Denetimli serbestlik, hükümlünün cezasının belirli bir bölümünü ceza infaz kurumu dışında ancak denetim ve gözetim altında infaz etmesini sağlayan bir infaz sistemidir.

Denetimli serbestlik bir af değildir. Hükümlünün cezası ortadan kalkmaz; cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan belirli bölümü toplum içerisinde, kendisine getirilen yükümlülüklere uyması şartıyla infaz edilir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 105/A maddesi denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazının temel şartlarını düzenlemektedir.

Denetimli Serbestlikten Kimler Yararlanabilir?

Genel kurala göre;

• Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan,
• İyi hâlli olan,
• Koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan,
• Denetimli serbestlikten yararlanmak için talepte bulunan

hükümlüler hakkında denetimli serbestlik uygulanabilir.

Ceza infaz kurumu tarafından hükümlü hakkında değerlendirme raporu hazırlanır ve nihai karar infaz hâkimi tarafından verilir.

Dolayısıyla denetimli serbestlik;

“Cezanın son 1 yılı gelince otomatik olarak tahliye olunur.”

şeklinde işleyen bir sistem değildir.

Hükümlünün iyi hâli, infaz durumu ve diğer kanuni şartların birlikte bulunması gerekir.

Denetimli Serbestlik Süresi Kaç Yıldır?

5275 sayılı Kanun m.105/A kapsamında genel denetimli serbestlik süresi, koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süre kalması esasına dayanmaktadır.

Ancak suç tarihi ve hükümlünün durumuna göre özel veya geçici düzenlemeler bulunabilir.

Bu nedenle;

“Denetimli serbestlik herkese 1 yıldır.”

veya

“Denetimli serbestlik artık herkese 3 yıldır.”

şeklindeki değerlendirmelerin ikisi de tek başına doğru değildir.

Somut infaz hesabında suç tarihi, suç türü, ceza miktarı, koşullu salıverilme oranı ve hükümlünün kişisel durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Denetimli Serbestlik İçin Cezaevinde Kalmak Zorunlu Mudur?

2025 yılında yapılan önemli kanun değişikliğiyle bu konuda yeni bir şart getirilmiştir.

7550 sayılı Kanun ile 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesine eklenen düzenlemeye göre hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, 5 günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmesi gerekir.

Örneğin kişinin koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken süre 10 ay ise, bu sürenin onda biri ayrıca değerlendirilir.

Ancak cezaevinde geçirilmesi gereken süre her hâlükârda 5 günden az olamaz.

Bu düzenleme 7550 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. Bu nedenle özellikle suç tarihi denetimli serbestlik hesabında büyük önem taşımaktadır.

Açık Cezaevine Geçmeden Denetimli Serbestlik Olur Mu?

Genel kural, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmasıdır.

Ancak açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarını taşımasına rağmen kendi iradesi dışında bir nedenle açık cezaevine ayrılamayan veya bu nedenle kapalı cezaevine geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler de diğer şartları taşımaları hâlinde denetimli serbestlikten yararlanabilir.

Ayrıca suç tarihine göre uygulanabilecek geçici infaz düzenlemeleri kapsamında kapalı ceza infaz kurumundan denetimli serbestliğe geçiş bakımından farklı hükümler de bulunabilir.

31 Temmuz 2023 ve Öncesinde İşlenen Suçlarda Denetimli Serbestlik Nasıl Uygulanır?

25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle kamuoyunda “Kovid düzenlemesi” olarak bilinen erken açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ayrılma imkânının kapsamı genişletilmiştir.

Buna göre belirli istisna suçlar dışında 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle hükümlü olan kişilere, şartları taşımaları hâlinde açık ceza infaz kurumuna ve denetimli serbestliğe 3 yıl daha erken ayrılabilme imkânı tanınmıştır.

Düzenleme kapsamında kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerden toplam hapis cezası;

• 10 yıldan az olanların en az 1 ay,
• 10 yıl veya daha fazla olanların en az 3 ay

kapalı ceza infaz kurumunda kalmaları ve diğer şartları taşımaları gerekmektedir.

