksirle yaralama ve taksirle öldürme dosyalarında hastane raporları ile Adli Tıp raporlarının farklı sonuçlara ulaşması mümkündür.

Bu durumda yalnızca kurumların isimlerine bakılarak bir raporun diğerinden üstün olduğu kabul edilmemelidir.

Her iki raporun dayandığı tıbbi veriler, muayene tarihleri, görüntüleme sonuçları ve bilimsel gerekçeleri değerlendirilmelidir.

Çelişki davanın sonucuna etkiliyse bunun giderilmesi amacıyla ek veya yeni rapor talep edilebilir.

Trafik Kazasında Yeni Kusur Raporu İstenebilir Mi?

Evet.

Taksirle yaralama ve taksirle öldürme davalarında kusur değerlendirmesi cezai sorumluluk açısından önemli olabilir.

Mevcut kusur raporu;

kamera görüntülerini,

olay yeri krokisini,

araçların çarpışma noktalarını,

fren izlerini,

yol koşullarını

veya diğer teknik verileri değerlendirmemişse yeni inceleme talep edilebilir.

Aynı şekilde iki kusur raporunun birbirinden farklı sonuçlara ulaşması hâlinde çelişkinin giderilmesi amacıyla yeni bir uzman heyetten rapor alınması istenebilir.

Yaralama Dosyasında Ek Adli Tıp Raporu İstenebilir Mi?

Evet.

Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığı, yaşamı tehlikeye sokup sokmadığı, kemik kırığının bulunup bulunmadığı veya duyu ya da organ işlevinde kalıcı etki oluşturup oluşturmadığı uygulanacak ceza üzerinde doğrudan etkili olabilir.

Mevcut raporda bu hususlar açıklanmamışsa ek rapor talep edilebilir.

Yeni tıbbi belgelerin ortaya çıkması hâlinde yeniden değerlendirme yapılması da istenebilir.

Ölüm Nedeni İçin Yeni Bilirkişi İncelemesi İstenebilir Mi?

Evet.

Özellikle sanığın eylemi ile ölüm arasındaki illiyet bağının tartışmalı olduğu dosyalarda ölüm nedeninin bilimsel olarak ortaya konulması gerekir.

Bir rapor ölümün sanığın eyleminden kaynaklandığını belirtirken başka bir tıbbi veri farklı bir ölüm nedenine işaret ediyorsa yeni inceleme talep edilebilir.

Ceza sorumluluğunu doğrudan etkileyen böyle bir konuda giderilmemiş teknik belirsizlikle mahkûmiyet kurulması savunma açısından önemli bir itiraz konusu olabilir.

Cezai Ehliyet İçin Yeniden Rapor Alınabilir Mi?

Evet.

TCK m.32 kapsamında sanığın suç tarihinde akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneği bakımından değerlendirilmesi gerekebilir.

Mevcut rapor sanığın geçmiş psikiyatrik kayıtlarını, hastane yatışlarını veya kullandığı ilaçları değerlendirmemişse eksik inceleme iddiası gündeme gelebilir.

Aynı şekilde farklı sağlık raporlarının cezai ehliyet konusunda çelişmesi hâlinde yeni değerlendirme istenebilir.

Burada önemli olan sanığın muayene tarihindeki değil mümkün olduğunca suç tarihindeki ruhsal durumunun değerlendirilmesidir.

DNA İncelemesinin Tekrarı İstenebilir Mi?

Somut olayın özelliklerine göre istenebilir.

DNA raporunda numunenin kaynağı, muhafaza zinciri, analiz yöntemi veya sonuçların değerlendirilmesi konusunda ciddi teknik itirazlar bulunuyorsa yeniden inceleme talep edilebilir.

Özellikle farklı DNA raporları arasında çelişki varsa yeni bir laboratuvar incelemesi gündeme gelebilir.

Ancak yeniden inceleme yapılabilmesi mevcut biyolojik materyalin durumu ve teknik olarak tekrar incelemeye elverişli olup olmamasına da bağlıdır.

Parmak İzi İncelemesi Tekrar Yapılabilir Mi?

Evet.

