İcra takibi nedeniyle borçlunun banka hesaplarına haciz gönderildiğinde, bankada bulunan maaş hesabına da bloke uygulanması mümkündür. Ancak hesabın maaş hesabı olması ve hesaptaki paranın gerçekten ücret ödemelerinden oluşması hâlinde, maaşın kanunen korunan kısmının tamamının bloke edilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir.
Özellikle işçinin maaşından işveren tarafından zaten icra kesintisi yapıldığı hâlde, kalan maaşın banka hesabına yatırılmasından sonra aynı paranın başka bir haciz nedeniyle tamamen bloke edilmesi uygulamada sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biridir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, hesabın maaş hesabı olduğunun tespit edilmesi ve maaş üzerinde zaten dörtte birlik haciz bulunması hâlinde, maaşın 1/4'ünü aşan kısmı üzerindeki banka haczinin kaldırılması gerektiğine karar vermiştir.
Bu nedenle;
“Maaş bankaya yatırıldıktan sonra artık normal para olur ve tamamına haciz konulabilir.”
şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir.
Maaş Hesabına Neden Bloke Konulur?
Borçlu hakkında kesinleşmiş bir icra takibi varsa alacaklı, borçlunun bankalardaki para ve alacaklarının haczini talep edebilir.
İcra müdürlüğü tarafından bankalara elektronik haciz veya haciz müzekkeresi gönderildiğinde banka, borçlunun hesabına bloke koyabilir.
Ancak bankanın sisteminde hesabın maaş hesabı olduğunun görünmemesi veya hesaba maaş dışında başka para girişlerinin de bulunması durumunda hesabın normal mevduat hesabı gibi değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Bu nedenle blokenin kaldırılması bakımından yalnızca hesabın adının değil, hesaba giren paranın kaynağının ortaya konulması önemlidir.
Maaş Hesabının Tamamına Haciz Konulabilir Mi?
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiler açısından kural olarak hayır.
İş Kanunu m.35 açık şekilde;
işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini
düzenlemektedir. Nafaka alacaklılarının hakları ise saklıdır.
Dolayısıyla İş Kanunu kapsamındaki bir işçinin 40.000 TL net aylık ücretinin tamamının adi icra borcu nedeniyle bloke edilmesi, maaş niteliği ve diğer şartlar ispatlandığında haczedilmezlik bakımından itiraz konusu yapılabilir.
Ancak kamu görevlileri ve İş Kanunu kapsamı dışında kalan bazı gelirlerde uygulanacak oran ayrıca İİK m.83 çerçevesinde değerlendirilmelidir. İİK m.83, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra maaş ve ücretlerin kısmen haczedilebileceğini ve haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını düzenlemektedir.
Bu nedenle %25 oranı her türlü maaş ve gelir bakımından aynı hukuki anlamı taşımaz.
Maaştan Zaten %25 Kesinti Yapılıyorsa Banka Hesabına Yeniden Haciz Konulabilir Mi?
Bu durum özellikle önemlidir.
Borçlunun işyerine daha önce maaş haczi gönderilmiş ve maaşının dörtte biri düzenli olarak icra dosyasına kesiliyorsa, kalan maaş tutarının banka hesabına yatırıldıktan sonra aynı haczedilmezlik koruması dikkate alınmadan tamamen bloke edilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 12.03.2019 tarihli, 2018/6081 E., 2019/4080 K. sayılı kararında, borçlunun hesabının maaş hesabı olduğunun tespiti hâlinde ve maaşın 1/4'ü üzerinde zaten haciz bulunması karşısında banka hesabındaki maaşın 1/4'ünü aşan kısmı üzerindeki haczin kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle;
“İşveren zaten maaşın %25'ini kesiyor olsa bile kalan %75 bankada tekrar tamamen haczedilebilir.”
şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir.
Maaş Hesabı Olduğu Nasıl İspatlanır?
Blokenin kaldırılması talebinde hesabın maaş hesabı olduğunun somut belgelerle ortaya konulması gerekir.