Bu kişiler açık ceza infaz kurumuna ayrıldıktan sonra kural olarak en az 3 ay açık cezaevinde kalmaları hâlinde denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlanabilirler.

Ancak kasten öldürmenin kanunda belirtilen bazı nitelikli hâlleri, bazı deprem nedeniyle meydana gelen öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı bazı suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar bu özel düzenlemenin dışında bırakılmıştır.

Kadın Hükümlüler İçin Özel Denetimli Serbestlik Süresi Var Mıdır?

Evet.

5275 sayılı Kanun m.105/A kapsamında 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler, diğer şartları da taşımaları ve koşullu salıverilmelerine 2 yıl veya daha az süre kalması hâlinde denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilirler.

Dolayısıyla küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler bakımından genel 1 yıllık süreden farklı özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Suç tarihi nedeniyle geçici infaz hükümlerinin uygulanması söz konusuysa ayrıca daha farklı sürelerin gündeme gelmesi mümkündür.

Ağır Hasta veya Engelli Hükümlüler Denetimli Serbestlikten Yararlanabilir Mi?

Belirli şartlarda evet.

Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız başına devam ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine 3 yıl veya daha az süre kalan hükümlüler diğer şartları taşımaları hâlinde denetimli serbestlikten yararlanabilirler.

Ancak kişinin sağlık durumunun kanunda belirtilen usule uygun şekilde Adli Tıp Kurumu raporu veya Adli Tıp Kurumunca onaylanan yetkili sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yalnızca kişinin belirli bir hastalığının bulunması otomatik olarak üç yıllık denetimli serbestlik hakkı doğurmaz.

Adli Para Cezası Hapse Çevrilen Kişi Denetimli Serbestlikten Yararlanabilir Mi?

5275 sayılı Kanun m.105/A bakımından hayır.

Adli para cezasını ödemediği için cezası hapse çevrilen hükümlüler, 105/A maddesindeki denetimli serbestlik infaz usulünden yararlanamazlar.

Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle ortaya çıkan hapis süresinin infazı bakımından 5275 sayılı Kanun'un 106. maddesindeki özel hükümler uygulanır.

Bu nedenle mahkeme tarafından doğrudan verilen hapis cezası ile adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle ortaya çıkan hapis aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Denetimli Serbestlikte Hangi Yükümlülükler Verilebilir?

Denetimli serbestliğe ayrılan hükümlü tamamen kontrolsüz şekilde serbest bırakılmaz.

Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlü hakkında;

• Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma,
• Belirli bir konut veya bölgede denetim altında bulunma,
• Belirlenen yerlere gitmeme,
• Eğitim, rehabilitasyon veya başka programlara katılma

yükümlülüklerinden bir veya birkaçının uygulanmasına karar verebilir.

Hükümlünün risk ve ihtiyaç durumuna göre bu yükümlülüklerin değiştirilmesi de mümkündür.

TCK m.191 kapsamında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçundan hükümlü olan kişiler bakımından ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Denetimli Serbestlikte İmza Atmak Zorunlu Mudur?

Her hükümlü bakımından aynı yükümlülük uygulanmaz.

Denetimli serbestlik müdürlüğü kişinin risk durumu, sosyal yaşamı, çalışma koşulları ve infaz dosyasını değerlendirerek uygulanacak yükümlülükleri belirler.

Bu nedenle bazı hükümlüler belirli tarihlerde müdürlüğe veya belirlenen bir kuruma başvurmak zorunda olabilirken bazı hükümlüler hakkında farklı denetim yöntemleri uygulanabilir.

Dolayısıyla;

“Denetimli serbestlik demek haftada bir imza atmak demektir.”

şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir.

Cezaevinden Çıktıktan Sonra Denetimli Serbestliğe Ne Zaman Başvurulmalıdır?

5275 sayılı Kanun m.105/A'ya göre hükümlünün ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne 5 gün içerisinde müracaat etmesi gerekir.

Haklı bir mazeret bulunmaksızın gerekli başvurunun yapılmaması ciddi sonuçlara yol açabilir.