Mevcut izin karşılaştırmaya elverişli olup olmadığı, hangi karakteristik noktaların eşleştiği veya incelemenin bilimsel yeterliliği konusunda tartışma bulunuyorsa yeniden değerlendirme talep edilebilir.

Özellikle mahkûmiyetin temel dayanağı parmak izi ise raporun ayrıntılı, gerekçeli ve denetlenebilir olması önemlidir.

Balistik Raporunun Yeniden Alınması İstenebilir Mi?

Evet.

Ateşli silah kullanılan olaylarda silah, kovan ve mermi çekirdeği arasındaki bağlantı teknik olarak belirlenebilir.

Mevcut balistik raporu kesin sonuç vermiyorsa veya farklı kriminal raporlar arasında çelişki bulunuyorsa yeniden inceleme talep edilebilir.

İncelemenin aynı materyaller üzerinde gerçekleştirilebilmesi için delillerin muhafaza durumunun da değerlendirilmesi gerekir.

İmza ve Yazı İncelemesi İçin Yeni Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Özellikle resmi veya özel belgede sahtecilik suçlarında imzanın veya yazının sanığa ait olup olmadığı temel uyuşmazlık olabilir.

Mevcut raporda yeterli mukayese belgesi kullanılmamışsa veya farklı uzmanlar farklı sonuçlara ulaşmışsa yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

Mümkün olduğunca suç tarihine yakın ve aidiyeti tartışmasız mukayese belgelerinin kullanılması önemlidir.

Dijital İnceleme Raporuna Karşı Yeni Bilirkişi İstenebilir Mi?

Evet.

Telefon, bilgisayar, hard disk ve diğer dijital materyallerin incelendiği dosyalarda teknik raporların kapsamı büyük önem taşır.

Verinin hangi cihazdan elde edildiği, silinmiş dosyaların nasıl kurtarıldığı, kullanıcı bağlantısının nasıl kurulduğu veya dijital materyalin bütünlüğünün korunup korunmadığı tartışmalı olabilir.

Bu hususlarda ciddi teknik itirazlar bulunuyorsa bilişim alanında uzman yeni bilirkişi veya bilirkişi heyeti talep edilebilir.

Bilirkişinin Uzmanlık Alanı Yetersizse Yeni Bilirkişi İstenebilir Mi?

Evet.

Bilirkişinin uyuşmazlığın gerektirdiği uzmanlığa sahip olması gerekir.

Örneğin çok disiplinli bir tıbbi konuda yalnızca tek uzmanlık alanından görüş alınması yeterli olmayabilir.

Benzer şekilde özel teknik bilgi gerektiren karmaşık bir trafik kazasında farklı mühendislik alanlarının birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Savunma, mevcut bilirkişinin uzmanlığının uyuşmazlığın tamamını karşılamadığını somut biçimde ortaya koyarak yeni bilirkişi veya heyet talep edebilir.

Bilirkişi Hukuki Değerlendirme Yaparsa Yeni Rapor İstenebilir Mi?

Bilirkişinin görevi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda görüş bildirmektir.

Hukuki değerlendirme ve suçun oluşup oluşmadığına ilişkin nihai karar mahkemeye aittir.

Dolayısıyla bilirkişinin;

“Sanık suçludur.”

veya;

“Sanığın TCK'nın şu maddesinden cezalandırılması gerekir.”

şeklinde hukuki değerlendirme yapması bilirkişinin görev alanını aşabilir.

Raporun teknik değerlendirmeden ziyade hukuki yorumlardan oluşması hâlinde rapora itiraz edilerek uygun uzmanlık alanından yeni rapor talep edilebilir.

Sanık Kendi Uzmanından Bilimsel Mütalaa Alabilir Mi?

Evet.

CMK m.67/6 kapsamında Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii veya kanuni temsilci yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir.

Bu imkân özellikle teknik açıdan tartışmalı dosyalarda savunma bakımından önemlidir.

Dosyadaki bilirkişi raporunda kullanılan bilimsel yöntemin hatalı olduğu düşünülüyorsa bağımsız bir uzmandan görüş alınarak mahkemeye sunulabilir.

