İcra takibinin kesinleşmesinden sonra alacaklı, borçlunun malvarlığı üzerine haciz konulmasını talep edebilir. Ancak borçlunun sahip olduğu her mal, hak ve gelir haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi, mesleğini devam ettirebilmesi ve insan onuruna uygun asgari yaşam şartlarının korunabilmesi amacıyla bazı mal ve hakları tamamen veya kısmen haciz dışında bırakmıştır.

Kanunen haczedilmemesi gereken bir mal veya gelir üzerine haciz konulması hâlinde borçlu, şartları mevcutsa haczedilmezlik şikâyeti yoluyla icra hukuk mahkemesine başvurarak haczin kaldırılmasını talep edebilir.

Haczedilmezlik Şikâyeti Nedir?

Haczedilmezlik şikâyeti, icra dosyasında haczedilen bir malın, hakkın veya gelirin kanun gereğince tamamen ya da kısmen haczedilemeyeceği gerekçesiyle haczin kaldırılmasının veya sınırlandırılmasının talep edilmesidir.

Haczedilmezlik şikâyeti bir borca itiraz değildir.

Borçlu bu başvuruda kural olarak;

“Bu borç bana ait değildir.”

demekten ziyade;

“Takip devam etse dahi haczedilen bu mal veya gelir kanun gereğince haczedilemez.”

iddiasında bulunmaktadır.

Dolayısıyla borca itiraz ile haczedilmezlik şikâyeti birbirinden farklı hukuki yollardır.

Haczedilmezlik Şikâyeti Hangi Mahkemeye Yapılır?

Haczedilmezlik iddiası kural olarak icra hukuk mahkemesinde şikâyet yoluyla ileri sürülür.

İİK m.16, icra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı şikâyet yolunu düzenlemektedir.

Borçlu, icra müdürlüğünün haciz işleminin kanundaki haczedilmezlik hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını talep edebilir.

Haczedilmezlik Şikâyeti Kaç Gün İçinde Yapılmalıdır?

Haczedilmezlik şikâyetinde süre konusu son derece önemlidir.

İİK m.16 uyarınca icra müdürlüğünün kanuna veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı şikâyet kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içerisinde yapılmalıdır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de haciz işlemlerine ilişkin şikâyetlerde kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 günlük sürenin uygulanacağını kabul etmektedir.

Ancak haczedilmezliğin türüne ve şikâyet konusu işlemin niteliğine göre süre konusunda farklı değerlendirmeler ortaya çıkabileceğinden, her haczedilmezlik şikâyetinin otomatik olarak aynı süre rejimine tabi olduğu düşünülmemelidir.

7 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

Kural olarak süre, borçlunun haciz işlemini öğrendiği tarihten itibaren başlar.

Örneğin borçlu taşınmazı üzerindeki haczi tapu kayıtlarını incelerken öğrenmiş olabilir veya maaşından yapılan kesintiyle hacizden haberdar olmuş olabilir.

Öğrenme tarihinin tespiti somut olay bakımından önemlidir.

Yargıtay kararlarında da haczin öğrenildiği tarih ve bunu gösteren dosya işlemleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir.

Her Haczedilmezlik Şikâyeti 7 Günlük Süreye Tabi Midir?

Hayır.

İİK m.16 kapsamında şikâyetin genel süresi 7 gün olmakla birlikte kanunda ve Yargıtay uygulamasında süresiz şikâyet kabul edilen durumlar da bulunmaktadır.

Özellikle bir hakkın yerine getirilmemesi, işlemin sebepsiz sürüncemede bırakılması veya kamu düzenine aykırılık niteliğindeki işlemler bakımından farklı değerlendirme yapılabilir.

Ayrıca sürekli ve tekrarlanan maaş kesintileri gibi bazı haciz uygulamalarında Yargıtay, her ay yenilenen kesintinin niteliğini dikkate alabilmektedir.

Bu nedenle haczedilmezlik şikâyetinde süre, haczin türüne göre ayrıca belirlenmelidir.

Hangi Mallar Haczedilemez?

İİK m.82'de tamamen haczedilemeyen çeşitli mal ve haklar düzenlenmiştir.

Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için gerekli kişisel eşyalar, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyaları, belirli şartlarda borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli araç ve gereçler ile borçlunun hâline münasip evi bunlardan bazılarıdır.