Bu amaçla özellikle;
- Banka hesap hareketleri,
- İşveren tarafından yapılan maaş ödemeleri,
- Maaş bordroları,
- SGK hizmet dökümü,
- İşveren yazısı,
- Hesabın maaş hesabı olduğuna ilişkin banka kaydı,
- Mevcut maaş haczi müzekkeresi ve kesinti belgeleri
sunulabilir.
Hesaba her ay düzenli şekilde aynı işverenden “maaş”, “ücret” veya benzeri açıklamayla ödeme gelmesi ispat bakımından önem taşır.
Hesaba Maaş Dışında Para Geliyorsa Ne Olur?
Maaş hesabının aynı zamanda günlük banka hesabı olarak kullanılması uyuşmazlığı zorlaştırabilir.
Örneğin hesaba;
- Havale,
- EFT,
- Kira geliri,
- Ticari ödeme,
- Arkadaş veya aile bireylerinden para,
- Elden yatırılan nakit
gibi maaş dışı ödemeler de giriyorsa hesabın bütün bakiyesinin maaş olduğu ileri sürülemeyebilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 04.05.2023 tarihli, 2022/10178 E., 2023/3040 K. sayılı kararında banka kayıtları incelenmiş; haczedilen tutarın maaş dışı para olduğunun anlaşılması nedeniyle borçlunun şikâyeti reddedilmiştir.
Dolayısıyla;
“Hesabın adı maaş hesabıysa hesaba giren bütün paralar haczedilemez.”
şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.
Paranın kaynağı tek tek incelenebilir.
Blokenin Kaldırılması İçin Önce İcra Müdürlüğüne Başvurulabilir Mi?
Evet.
Haczin icra dosyasından kaynaklandığı durumlarda öncelikle ilgili icra müdürlüğüne dilekçe verilerek;
- Hesabın maaş hesabı olduğu,
- Maaştan zaten haciz kesintisi yapıldığı,
- Banka hesabındaki haczin kanuni sınırı aştığı
belgeleriyle birlikte açıklanabilir ve bankaya haczin kaldırılması veya maaş kısmının haciz dışında bırakılması yönünde müzekkere yazılması talep edilebilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin bir kararında da icra müdürlüğünün bankaya gönderdiği haciz yazısında maaş hesabını zaten hariç tutmuş olması hâlinde, bankanın uygulama hatası için önce müdürlüğe başvurularak bankaya yeniden müzekkere yazılmasının istenebileceği belirtilmiştir.
İcra Müdürlüğü Talebi Reddederse Ne Yapılabilir?
İcra müdürlüğü maaş hesabındaki haczin kaldırılması talebini reddederse icra hukuk mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir.
Dilekçede özellikle;
- İcra dosya numarası,
- Haciz uygulanan banka,
- Maaş hesabının IBAN veya hesap bilgisi,
- İşveren bilgileri,
- Hesabın maaş hesabı olduğuna ilişkin belgeler,
- Maaştan hâlihazırda yapılan icra kesintisi,
- Banka hesap hareketleri
sunulmalıdır.
Somut olaya göre icra müdürlüğünün ret kararının iptali ve maaşın haczedilemeyecek bölümü üzerindeki blokenin kaldırılması talep edilebilir.
Şikâyet Süresi Kaç Gündür?
İcra müdürlüğünün bir işlemine karşı şikâyet kural olarak İİK m.16 kapsamında işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içerisinde yapılır.
Bu nedenle hesaba bloke konulduğunun öğrenilmesi veya müdürlüğün kaldırma talebini reddetmesi sonrasında uzun süre beklenmemesi gerekir.
Şikâyetin hangi tarihten itibaren başlayacağı ve ileri sürülen haczedilmezlik iddiasının niteliği somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Doğrudan Bankaya Başvurmak Yeterli Midir?
Bloke icra müdürlüğünün gönderdiği haciz yazısından kaynaklanıyorsa çoğu durumda yalnızca bankaya başvurmak yeterli olmaz.
Banka icra müdürlüğünün haciz kararını yerine getirmektedir.
Bu nedenle gerekli hâllerde;
- İcra müdürlüğüne başvuru,
- Ret hâlinde icra hukuk mahkemesine şikâyet,
- Mahkeme veya icra müdürlüğü kararının bankaya gönderilmesi
gerekebilir.
