Evlilik, eşlerden birinin diğer eşin sosyal çevresini tamamen kontrol etme hakkı vermez. Eşlerin evlilik dışında arkadaşlık ilişkilerinin bulunması, sosyal etkinliklere katılması ve kendi çevreleriyle görüşmesi olağandır.

Bu nedenle eşlerden birinin diğer eşe “arkadaşlarınla görüşmeyeceksin”, “onlarla dışarı çıkamazsın”, “o kişiyle konuşmanı istemiyorum” şeklinde sürekli yasaklar koyması, arkadaş çevresini küçümsemesi veya eşini sosyal çevresinden sistematik biçimde koparmaya çalışması boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1334 E., 2023/4929 K. sayılı kararına konu olayda erkeğin aşırı kıskançlık nedeniyle eşinin arkadaşlarıyla görüşmesini istemediği, eşine hakaret ve tehditte bulunduğu gibi davranışlar kusur kapsamında değerlendirilmiş ve erkeğin daha ağır kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Eşin Arkadaşlarıyla Görüşmesini Yasaklamak Kusur Mudur?

Somut olayın özelliklerine göre evet.

Eşlerden birinin diğer eşin arkadaşlarını kategorik biçimde yasaklaması ve sosyal ilişkilerini kontrol etmeye çalışması psikolojik baskı niteliğine ulaşabilir.

Ancak her sınırlama aynı şekilde değerlendirilmez.

Arkadaş çevresinde uyuşturucu kullanımı, şiddet, ağır suç ortamı veya evlilik birliğini ciddi biçimde etkileyen başka objektif sorunlar varsa eşin bu çevreye ilişkin kaygılarını dile getirmesi tek başına kusur değildir.

“Arkadaşlarınla Bir Daha Görüşmeyeceksin” Demek Kusur Mudur?

Sürekli ve baskıcı biçimde söyleniyorsa kusur oluşturabilir.

Özellikle eşin hangi kişilerle görüşeceğine, ne zaman dışarı çıkacağına veya kimlerle telefonlaşacağına sürekli müdahale edilmesi kontrolcü davranış olarak değerlendirilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1334 E., 2023/4929 K. sayılı kararında da aşırı kıskançlık nedeniyle eşin arkadaşlarıyla görüşmesini istememe davranışı kusur değerlendirmesinde açıkça yer almıştır.

Eşin Arkadaşlarını Sevmemek Kusur Mudur?

Hayır.

Bir eş diğer eşin bazı arkadaşlarından hoşlanmayabilir.

Kusur olan, sırf hoşlanmama nedeniyle eşin sosyal çevresini tamamen ortadan kaldırmaya çalışmaktır.

“Ben o kişiyi sevmiyorum” demek ile “onunla bir daha görüşmeyeceksin” diyerek sürekli baskı kurmak farklıdır.

Eşi Arkadaşlarından Uzaklaştırmak Psikolojik Şiddet Sayılabilir Mi?

Evet.

Eşin sosyal çevresini daraltmak, arkadaşlık ilişkilerini sürekli denetlemek ve onu yalnızlaştırmak psikolojik şiddet boyutuna ulaşabilir.

Bu davranış aileyle görüşmenin engellenmesi, telefon kontrolü, aşırı kıskançlık veya hakaret gibi başka davranışlarla birlikte gerçekleşiyorsa daha ciddi değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5856 E., 2024/2465 K. sayılı kararına konu olayda erkeğin aşırı kıskanç olması, eşinin aile ve akrabalarıyla görüşmesini engellemesi, fiziksel şiddet uygulaması ve hakaret-tehditte bulunması kusur kapsamında değerlendirilmiştir.

Arkadaşlarla Görüşmeyi Engellemek Aşırı Kıskançlık Sayılır Mı?

Somut olayda evet.

Özellikle eşin arkadaş çevresindeki herkesi potansiyel tehdit olarak görmesi, sürekli şüphelenmesi ve arkadaşlıkları yasaklaması aşırı kıskançlık kapsamında değerlendirilebilir.

Yargıtay uygulamasında aşırı kıskançlık ve eşin sosyal ilişkilerinin kısıtlanması boşanma dosyalarında kusur tartışmasına konu olmaktadır.

Eşin Karşı Cinsten Arkadaşlarıyla Görüşmesini Yasaklamak Kusur Mudur?

Her durumda aynı şekilde değerlendirilmez.

Evlilik sırasında karşı cinsten arkadaşların bulunması tek başına sadakatsizlik anlamına gelmez.

Ancak belirli bir kişiyle ilişkinin arkadaşlık sınırlarını aştığına ilişkin somut belirtiler varsa eşin bu konuda rahatsızlık duyması anlaşılabilir.