Bunun yanında İİK m.83 ve özel kanunlarda kısmen haczedilebilen veya özel korumaya tabi gelirler de bulunmaktadır.

Ev Eşyaları İçin Haczedilmezlik Şikâyeti Yapılabilir Mi?

Evet.

İİK m.82 kapsamında borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için gerekli kişisel eşyalar ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyaları kural olarak haczedilemez.

Buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak ve benzeri günlük yaşam eşyalarının kanuna aykırı biçimde haczedilmesi hâlinde haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.

Ancak aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla bulunması hâlinde bunlardan biri bakımından haciz mümkün olabilir.

Borçlunun Tek Evi Haczedilebilir Mi?

Borçlunun tek evinin bulunması, tek başına haczin kesin olarak yasak olduğu anlamına gelmez.

İİK m.82 kapsamında korunan şey borçlunun **“hâline münasip evi”**dir.

Borçlunun konutu üzerine haciz konulmuşsa meskeniyet nedeniyle haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.

Mahkeme, taşınmazın değerini ve borçlunun sosyal ve ekonomik durumuna göre hâline münasip bir ev alabilmesi için gerekli miktarı değerlendirir.

Meskeniyet Şikâyeti Nedir?

Meskeniyet şikâyeti, haczedilmezlik şikâyetinin uygulamada en sık karşılaşılan türlerinden biridir.

Borçlu, haczedilen konutun kendisinin ve ailesinin hâline münasip evi olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını talep edebilir.

Ancak borçlunun sahip olduğu her konut otomatik olarak haczedilemez değildir.

Borçlunun sosyal durumu, aile bireylerinin ihtiyaçları, konutun özellikleri, bulunduğu yer ve ekonomik değeri birlikte değerlendirilir.

Hâline Münasip Ev Nasıl Belirlenir?

Yargıtay uygulamasında borçlunun hâline münasip ev ihtiyacı belirlenirken borçlunun haciz tarihindeki sosyal durumu ve kendisiyle birlikte yaşayan ailesinin barınma ihtiyacı dikkate alınmaktadır.

Mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırarak;

haczedilen taşınmazın değerini ve borçlunun daha mütevazı bir bölgede hâline münasip bir konut satın alabilmesi için gereken bedeli

tespit ettirebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 17.11.2025 tarihli, 2025/6215 E., 2025/7276 K. sayılı kararında da hem haczedilen taşınmazın değeri hem de borçlunun hâline münasip konut edinebilmesi için gerekli bedelin haciz tarihi itibarıyla belirlenmesi gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

Evin Değeri Yüksekse Haciz Tamamen Kalkar Mı?

Her zaman değil.

Haczedilen konutun değeri, borçlunun hâline münasip bir ev satın alması için gerekli bedelden önemli ölçüde yüksekse taşınmazın satılması gündeme gelebilir.

Bu durumda satış bedelinden borçlunun hâline münasip ev satın alabilmesi için gerekli miktarın kendisine bırakılması, kalan bölümün ise icra dosyasındaki hak sahiplerine ödenmesi söz konusu olabilir.

Buna karşılık haczedilen taşınmazın değeri borçlunun hâline münasip konut ihtiyacını aşmıyorsa haczin tamamen kaldırılması gündeme gelebilir.

Meskeniyet Şikâyetinde Hangi Tarihteki Değer Esas Alınır?

Yargıtay'ın güncel uygulamasına göre hem haczedilen taşınmazın değeri hem de borçlunun hâline münasip konut satın alabilmesi için gereken miktar haciz tarihi itibarıyla belirlenmelidir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2025/6215 E., 2025/7276 K. sayılı kararında keşif tarihindeki değerlerin esas alınması doğru bulunmamış ve haciz tarihindeki değerlerin belirlenmesi gerektiği açıklanmıştır.

Bu husus özellikle yüksek enflasyon ve taşınmaz fiyatlarının hızla değiştiği dönemlerde önem taşımaktadır.

Meskeniyet Şikâyeti İçin Geçerli Bir Haciz Bulunması Gerekir Mi?

Evet.

Haczedilmezlik şikâyetinde bulunulabilmesi için şikâyet tarihinde hukuken geçerli bir haczin bulunması gerekir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2024/7137 E., 2025/739 K. sayılı kararında da İİK m.82'ye dayalı haczedilmezlik şikâyeti yapılabilmesi için şikâyet tarihi itibarıyla hukuken geçerli bir haczin varlığının şart olduğu belirtilmiştir.