Uzman Mütalaası Sunulursa Mahkeme Yeni Rapor Almak Zorunda Mıdır?

Her uzman mütalaası sunulduğunda otomatik olarak yeni bilirkişi raporu alınması zorunlu değildir.

Ancak uzman mütalaası mevcut bilirkişi raporunda davanın sonucunu etkileyebilecek somut bilimsel hata veya eksiklik ortaya koyuyorsa bu iddianın değerlendirilmesi gerekir.

Mahkeme bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki temel teknik farklılıkları tartışmalıdır.

Gerekirse bu farklılığın giderilmesi amacıyla yeni bilirkişi heyeti görevlendirilebilir.

Savunmanın Uzmanı ile Mahkeme Bilirkişisi Çelişirse Ne Olur?

Tarafın sunduğu uzman mütalaası ile mahkeme tarafından alınan bilirkişi raporu farklı sonuçlara ulaşabilir.

Bu durumda mahkeme yalnızca;

“Mahkeme bilirkişisi tarafından düzenlenmediği için uzman görüşüne itibar edilmemiştir.”

şeklinde otomatik bir değerlendirme yapmamalıdır.

Uzman görüşündeki teknik itirazların esaslı olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Özellikle uzman mütalaası mevcut raporun bilimsel temelini sarsan somut veriler ortaya koyuyorsa bu durum yeni bilirkişi incelemesini gerekli hâle getirebilir.

Bilirkişinin Duruşmada Dinlenmesi İstenebilir Mi?

Evet.

Raporun açıklanması veya tarafların teknik sorularının cevaplandırılması gerekiyorsa bilirkişinin duruşmada dinlenmesi gündeme gelebilir.

Bilirkişiye özellikle raporun hangi yönteme dayandığı, belirli delillerin neden değerlendirilmediği veya önceki raporlarla neden farklı sonuca ulaşıldığı sorulabilir.

Bazı durumlarda yeni rapor alınmadan önce bilirkişinin duruşmada açıklama yapması mevcut belirsizliği giderebilir.

Ek Rapor Talebinde Bilirkişiye Somut Sorular Sorulmalı Mıdır?

Evet.

Ek rapor talebinin etkili olabilmesi bakımından hangi hususun açıklanması gerektiğinin somutlaştırılması önemlidir.

Örneğin yalnızca;

“Ek rapor alınmasını talep ediyoruz.”

demek yerine;

“Dosyada bulunan 14.03.2026 tarihli kamera görüntülerinin önceki kusur değerlendirmesine etkisinin açıklanmasını”

veya;

“Sanığın eylemi ile mağdurun ölümü arasındaki tıbbi illiyet bağının hangi bilimsel verilere dayanılarak kurulduğunun açıklanmasını”

talep etmek daha sağlıklı olabilir.

Yeni Bilirkişi Talebi Nasıl Gerekçelendirilmelidir?

Yeni bilirkişi talebinde öncelikle mevcut raporun neden yetersiz olduğu açıklanmalıdır.

Rapordaki teknik eksiklik, çelişki veya bilimsel sorun somut olarak gösterilmelidir.

Ardından bu eksikliğin neden yalnızca ek raporla giderilemeyeceği ve neden farklı bir bilirkişi veya heyet incelemesine ihtiyaç bulunduğu açıklanmalıdır.

Son olarak talep edilen bilirkişinin hangi uzmanlık alanından olması gerektiği belirtilmelidir.

Bu şekilde talep;

soyut bir “yeniden rapor alınsın” talebinden çıkarak somut bir delil toplama talebi hâline gelir.

Mahkeme Ek Rapor Talebini Gerekçesiz Reddedebilir Mi?

Savunmanın davanın sonucunu etkileyebilecek somut teknik bir eksikliği ortaya koyduğu durumlarda mahkemenin bu talebi değerlendirmesi gerekir.

Her talebin kabul edilmesi zorunlu değildir.

Ancak mahkûmiyetin dayandığı temel teknik delile yönelik ciddi ve somut itirazların neden reddedildiğinin kararda anlaşılabilmesi önemlidir.

