Adli para cezası, ceza mahkemesi tarafından bir suçun karşılığı olarak hükmedilen ve belirlenen miktarın Devlet Hazinesine ödenmesini gerektiren bir ceza türüdür.
Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde ise ceza yalnızca bir borç olarak kalmaz. Belirli şartların gerçekleşmesi durumunda ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapis cezasına çevrilebilir ve hükümlü hakkında kamuya yararlı bir işte çalışma süreci uygulanabilir.
Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?
Adli para cezasının hesaplanması Türk Ceza Kanunu'nun 52. maddesinde düzenlenmiştir.
Mahkeme öncelikle suç karşılığında uygulanacak tam gün sayısını belirler. Daha sonra kişinin ekonomik ve şahsi durumu dikkate alınarak bir günlük para miktarı tespit edilir.
TCK m.52'ye göre kural olarak adli para cezası;
- En az 5 gün,
- Kanunda aksi belirtilmedikçe en fazla 730 gün
üzerinden belirlenir.
Bir gün karşılığı adli para cezası ise güncel düzenlemeye göre en az 100 TL, en fazla 500 TL olarak belirlenebilir. Mahkeme gün sayısı ile günlük miktarı çarparak sonuç adli para cezasını hesaplar.
Örneğin mahkeme;
100 gün × 200 TL = 20.000 TL
adli para cezasına hükmedebilir.
Ancak bazı suçlarda kanunda özel olarak daha yüksek gün sınırları öngörülebileceğinden her suç bakımından 730 günlük genel üst sınır uygulanmayabilir.
Adli Para Cezası ile İdari Para Cezası Aynı Şey Midir?
Hayır.
Adli para cezası ile idari para cezası birbirinden farklıdır.
Adli para cezası, bir ceza mahkemesi tarafından suç nedeniyle verilen ceza yaptırımıdır.
Trafik cezası veya bazı idari kurumlar tarafından uygulanan yaptırımlar ise idari para cezası niteliğindedir.
Bu ayrım özellikle cezanın ödenmemesi bakımından önemlidir. Adli para cezasının ödenmemesi belirli şartlarda hapse dönüşebilecekken, idari para cezasının ödenmemesi aynı şekilde hapis cezasına çevrilmez.
Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?
Adli para cezasının kesinleşmesinden sonra infaz işlemleri Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106. maddesine göre adli para cezası süresinde ödenmezse, ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı Cumhuriyet savcısının kararıyla hapis cezasına çevrilir.
Ancak bu durumda hükümlünün doğrudan cezaevine gönderilmesi şeklinde bir sistem bulunmamaktadır.
Kanuna göre çevrilen hapis cezası karşılığında hükümlünün;
iki saat çalışması bir gün hapis cezasına karşılık gelecek şekilde kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir.
Adli Para Cezasını Ödemeyen Kişi Doğrudan Cezaevine Girer Mi?
Her durumda doğrudan cezaevine girmez.
Adli para cezası ödenmediğinde öncelikle ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapse çevrilir ve hükümlünün kamuya yararlı bir işte çalıştırılması gündeme gelir.
Denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından kişinin çalışma programı belirlenir.
Günlük çalışma süresi;
- En az 2 saat,
- En fazla 8 saat
olabilir.
Ancak hükümlü hazırlanan programa, denetimli serbestlik görevlilerinin uyarılarına veya çalışma yükümlülüğüne uymazsa çalıştığı günler mahsup edilir ve kalan hapis cezası açık ceza infaz kurumunda yerine getirilebilir.
Dolayısıyla;
“Adli para cezasını ödemezsem hiçbir şey olmaz.”
şeklindeki düşünce doğru değildir.
Adli Para Cezası Taksitle Ödenebilir Mi?
Evet.
Mahkeme, kişinin ekonomik ve şahsi durumunu dikkate alarak adli para cezasının taksitler hâlinde ödenmesine karar verebilir.
TCK m.52'ye göre hâkim;
- Hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmemek üzere ödeme için süre verebilir,
- Adli para cezasının taksitlendirilmesine karar verebilir.
Mahkemenin belirlediği taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz.
Taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde kalan miktarın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrilebileceği de hükümde belirtilir.
Mahkeme Taksit Yapmadıysa Sonradan Taksit Yapılabilir Mi?
Belirli şartlarda evet.
5275 sayılı Kanun m.106/6 kapsamında mahkeme kararında adli para cezası taksitlendirilmemişse hükümlü, öngörülen süre içerisinde cezanın üçte birini ödeyerek kalan kısmın iki eşit taksitte ödenmesini talep edebilir.
Kalan iki taksit birer ay arayla ödenir.
Ancak ilk taksidin zamanında ödenmemesi hâlinde verilen taksitlendirme imkânı ortadan kalkabilir.
Adli Para Cezasının Bir Kısmı Ödenirse Ne Olur?
Adli para cezasının yalnızca bir kısmının ödenmesi hâlinde ödenmiş bölüm bakımından yeniden hapis hesabı yapılmaz.
Hapis cezasına dönüşüm ödenmeyen kısım üzerinden hesaplanır.
Örneğin mahkemece belirlenen adli para cezasının bir bölümü ödenmiş ancak kalan miktar süresinde yatırılmamışsa yalnızca kalan bölüme karşılık gelen gün miktarı dikkate alınır.
Hapse Çevrildikten Sonra Para Ödenebilir Mi?