Dolayısıyla haciz daha önce düşmüş veya kaldırılmışsa şikâyetin hukuki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Maaş Haczine Karşı Haczedilmezlik Şikâyeti Yapılabilir Mi?

Evet.

Maaş ve ücretler bakımından İİK m.83'te özel düzenleme bulunmaktadır.

Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dikkate alınmadan maaşın hukuka aykırı oranda haczedilmesi hâlinde haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.

İİK m.83 uyarınca haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz.

Ancak nafaka alacakları ve özel kanunlara tabi gelirler bakımından farklı hükümler uygulanabilir.

Maaşın Tamamı Haczedilirse Ne Yapılabilir?

Normal bir para alacağı nedeniyle çalışanın maaşının tamamının haczedilmesi hâlinde işlemin İİK m.83'e uygun olup olmadığı incelenmelidir.

Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar gözetilmeksizin yapılan kesintiler bakımından icra hukuk mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2023/6476 E., 2024/3012 K. sayılı kararında, her ay tekrarlanan ek ödeme ve döner sermaye kesintileri yönünden şikâyetin süre bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Emekli Maaşı İçin Haczedilmezlik Şikâyeti Yapılabilir Mi?

Emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Kanun m.93 özel önem taşımaktadır.

SGK tarafından bağlanan gelir, aylık ve ödenekler; kanunda belirtilen istisnalar dışında kural olarak haczedilemez.

Nafaka borçları ve 5510 sayılı Kanun m.88 kapsamında takip edilen alacaklar bu yasağın önemli istisnalarıdır.

Borçlunun muvafakati bulunmadan haczi yasaklanan emekli aylığına haciz uygulanması hâlinde haczin kaldırılması gündeme gelebilir.

Banka Hesabındaki Paraya Haczedilmezlik Şikâyeti Yapılabilir Mi?

Evet, ancak paranın kaynağı önemlidir.

Banka hesabında bulunan her para haczedilemez nitelikte değildir.

Hesaptaki para;

maaş, emekli aylığı, sosyal yardım veya özel kanunla hacizden korunan başka bir gelir

niteliğindeyse haczedilmezlik iddiası gündeme gelebilir.

Bu durumda banka hesap hareketleri ve paranın hangi kaynaktan geldiğini gösteren belgeler önem taşır.

Maaş Bankaya Yattıktan Sonra Haczedilebilir Mi?

Maaş veya emekli aylığının banka hesabına yatırılmasından sonra hesaba haciz konulması hâlinde paranın niteliği ayrıca araştırılmalıdır.

Haczedilmezlik korumasının yalnızca paranın bankaya yatırılması nedeniyle etkisiz hâle gelip gelmediği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Özellikle hesabın yalnızca maaş veya emekli aylığı için kullanılması ve paranın kaynağının açık biçimde belirlenebilmesi önem taşır.

Borçlunun Mesleğinde Kullandığı Eşyalar Haczedilebilir Mi?

İİK m.82 kapsamında ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedensel çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyalar bakımından da haczedilmezlik koruması bulunmaktadır.

Örneğin somut olayın özelliklerine göre borçlunun mesleğini icra edebilmesi için zorunlu olan araç ve gereçler haczedilmezlik kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak büyük ölçekli ticari işletmelerde kullanılan bütün makine ve ekipmanların otomatik olarak bu korumadan yararlanacağı söylenemez.

Bilgisayar İçin Haczedilmezlik Şikâyeti Yapılabilir Mi?

Bilgisayarın kullanım amacına göre mümkün olabilir.

Borçlu kişisel emeğiyle çalışıyor ve bilgisayar mesleğini sürdürebilmesi için zorunlu nitelikte bulunuyorsa mesleki eşya haczedilmezliği gündeme gelebilir.

Ayrıca bilgisayarın aile bireylerinin ortak kullanımında veya çocukların eğitiminde kullanılması gibi hususlar da somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.

Ancak yalnızca “bilgisayar bana lazım” denilmesi tek başına haczin kaldırılması için yeterli olmayabilir.

Çiftçinin Tarım Araçları Haczedilebilir Mi?