Özellikle savunmanın gösterdiği çelişki doğrudan sanığın cezai sorumluluğunu etkiliyorsa gerekçenin önemi artar.

Yeni Bilirkişi Talebinin Reddedilmesi İstinaf Nedeni Olabilir Mi?

Somut olayın özelliklerine göre olabilir.

Mahkeme davanın sonucunu etkileyen teknik bir uyuşmazlığı yeterince araştırmadan hüküm kurmuşsa bu durum eksik inceleme kapsamında ileri sürülebilir.

Özellikle;

çelişkili raporların giderilmemesi,

önemli delillerin bilirkişiye gönderilmemesi,

savunmanın esaslı teknik itirazlarının değerlendirilmemesi

ve yeni bilirkişi talebinin yeterli gerekçe olmaksızın reddedilmesi

istinaf başvurusunda tartışılabilir.

Yeni Bilirkişi Talebinin Reddedilmesi Temyiz Nedeni Olabilir Mi?

Dosyanın temyize tabi olması hâlinde hükmün eksik araştırma veya yetersiz teknik incelemeye dayanması temyiz incelemesinde de ileri sürülebilir.

Burada önemli olan yalnızca mahkemenin yeni bilirkişi talebini reddetmiş olması değildir.

Ret sonucunda sanığın cezai sorumluluğunu etkileyen önemli bir teknik meselenin aydınlatılmadan bırakılıp bırakılmadığı değerlendirilmelidir.

Kaç Defa Bilirkişi Raporu Alınabilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda her dosyada en fazla belirli sayıda bilirkişi raporu alınabileceğine ilişkin genel bir sayı sınırı bulunmamaktadır.

Ancak bu durum aynı konuda sınırsız biçimde rapor alınması gerektiği anlamına gelmez.

Amaç taraflardan birinin istediği sonuca ulaşan rapor bulunana kadar bilirkişi değiştirmek değildir.

Amaç özel veya teknik uyuşmazlığın bilimsel ve denetlenebilir biçimde çözüme kavuşturulmasıdır.

Sanık Lehine Rapor Varken Yeni Rapor Alınabilir Mi?

Somut olayın gerektirmesi hâlinde alınabilir.

Sanık lehine bir bilirkişi raporunun bulunması teknik meselenin artık hiçbir şekilde yeniden incelenemeyeceği anlamına gelmez.

Ancak yeni rapor alınmasının amacı yalnızca sanık aleyhine sonuç elde etmek olmamalıdır.

Yeni incelemenin neden gerekli olduğu objektif ve teknik gerekçelerle ortaya konulmalıdır.

Sanık Aleyhine Rapor Varken Yeni Rapor İstenebilir Mi?

Evet.

Sanık aleyhine rapor bulunması savunmanın teknik incelemeye itiraz etmesine engel değildir.

Raporda eksik inceleme, bilimsel hata, çelişki veya gerekçesizlik bulunuyorsa savunma ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edebilir.

Ceza yargılamasında bilirkişi raporu tartışılmaz bir kesin hüküm değildir.

Ek Rapor veya Yeni Bilirkişi Talebi Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesiyle Nasıl İlişkilidir?

Mahkeme öncelikle teknik belirsizliği gidermek için gerekli araştırmaları yapmalıdır.

Bu nedenle dosyada iki farklı rapor bulunması otomatik olarak;

“Şüphe vardır, beraat verilmelidir.”

sonucunu doğurmaz.

Öncelikle ek rapor, yeni bilirkişi incelemesi veya diğer deliller yardımıyla çelişkinin giderilip giderilemeyeceği araştırılmalıdır.

Bütün gerekli incelemeler yapıldıktan sonra sanığın cezai sorumluluğunu etkileyen teknik mesele hâlâ giderilemeyen makul şüphe içeriyorsa bu şüphe sanık aleyhine yorumlanamaz.

Ek Rapor veya Yeni Bilirkişi Talebinde Savunma Nasıl Kurulmalıdır?

Savunmanın ilk olarak mevcut bilirkişi raporunu teknik açıdan incelemesi gerekir.