Buna karşılık hiçbir somut neden olmadan eşin bütün karşı cins arkadaşlarını yasaklamak kontrolcü davranış hâline gelebilir.

Eşin Eski Arkadaşlarıyla Görüşmesini Engellemek Kusur Mudur?

Somut olayın koşullarına göre evet.

Özellikle yıllardır devam eden arkadaşlıkların evlilikten sonra hiçbir haklı gerekçe olmaksızın tamamen kesilmesinin istenmesi sosyal izolasyon niteliği taşıyabilir.

Ancak geçmiş arkadaşlık doğrudan evlilik birliğine zarar veren davranışlarla bağlantılıysa değerlendirme farklı olabilir.

Arkadaşlarla Telefonla Görüşmeyi Yasaklamak Kusur Mudur?

Sistematik biçimde yapılıyorsa kusur oluşturabilir.

Eşin telefon görüşmelerinin denetlenmesi, belirli arkadaşların numaralarının silinmesinin istenmesi veya görüşme nedeniyle sürekli tartışma çıkarılması psikolojik baskıya dönüşebilir.

Eşin Telefonundaki Arkadaşlarını Silmek Kusur Mudur?

Eşin rızası olmadan telefon rehberine veya sosyal medya hesabına girerek arkadaşları silmek, engellemek veya iletişimi kesmek kontrolcü davranış olarak değerlendirilebilir.

Ayrıca hesaba izinsiz erişilmesi özel hayat ve kişisel veriler bakımından başka hukuki sorunlar da yaratabilir.

Sosyal Medyada Arkadaşları Engellemeye Zorlamak Kusur Mudur?

Somut olayda evet.

Eşin bütün sosyal medya arkadaşlarını tek tek sorgulaması, belirli kişileri engellemeye zorlaması veya hesabı sürekli kontrol etmesi aşırı kıskançlık ve baskı niteliği taşıyabilir.

Tek bir somut kişiye ilişkin makul bir rahatsızlık ile bütün sosyal çevrenin kontrol edilmesi aynı değildir.

Eşin Arkadaşlarıyla Dışarı Çıkmasını Yasaklamak Kusur Mudur?

Haklı bir neden olmaksızın sürekli yasaklama kusur oluşturabilir.

Evlilik, eşlerden birinin diğerine “evden yalnız çıkamazsın” şeklinde mutlak bir yetki vermemektedir.

Ancak eşlerin birbirlerine haber vermesi ve ortak aile düzenini gözetmesi olağandır.

Arkadaşlarla Görüşmek İçin Eşten İzin Almak Zorunlu Mudur?

Evlilikte karşılıklı haberleşme ve ortak planlama doğaldır.

Ancak bu durum bir eşin diğerine “izin verme” makamı olduğu anlamına gelmez.

Sorun, ortak planlamadan çıkıp sürekli bir kontrol düzenine dönüşüldüğünde ortaya çıkar.

Eşin Sadece Kendi Arkadaşlarıyla Görüşüp Diğer Eşin Arkadaşlarını Yasaklaması Kusur Mudur?

Bu tür çifte standart kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Bir eş kendi sosyal çevresiyle sınırsız biçimde görüşürken diğer eşin arkadaşlarını yasaklıyorsa davranışın baskıcı niteliği daha belirgin hâle gelebilir.

Eşin Arkadaşlarını Küçümsemesi Kusur Mudur?

Tek başına her durumda değil.

Ancak eşin arkadaşlarına sürekli hakaret etmek, onları aşağılamak ve eşin sosyal çevresi üzerinden onu da küçük düşürmek kusur oluşturabilir.

Özellikle “senin bütün arkadaşların seviyesiz”, “onlarla görüşürsen seni istemem” gibi ifadelerin sürekli kullanılması psikolojik baskı niteliği taşıyabilir.

Arkadaşlarıyla Görüştüğü İçin Eşe Küsmek Kusur Mudur?

Tek bir olay üzerinden değerlendirme yapılmaz.

Ancak eş arkadaşlarıyla görüştüğünde günlerce konuşmamak, kavga çıkarmak veya boşanmakla tehdit etmek sistematik bir kontrol yöntemine dönüşmüşse kusur oluşturabilir.

Arkadaşlarıyla Görüştüğü İçin Eşi Evden Kovmak Kusur Mudur?

Evet, somut olayda daha ağır bir değerlendirmeye neden olabilir.

Arkadaşlarla görüşme nedeniyle eşe “bu eve gelme” demek veya ortak konuttan uzaklaştırmak hem sosyal kontrol hem de evden kovma kusurlarını birlikte gündeme getirebilir.

Arkadaşlarıyla Görüştüğü İçin Eşi Boşanmakla Tehdit Etmek Kusur Mudur?

Sürekli hâle gelmişse evet.