İİK m.82'de çiftçinin geçimini sağlayabilmesi bakımından gerekli bazı arazi, hayvan, nakil vasıtaları ve tarım araçları yönünden de haczedilmezlik düzenlemeleri bulunmaktadır.

Ancak korumanın kapsamı borçlunun ekonomik faaliyeti, çiftçilikten geçimini sağlayıp sağlamadığı ve haczedilen malın bu faaliyetin sürdürülmesi için gerekli olup olmadığına göre değerlendirilir.

Bu nedenle her traktör veya tarım makinesinin otomatik olarak haczedilemez olduğu söylenemez.

Haczedilmezlikten Önceden Feragat Edilebilir Mi?

İİK m.83/a uyarınca İİK m.82 ve m.83'te yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kural olarak geçerli değildir.

Kanunun amacı, borçlunun henüz haciz gerçekleşmeden önce ileride ihtiyaç duyacağı kanuni korumadan vazgeçmesini önlemektir.

Bununla birlikte özellikle SGK emekli aylıkları ve özel kanunlardaki muvafakat hükümleri bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Hacizden Sonra Muvafakat Verilebilir Mi?

Hacizden önce yapılan feragat ile haciz gerçekleştikten veya takip kesinleştikten sonra verilen muvafakat aynı şekilde değerlendirilmez.

Borçlunun hacizden sonra belirli bir mal veya gelir üzerindeki hacze muvafakat etmesinin sonuçları somut olayın özelliklerine ve ilgili özel kanun hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

Özellikle emekli aylığı haczinde 5510 sayılı Kanun m.93'teki özel düzenleme dikkate alınmalıdır.

Haczedilmezlik Şikâyetini Kim Yapabilir?

Kural olarak haczedilmezlik korumasından yararlanan borçlu şikâyette bulunur.

Çünkü İİK m.82 ve m.83'teki koruma esas olarak borçlunun ve ailesinin yaşam şartlarını korumaya yöneliktir.

Bununla birlikte haczedilen mal borçluya değil üçüncü kişiye aitse konu artık yalnızca haczedilmezlik değil, istihkak iddiası bakımından da değerlendirilmelidir.

Üçüncü Kişiye Ait Mal Haczedilirse Haczedilmezlik Şikâyeti Mi Yapılır?

Her zaman değil.

Bir eşya kanunen haczedilebilir nitelikte olmakla birlikte gerçekte borçluya değil üçüncü kişiye ait olabilir.

Bu durumda temel sorun eşyanın haczedilebilir olup olmaması değil, mülkiyetinin kime ait olduğudur.

Bu nedenle üçüncü kişiye ait malın haczedilmesi hâlinde istihkak prosedürü gündeme gelir.

Haczedilmezlik şikâyeti ile istihkak iddiası birbirinden farklı hukuki yollardır.

Haczedilmezlik Şikâyeti Takibi Durdurur Mu?

Haczedilmezlik şikâyetinin yapılması, icra takibinin tamamını kendiliğinden sona erdirmez.

Şikâyet belirli bir haciz işlemine yöneliktir.

Borçlunun başka haczedilebilir malvarlığı bulunuyorsa alacaklı bunlar üzerinde haciz işlemlerine devam edebilir.

Ayrıca şikâyet konusu mal bakımından satış işlemlerinin durdurulması gerekiyorsa bu konuda ayrıca hukuki değerlendirme ve talep gerekebilir.

Haczedilmezlik Şikâyeti Kabul Edilirse Ne Olur?

Mahkeme haczedilen mal veya gelirin kanunen haczedilemeyeceğine karar verirse ilgili haczin kaldırılmasına karar verebilir.

Kısmen haczedilebilir bir gelir söz konusuysa haczin tamamen kaldırılması yerine kanuna uygun seviyeye indirilmesi de gündeme gelebilir.

Meskeniyet şikâyetinde ise taşınmazın değeri ile borçlunun hâline münasip ev ihtiyacı arasındaki ilişkiye göre farklı sonuçlar ortaya çıkabilir.

Haczedilmezlik Şikâyeti Reddedilirse Ne Olur?

Mahkeme haczin kanuna uygun olduğuna karar verirse haciz devam eder.

Şartları oluştuğunda haczedilen malın satış sürecine geçilebilir.

Karara karşı kanunda öngörülen şartlar ve parasal sınırlar çerçevesinde kanun yollarına başvurulması gündeme gelebilir.