Raporun hangi delillere dayandığı, hangi materyallerin değerlendirilmediği, bilirkişinin hangi bilimsel yöntemi kullandığı ve ulaştığı sonucun gerekçesinin bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

Daha sonra rapordaki eksiklik somutlaştırılmalıdır.

Sorun açıklama eksikliğinden ibaretse ek rapor talep edilebilir.

Sorun bilirkişinin uzmanlığı, kullanılan yöntem veya raporun temel bilimsel yaklaşımıyla ilgiliyse yeni ve bağımsız bilirkişi heyeti talep edilmesi daha uygun olabilir.

Gerekirse CMK m.67/6 kapsamında bağımsız uzmandan bilimsel mütalaa alınarak bilirkişi raporundaki teknik sorunlar ortaya konulabilir.

Savunmanın temel amacı yeni bir rapor sayısı oluşturmak değil;

mahkûmiyete esas alınacak teknik sonucun bilimsel, gerekçeli ve her türlü makul şüpheden uzak biçimde ortaya konulmasını sağlamaktır.

Sonuç

Ceza davasında mevcut bilirkişi raporunun eksik, yetersiz, gerekçesiz veya çelişkili olması hâlinde ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi istenebilir.

Ek rapor ile yeni bilirkişi incelemesi aynı şey değildir.

Mevcut bilirkişi raporunda açıklanması veya tamamlanması gereken sınırlı noktalar bulunuyorsa ek rapor alınması yeterli olabilir.

Buna karşılık mevcut raporun bilimsel yöntemi, bilirkişinin uzmanlığı veya raporun güvenilirliği konusunda daha temel bir sorun bulunuyorsa farklı bir bilirkişi veya yeni bilirkişi heyetinden inceleme talep edilebilir.

Aynı şekilde birbiriyle çelişen bilirkişi raporları bulunuyorsa amaç yalnızca üçüncü bir rapor almak olmamalıdır.

Yeni bilirkişi heyetinden;

önceki raporları incelemesi,

raporlar arasındaki teknik farklılıkları açıklaması

ve hangi sonucun hangi bilimsel gerekçeyle doğru olduğunu ortaya koyması istenmelidir.

CMK m.67 kapsamında bilirkişi raporuna itiraz edilmesi ve CMK m.67/6 kapsamında bağımsız bir uzmandan bilimsel mütalaa alınması da mümkündür.

Bu nedenle ceza davasında;

“Bilirkişi raporu alındı mı?”

sorusu tek başına yeterli değildir.

Asıl cevaplandırılması gereken sorular şunlardır:

“Rapor bütün delilleri değerlendirdi mi?”

“Sorulan teknik soruların tamamına cevap verdi mi?”

“Bilimsel ve gerekçeli mi?”

“Denetime elverişli mi?”

“Başka raporlarla çelişiyor mu?”

“Eksiklik ek raporla giderilebilir mi, yoksa yeni ve bağımsız bir bilirkişi heyeti mi gerekli?”

ve en önemlisi;

“Mevcut teknik belirsizlik giderilmeden sanığın suçu her türlü makul şüpheden uzak şekilde ispatlanmış kabul edilebilir mi?”

Ceza mahkûmiyeti eksik, belirsiz veya giderilmemiş teknik değerlendirmelere değil; bilimsel, gerekçeli, denetlenebilir ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde kesin ve inandırıcı sonuçlara dayanmalıdır.

Ceza Davalarında Hukuki Destek

Bilirkişi raporuna itiraz, ek bilirkişi raporu, yeni bilirkişi incelemesi, çelişkili bilirkişi raporları, Adli Tıp Kurumu raporları, trafik kusur raporları, DNA ve parmak izi incelemeleri, balistik ve imza incelemeleri, cezai ehliyet raporları ile CMK m.67 kapsamında uzman mütalaası alınması ceza davalarında savunmanın önemli konuları arasında yer almaktadır.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde ceza soruşturması, ceza davası, bilirkişi raporuna itiraz, ek rapor ve yeni bilirkişi talepleri, Adli Tıp raporlarının değerlendirilmesi, uzman mütalaası, çelişkili bilirkişi raporlarının giderilmesi, tutukluluğa itiraz, savunma ve diğer ceza hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.