“Onlarla görüşmeye devam edersen boşanırım” şeklindeki ifadelerin sürekli kullanılması boşanma tehdidini kontrol aracı hâline getirebilir.

Bu davranış psikolojik baskı kapsamında değerlendirilir.

Eşin Arkadaşları Evliliğe Zarar Veriyorsa Görüşmeyi İstememek Kusur Mudur?

Her durumda değil.

Arkadaş çevresinin eşe sürekli evlilik aleyhine telkinde bulunması, aileyi ihmal etmeye yönlendirmesi veya ortak yaşamı ciddi biçimde bozması hâlinde diğer eşin rahatsızlığını dile getirmesi olağandır.

Burada makul sınır talep etmek ile bütün sosyal ilişkileri yasaklamak birbirinden ayrılmalıdır.

Arkadaş Çevresi Zararlıysa Ne Olur?

Eşin arkadaş çevresi uyuşturucu, suç, sürekli alkol veya aile düzenini ciddi biçimde bozan davranışlarla bağlantılıysa diğer eşin bu çevreyle ilgili kaygıları haklı olabilir.

Ancak yine de değerlendirme somut olay üzerinden yapılır.

Eşi Sosyal Çevresinden Tamamen İzole Etmek Kusur Mudur?

Evet.

Arkadaşlık ilişkilerinin, aile bağlarının ve sosyal faaliyetlerin sistematik olarak kesilmesi sosyal izolasyon niteliği taşıyabilir.

Bu durum özellikle aşırı kıskançlık ve kontrolcü davranışlarla birlikteyse psikolojik şiddet olarak değerlendirilebilir.

Eşin Ailesiyle ve Arkadaşlarıyla Görüşmesini Birlikte Engellemek Daha Ağır Mıdır?

Somut olayda evet.

Yargıtay kararlarında eşin aile ve akrabalarıyla görüşmesini engelleyen aşırı kıskanç davranışların kusur olarak değerlendirildiği görülmektedir.

Arkadaş çevresinin de aynı şekilde tamamen kesilmesi, eşin sosyal olarak yalnızlaştırıldığı iddiasını güçlendirebilir.

Yargıtay Arkadaşlarla Görüşmeyi Engellemeyi Kusur Sayıyor Mu?

Yargıtay kararlarında bu davranış açıkça kusur vakıaları arasında yer alabilmektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1334 E., 2023/4929 K. sayılı kararında erkeğin aşırı kıskançlık nedeniyle eşinin arkadaşlarıyla görüşmesini istememesi, hakaret ve tehdit gibi diğer davranışlarla birlikte erkeğe kusur olarak yüklenmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/7276 E., 2024/5154 K. sayılı kararına konu olayda ise kadının eşinin arkadaşları ve ailesiyle görüşmesine engel olduğu kusur olarak kabul edilmiş; ancak erkeğin fiziksel şiddet, ilgisizlik ve çocuklarla ilgilenmeme gibi daha ağır kusurları bulunduğundan erkek daha ağır kusurlu sayılmıştır.

Eşin Arkadaşlarıyla Görüşmesini Engellemek Tam Kusur İçin Yeterli Midir?

Her durumda hayır.

Boşanma davasında bütün davranışlar birlikte değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/7276 E., 2024/5154 K. sayılı kararına konu olayda kadının eşinin arkadaşları ve ailesiyle görüşmesini engellemesi kusur olarak değerlendirilmiş; ancak erkeğin fiziksel şiddet uygulaması, eş ve çocuklarla ilgilenmemesi ve eve geç gelmesi gibi davranışları daha ağır bulunmuştur.

Bu nedenle tek bir davranış üzerinden otomatik tam kusur sonucu çıkarılamaz.

Sosyal Çevreyi Kısıtlamak Manevi Tazminat Sebebi Olur Mu?

Tek başına her durumda değil.

TMK m.174 kapsamında manevi tazminat için kişilik haklarına saldırı bulunmalıdır.

Ancak arkadaşlarla görüşmenin engellenmesine tehdit, hakaret, fiziksel şiddet veya ağır psikolojik baskı eşlik ediyorsa manevi tazminat koşulları ayrıca gündeme gelebilir.

Arkadaşlarla Görüşmeyi Engellemek Nafakayı Etkiler Mi?

Kusur tespiti yoksulluk nafakası bakımından önemlidir.

Sosyal çevreyi sistematik biçimde kısıtlayan eşe kusur yüklenirse bu durum genel kusur karşılaştırmasında dikkate alınabilir.

Ancak nafaka yalnızca bu davranış üzerinden belirlenmez.

Arkadaşlarla Görüşmeyi Engellemek Velayeti Etkiler Mi?

Tek başına doğrudan belirlemez.