Ancak banka haciz yazısında maaş hesabının açıkça hariç tutulmasına rağmen kendi sisteminde hesaba yanlışlıkla bloke koymuşsa bankanın işlemi ayrıca değerlendirilmelidir. Yargıtay, icra müdürlüğüne atfedilebilir bir işlem bulunmayan böyle bir durumda icra mahkemesinin doğrudan bankanın hatasını düzeltemeyeceğine dikkat çekmiştir.
Bankanın Kendi Alacağı Nedeniyle Maaş Hesabına Bloke Koyması Aynı Şey Midir?
Hayır.
Burada iki farklı durum vardır:
İcra haczi: Başka bir alacaklının icra dosyasından bankaya gönderilen haciz nedeniyle uygulanır.
Bankanın sözleşmeye dayalı blokesi: Bankanın kredi, kredi kartı veya kredili mevduat borcu nedeniyle kendi müşterisinin hesabındaki parayı takas veya mahsup etmesi şeklinde ortaya çıkabilir.
Çalışanların ücretleri bakımından Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.02.2022 tarihli, 2019/565 E., 2022/108 K. sayılı kararında, takip ve hacizden önce kredi sözleşmesiyle bankaya verilen bloke, hapis, takas ve mahsup yetkisinin maaşın haczedilemez kısmı bakımından İİK m.83/a nedeniyle geçerli olmadığı ve maaş hesabının tamamının bloke edilemeyeceği kabul edilmiştir.
Dolayısıyla blokeyi kimin ve hangi hukuki dayanakla koyduğu mutlaka tespit edilmelidir.
Emekli Maaşı Hesabındaki Bloke de Aynı Kurallara mı Tabidir?
Hayır.
Emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Kanun m.93'te ayrı ve daha güçlü bir haczedilmezlik sistemi bulunmaktadır.
Bu nedenle normal çalışan maaşı ile emekli maaşı hesabı aynı şekilde değerlendirilmez.
Ayrıca Yargıtay'ın 2025 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı sonrasında, tüketici kredisi nedeniyle bankaya verilen bazı takas ve mahsup talimatlarının emekli maaşı bakımından sonuç doğurabileceği kabul edilmiştir.
Bu nedenle maaş hesabı blokesi incelemesinde öncelikle kişinin çalışan mı, emekli mi olduğu belirlenmelidir.
Nafaka Borcu Varsa Maaş Hesabındaki Bloke Kaldırılabilir Mi?
Nafaka alacakları normal adi icra borçlarından farklıdır.
4857 sayılı İş Kanunu m.35, işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenlerken nafaka alacaklılarının haklarını açıkça saklı tutmuştur.
Bu nedenle;
“Maaş hesabının en az %75'i her durumda korunur.”
şeklinde bir değerlendirme nafaka alacakları bakımından doğru değildir.
Cari nafaka ile birikmiş nafaka borçlarının hukuki durumu da ayrıca incelenmelidir.
Birden Fazla Maaş Haczi Varsa Ne Olur?
İİK m.83'e göre birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya alınır ve öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki hacze geçilmez.
Bu nedenle normal adi alacaklar bakımından;
“Üç farklı icra dosyası varsa maaştan üç ayrı dörtte bir kesinti yapılır.”
şeklinde bir uygulama kural olarak söz konusu değildir.
İlk maaş haczinden sonra kalan ücretin banka hesabında başka bir adi takip nedeniyle tamamen bloke edilmesi de bu nedenle ayrıca incelenmelidir.
Maaş Hesabındaki Blokenin Kaldırılması İçin Hangi Belgeler Sunulmalıdır?
Başvuruda mümkün olduğunca;
- Son birkaç aylık banka hesap ekstresi,
- Maaş bordrosu,
- İşveren yazısı,
- SGK hizmet dökümü,
- Maaş haczi kesintilerini gösteren bordrolar,
- İcra müdürlüğünün maaş haczi müzekkeresi,
- Bloke tutarını gösteren banka ekranı veya banka yazısı
sunulmalıdır.
Amaç, mahkemeye veya icra müdürlüğüne şu hususu açık şekilde göstermektir:
Haczedilen para başka bir gelir değil, kanunen kısmen korunan maaştır.
Bloke Kaldırılırsa Hesaptaki Para Hemen Kullanılabilir Mi?