Haczedilmezlik Şikâyetinde Bilirkişi İncelemesi Yapılır Mı?

Uyuşmazlığın niteliğine göre bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Özellikle meskeniyet şikâyetlerinde taşınmazın değeri ile borçlunun hâline münasip bir konut edinebilmesi için gereken bedelin belirlenmesi amacıyla keşif ve bilirkişi incelemesi önemli yer tutar.

Yargıtay'ın güncel uygulamasında bu değerlerin haciz tarihi itibarıyla ve denetime elverişli somut emsaller kullanılarak belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Haczedilmezlik Şikâyetinde Hangi Belgeler Gereklidir?

Gerekli belgeler haczedilen malın niteliğine göre değişir.

Meskeniyet şikâyetinde tapu kayıtları, aile ve nüfus kayıtları, ekonomik ve sosyal durum bilgileri; maaş haczinde bordrolar ve kesinti kayıtları; emekli aylığında SGK kayıtları ve banka hareketleri; mesleki eşyalarda ise mesleğin ve eşyanın zorunluluğunu gösteren belgeler önem taşıyabilir.

Bu nedenle haczedilmezlik şikâyeti yalnızca genel ifadelerle değil, haczedilen malın neden kanuni koruma kapsamında olduğunu gösteren somut delillerle desteklenmelidir.

Haczedilmezlik Şikâyetinde En Sık Yapılan Hata Nedir?

En önemli hatalardan biri şikâyet süresinin kaçırılmasıdır.

Özellikle meskeniyet şikâyetinde haczin öğrenildiği tarih önem taşıdığından borçlunun haczi ne zaman öğrendiğinin dosya üzerinden dikkatle belirlenmesi gerekir.

Bir diğer hata ise haczedilmezlik ile istihkakın birbirine karıştırılmasıdır.

“Bu mal benim değil” iddiası ile “bu mal benim ama kanunen haczedilemez” iddiası aynı hukuki yol değildir.

Haczedilmezlik Şikâyeti İçin Avukat Zorunlu Mudur?

Avukatla temsil zorunlu değildir.

Ancak haczedilmezlik şikâyetlerinde süre, görevli mahkeme, haczin öğrenildiği tarih ve haczedilen malın hangi kanuni korumadan yararlandığı önemlidir.

Özellikle meskeniyet, maaş haczi, emekli aylığı, mesleki eşya ve banka hesabındaki korunan gelirler bakımından farklı kanuni hükümler uygulanabildiğinden dosyanın bütün olarak incelenmesi yararlı olabilir.

Sonuç

Haczedilmezlik şikâyeti, kanunen tamamen veya kısmen haczedilemeyen bir mal, hak veya gelir üzerine haciz konulması hâlinde haczin kaldırılması veya sınırlandırılması amacıyla icra hukuk mahkemesine yapılan başvurudur.

İİK m.16 uyarınca şikâyet kural olarak haciz işleminin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içerisinde yapılmalıdır. Ancak işlemin niteliğine ve haczedilmezliğin türüne göre süresiz şikâyet veya sürekli kesintilere ilişkin farklı değerlendirmeler bulunabileceğinden süre her dosyada ayrıca incelenmelidir.

İİK m.82 kapsamında hâline münasip mesken, aile bireylerinin kişisel eşyaları, ortak kullanıma hizmet eden ev eşyaları ve belirli mesleki araçlar; İİK m.83 ve özel kanunlar kapsamında ise bazı gelir ve aylıklar tamamen veya kısmen hacizden korunmaktadır.

Haczedilmezlik şikâyetinde özellikle haciz tarihi, haczin öğrenildiği tarih, haczedilen malın niteliği ve kanuni korumanın şartlarının bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

İcra Takiplerinde Hukuki Destek

Haczedilmezlik şikâyeti, meskeniyet şikâyeti, maaş haczi, emekli maaşı haczi, banka hesabı haczi, ev eşyalarının haczi, mesleki eşya haczi, istihkak, aşkın haciz ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarında takip dosyasının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde icra takibi, haczedilmezlik şikâyeti, meskeniyet şikâyeti, maaş ve emekli aylığı haczi, banka hesabı haczi, ev eşyalarının haczi, istihkak, aşkın haciz, borca itiraz, haczin kaldırılması ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.