Evet.
Adli para cezasının hapse çevrilmiş olması ödeme imkânının tamamen sona erdiği anlamına gelmez.
Hükümlü, hapis cezasının infazı veya kamuya yararlı işte çalışma sırasında kalan günlere karşılık gelen para miktarını öderse hapisten çıkarılabilir veya kamuya yararlı işte çalışma sona erdirilebilir.
Bu nedenle para cezası hapse çevrildikten sonra dahi kalan miktarın ödenmesi infaz bakımından önemli sonuç doğurabilir.
Adli Para Cezasından Çevrilen Hapis Ne Kadar Olabilir?
5275 sayılı Kanun'a göre adli para cezası yerine çektirilecek hapis süresi kural olarak 3 yılı geçemez.
Birden fazla hüküm nedeniyle adli para cezasına mahkûmiyet bulunması hâlinde ise bu süre toplamda 5 yılı geçemez.
Ancak burada hesap yapılırken mahkemenin belirlediği adli para cezasının gün sayısı ve ödenmeyen bölüm dikkate alınır.
Adli Para Cezasından Çevrilen Hapiste Koşullu Salıverilme Olur Mu?
Kural olarak hayır.
5275 sayılı Kanun m.106 kapsamında adli para cezasından çevrilen hapsin infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Ayrıca Kanun'un 105/A maddesinde düzenlenen genel denetimli serbestlik hükümlerinden de adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen kişiler aynı şekilde yararlanamaz.
Bu nedenle adli para cezasının ödeme ve infaz süresinin takip edilmesi önemlidir.
Çocuklar Hakkındaki Adli Para Cezası Ödenmezse Hapse Çevrilir Mi?
Hayır.
5275 sayılı Kanun m.106'da çocuklar bakımından özel bir düzenleme bulunmaktadır.
Çocuk hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde para cezası hapis cezasına çevrilemez.
Bu durumda kalan para cezasının kanunda öngörülen tahsil usullerine göre tahsili gündeme gelir.
Adli Para Cezası Adli Sicil Kaydına İşler Mi?
Kural olarak kesinleşmiş adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükmü adli sicil kayıtlarına işlenir.
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nda adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükmü ve cezanın nasıl infaz edildiğine ilişkin bilgilerin adli sicile kaydedileceği düzenlenmiştir.
Cezanın tamamen infaz edilmesinden sonra ise şartları oluştuğunda kayıt adli sicilden çıkarılarak arşiv kaydına alınabilir.
Bu nedenle;
“Para cezasıdır, sabıkaya işlemez.”
şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir.
Adli Para Cezası Ödendikten Sonra Dosya Kapanır Mı?
Adli para cezasının tamamen ödenmesiyle cezanın infazı tamamlanır.
Ancak mahkûmiyet hükmünün adli sicil ve arşiv kayıtları bakımından doğurduğu sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Cezanın ödenmiş olması, mahkûmiyet kararının hiç verilmemiş olduğu anlamına gelmez.
Adli sicil kaydının silinmesi ve arşiv kaydına alınması konusunda 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümleri uygulanır.
Adli Para Cezasına İtiraz Edilebilir Mi?
Adli para cezası mahkemenin verdiği ceza hükmünün bir parçasıdır.
Bu nedenle karar henüz kesinleşmemişse hükmün niteliğine göre istinaf veya diğer kanun yollarına başvurulması mümkün olabilir.
Özellikle;
- Gün sayısının hatalı belirlenmesi,
- Günlük miktarın kişinin ekonomik durumuyla uyumsuz olması,
- Hapis cezasının hukuka aykırı biçimde adli para cezasına çevrilmesi veya çevrilmemesi,
- Hesaplama hatası bulunması
gibi hususlar kanun yolu incelemesine konu olabilir.
Karar kesinleştikten sonra ise artık mahkûmiyet hükmünden ziyade cezanın infazına ilişkin işlemler gündeme gelir.
Sonuç
Adli para cezası, ceza mahkemesi tarafından verilen ve Devlet Hazinesine ödenmesi gereken bir ceza yaptırımıdır.
Adli para cezasının miktarı belirlenirken;
- Öncelikle gün sayısı,
- Ardından bir gün karşılığı para miktarı,
- Son olarak bu iki değerin çarpımı
esas alınır.
Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde ise ödenmeyen bölüme karşılık gelen gün miktarı hapse çevrilebilir ve hükümlünün öncelikle kamuya yararlı bir işte çalıştırılması gündeme gelir. Bu yükümlülüğe uyulmaması durumunda kalan cezanın açık ceza infaz kurumunda yerine getirilmesi söz konusu olabilir.
Bu nedenle;
“Adli para cezasını ödemezsem sadece borç olarak kalır.”
şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılamaz.
Adli para cezasının miktarı, ödeme süresi, taksitlendirme imkânı ve ödenmemesi hâlinde ortaya çıkabilecek infaz sonuçları somut mahkeme kararına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Esenyurt ceza avukatı, Büyükçekmece ceza avukatı, Beylikdüzü ceza avukatı, Bahçeşehir ceza avukatı ve İstanbul ağır ceza avukatı kapsamında adli para cezaları, infaz işlemleri, adli sicil kayıtları ve ceza davalarına ilişkin hukuki destek alınabilir.
İletişim: 0542 547 48 51