Mahkeme veya icra müdürlüğü blokenin kaldırılmasına karar verdikten sonra kararın bankaya ulaşması gerekir.
Bankanın kendi sistemindeki haciz kaydını kaldırmasıyla para yeniden kullanılabilir hâle gelir.
Ancak hesap üzerinde başka icra dosyalarından hacizler bulunuyorsa bir dosyadaki blokenin kaldırılması hesabın tamamen açılması sonucunu doğurmayabilir.
Bu nedenle bankadan hangi icra dosyalarından kaç ayrı bloke bulunduğu ayrıca öğrenilmelidir.
Bankadan Para İcra Dosyasına Gönderilmişse Ne Olur?
Haczedilen tutar henüz bankada blokede tutuluyorsa kaldırılması nispeten daha kolay olabilir.
Ancak para;
- Bankadan icra müdürlüğüne,
- İcra müdürlüğünden de alacaklıya
ödenmiş olabilir.
Bu durumda paranın hangi aşamada bulunduğu tespit edilmelidir.
Henüz icra dosyasında olup alacaklıya ödenmemişse şartlarına göre şikâyetle birlikte paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir talep edilebilir.
Paranın alacaklıya aktarılmış olması hâlinde ise iade ve istirdat bakımından ayrıca hukuki değerlendirme gerekebilir.
Maaş Hesabı Blokesinde En Sık Yapılan Hata Nedir?
En sık yapılan hata, yalnızca bankaya;
“Bu maaş hesabıdır, blokeyi kaldırın.”
şeklinde başvurmak ve icra dosyasında herhangi bir işlem yapmamaktır.
Doğru yol blokenin kaynağına göre belirlenmelidir.
Bloke icra müdürlüğünden kaynaklanıyorsa icra dosyasına, bankanın kendi işlemi ise banka ile olan hukuki ilişkiye yönelik başvuru yapılmalıdır.
Ayrıca maaş hesabına başka para girişlerinin bulunması hâlinde hangi tutarın maaş olduğunun belgelenmesi gerekir.
Sonuç
Maaş hesabına haciz veya bloke konulmuş olması, hesabın tamamının mutlaka haczedilebileceği anlamına gelmez.
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası adi alacaklar nedeniyle haczedilemez. Nafaka alacaklarının hakları ise saklıdır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de hesabın maaş hesabı olduğunun belirlenmesi ve maaşın dörtte biri üzerinde zaten haciz bulunması durumunda, banka hesabındaki maaşın 1/4'ünü aşan bölümüne uygulanan haczin kaldırılması gerektiğini kabul etmiştir.
Buna karşılık hesaba maaş dışında para girişleri bulunuyorsa bu tutarlar aynı korumadan yararlanmayabilir. Yargıtay'ın 2023 tarihli kararında da hesaptaki haczedilen tutarın maaş dışı para olduğunun belirlenmesi üzerine şikâyetin reddedildiği görülmektedir.
Maaş hesabındaki blokenin kaldırılması için öncelikle;
hesabın maaş hesabı olduğu, paranın maaştan kaynaklandığı ve varsa maaştan hâlihazırda icra kesintisi yapıldığı belgelenmeli; icra müdürlüğünden haczin kaldırılması istenmeli ve gerekli hâlde icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurulmalıdır.
Bu nedenle;
“Banka hesabına haciz geldiyse maaşın tamamına bloke konulabilir ve yapılabilecek bir şey yoktur.”
şeklindeki değerlendirme doğru değildir.
Blokenin icra dosyasından mı yoksa bankanın kendi alacağından mı kaynaklandığı, hesaptaki paranın niteliği, borçlunun çalışma statüsü ve mevcut maaş hacizleri birlikte incelenmelidir.
Esenyurt icra avukatı, Büyükçekmece icra avukatı, Beylikdüzü icra avukatı, Bahçeşehir icra avukatı ve İstanbul icra avukatı kapsamında maaş hesabındaki blokenin kaldırılması, maaş haczi, banka hesabı haczi, haczedilmezlik şikâyeti ve hukuka aykırı banka blokelerine ilişkin hukuki destek alınabilir.
İletişim: 0542 547 48 51