Velayette temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Ancak kontrolcü ve baskıcı davranışların çocukları da etkileyen bir aile ortamı yaratması ebeveynlik kapasitesi bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

Arkadaşlardan Uzaklaştırma Nasıl İspatlanır?

WhatsApp ve SMS mesajları, tanık anlatımları ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller kullanılabilir.

Örneğin;

“Onunla bir daha görüşmeyeceksin.”

“Arkadaşlarını sil.”

“Dışarı çıkmana izin vermiyorum.”

“Onlarla görüşürsen bu evlilik biter.”

şeklindeki mesajlar iddiayı destekleyebilir.

Arkadaşlar Tanık Olabilir Mi?

Evet.

Eşin arkadaşlarıyla görüşmesinin engellendiğini doğrudan bilen kişiler tanık olabilir.

Örneğin arkadaş buluşmasına gelmek isteyen eşin diğer eş tarafından telefonla engellendiğini doğrudan duyan kişinin anlatımı önem taşıyabilir.

Aile Bireyleri Tanık Olabilir Mi?

Evet.

Eşin arkadaş çevresinden uzaklaştırıldığını doğrudan gözlemleyen aile bireyleri de tanık olabilir.

Akrabalık tek başına tanıklığı geçersiz hâle getirmez.

“Eşim Arkadaşlarımla Görüşmeme İzin Vermiyordu” Demek Yeterli Midir?

Tek başına yeterli olmayabilir.

Dava dilekçesinde hangi arkadaşlarla görüşmenin ne şekilde engellendiği, ne tür tehdit veya baskılar uygulandığı ve bu davranışın ne kadar sürdüğü açıklanmalıdır.

Somut olay anlatımı ispatı güçlendirir.

Arkadaşlarla Görüşmenin Engellenmesi Ne Zaman Kusur Olmaz?

Örneğin belirli bir kişinin eşe ağır hakaret etmesi, aileye zarar veren davranışlar sergilemesi veya ciddi güvenlik riski oluşturması hâlinde mesafe talep edilmesi makul olabilir.

Sorun, objektif bir neden bulunmadan eşin bütün sosyal çevresinin kontrol edilmesidir.

Makul Sınır ile Sosyal İzolasyon Arasındaki Fark Nedir?

Makul sınır belirli ve somut bir probleme yöneliktir.

Sosyal izolasyon ise eşin kimlerle görüşeceğinin genel olarak diğer eş tarafından belirlenmeye çalışılmasıdır.

Örneğin “bana hakaret eden arkadaşını evimize getirme” demek ile “hiçbir arkadaşınla görüşemezsin” demek aynı değildir.

Evlilikte Arkadaşlık Özgürlüğünün Sınırı Var Mıdır?

Evlilik eşlere sınırsız sosyal özgürlük de tanımaz.

Eşlerin ortak yaşamı, çocukların ihtiyaçlarını ve karşılıklı güveni gözetmeleri gerekir.

Ancak bu yükümlülük diğer eşin sosyal çevresini tamamen ortadan kaldırma hakkı vermez.

Denge, sosyal hayat ile evlilik sorumluluklarının birlikte yürütülmesidir.

Sonuç

Boşanma davasında eşin diğer eşi arkadaşlarından sistematik biçimde uzaklaştırması, görüşmelerini yasaklaması ve sosyal çevresini kontrol etmeye çalışması kusur sayılabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1334 E., 2023/4929 K. sayılı kararına konu olayda erkeğin aşırı kıskançlık nedeniyle eşinin arkadaşlarıyla görüşmesini istememesi diğer kusurlu davranışlarla birlikte açıkça değerlendirilmiş ve erkek daha ağır kusurlu kabul edilmiştir.

Benzer şekilde Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/7276 E., 2024/5154 K. sayılı kararına konu olayda kadının eşinin arkadaşları ve ailesiyle görüşmesine engel olması kusur olarak kabul edilmiştir. Bununla birlikte tarafların diğer davranışları karşılaştırılarak erkeğin daha ağır kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla mahkeme yalnızca “arkadaşlarıyla görüşmesini istemedi mi?” sorusuna değil, bu davranışın ne kadar sistematik olduğuna, haklı bir nedene dayanıp dayanmadığına, aşırı kıskançlık ve baskıyla birleşip birleşmediğine ve eşin sosyal yaşamını fiilen ortadan kaldırıp kaldırmadığına bakacaktır.

Boşanma Davalarında Hukuki Destek

Eşin arkadaş çevresini kısıtlaması, sosyal izolasyon, aşırı kıskançlık, telefon ve sosyal medya kontrolü, psikolojik şiddet, kusur tespiti, nafaka, velayet ve maddi-manevi tazminat taleplerinde somut olayların delillerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde boşanma ve aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.