Bu nedenle cezaevinden denetimli serbestlik kapsamında çıkan kişinin kendisine verilen evrakta belirtilen müdürlüğe ve süreye dikkat etmesi önemlidir.

Denetimli Serbestlik İhlal Edilirse Ne Olur?

Denetimli serbestlikten yararlanan hükümlünün kendisine verilen yükümlülüklere uyması gerekir.

Hükümlünün;

• Denetimli serbestlik müdürlüğüne süresinde başvurmaması,
• Belirlenen yükümlülüklere uymamakta ısrar etmesi,
• Denetim ve iyileştirme programına uymaması,
• Denetim planına uymamakta ısrar etmesi,
• Kendi isteğiyle ceza infaz kurumuna dönmek istemesi

hâlinde kalan cezanın ceza infaz kurumunda infazı gündeme gelebilir.

Bu durumda denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verebilir.

Dolayısıyla denetimli serbestlik cezanın sona ermesi anlamına gelmez.

Denetimli Serbestlikteyken Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?

Denetimli serbestlik başladıktan sonra kişinin yeni bir suç işlemesi de infaz bakımından sonuç doğurabilir.

Hükümlünün denetimli serbestlik başladıktan sonra işlediği iddia edilen ve alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılması hâlinde, infaz hâkimi hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verebilir.

Ancak daha sonra bu davada beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya ret kararı verilmesi hâlinde denetimli serbestlikle infaza yeniden devam edilmesine karar verilebilir.

Bu nedenle yeni bir soruşturmanın başlaması ile kamu davası açılması aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Denetimli Serbestlik Otomatik Bir Hak Mıdır?

Hayır.

Kanunda belirlenen koşulların gerçekleşmiş olması gerekir.

Ceza infaz kurumu tarafından hükümlünün durumu değerlendirilir ve hazırlanan rapor dikkate alınarak infaz hâkimi karar verir.

Bu değerlendirmede;

• Suç tarihi,
• Suçun türü,
• Kesinleşmiş cezanın miktarı,
• Koşullu salıverilme tarihi,
• Açık cezaevine ayrılma durumu,
• İyi hâl,
• Mükerrirlik durumu,
• Daha önceki infazlar,
• Geçici infaz düzenlemeleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yalnızca mahkemenin verdiği hapis cezasının süresine bakılarak denetimli serbestlik tarihi kesin şekilde hesaplanamaz.

Sonuç

Denetimli serbestlik, hapis cezasının belirli bir bölümünün cezaevi dışında ancak denetim ve yükümlülükler altında infaz edilmesini sağlayan bir sistemdir.

Genel olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli olan ve koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan hükümlüler diğer şartları taşımaları hâlinde denetimli serbestlikten yararlanabilir.

2025 yılında yapılan değişiklikle ayrıca, bu düzenlemenin kapsamındaki suçlar bakımından uygulanmak üzere, hükümlünün en az 5 gün olmak şartıyla ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmesi kuralı getirilmiştir. Düzenleme yürürlük tarihinden önce işlenen suçlara uygulanmamaktadır.

Bunun yanında 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenen belirli suçlar bakımından, şartları gerçekleştiğinde 3 yıl daha erken denetimli serbestliğe ayrılmaya imkân veren özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu nedenle;

“3 yıl ceza aldım, doğrudan denetimli serbestlikten çıkarım.”

şeklinde yalnızca cezanın miktarına bakılarak değerlendirme yapılması doğru değildir.

Suç tarihi, suç türü, koşullu salıverilme oranı, mükerrirlik durumu ve geçici infaz düzenlemeleri birlikte incelenerek kişinin müddetname ve denetimli serbestlik tarihi hesaplanmalıdır.

Esenyurt ceza avukatı, Büyükçekmece ceza avukatı, Beylikdüzü ceza avukatı, Bahçeşehir ceza avukatı ve İstanbul ağır ceza avukatı kapsamında denetimli serbestlik, infaz hesaplama, koşullu salıverilme, müddetname ve ceza infaz işlemlerine ilişkin hukuki destek alınabilir.

İletişim: 0542 547 48 51