Aynı alacak için bir icra takibi devam ederken yeniden ikinci bir icra takibi başlatılması uygulamada sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Özellikle aynı senet, aynı sözleşme, aynı fatura veya aynı ilama dayanılarak ikinci kez takip başlatılması hâlinde mükerrer takip veya diğer ifadeyle derdestlik gündeme gelir.

Yargıtay'ın güncel yaklaşımına göre, aynı alacaklının aynı borçluya karşı aynı alacak nedeniyle devam eden bir takip varken ikinci kez icra takibi başlatması kural olarak usulsüzdür. Bu durumda borçlunun icra hukuk mahkemesine başvurarak ikinci takibin iptalini istemesi mümkün olabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2023/8865 E., 2024/4580 K. sayılı kararında da bu durum açıkça mükerrerlik olarak nitelendirilmiştir.

Mükerrer İcra Takibi Nedir?

Mükerrer icra takibi, devam eden bir icra takibi bulunmasına rağmen aynı alacaklı tarafından aynı borçluya karşı aynı alacak için ikinci bir takip başlatılmasıdır.

Mükerrerlikten söz edilebilmesi için ilk takibin hâlen devam ediyor olması, iki takipte tarafların aynı sıfatlarla yer alması ve takiplerin aynı alacağa ilişkin olması gerekir. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 20.01.2023 tarihli, 2021/2 E. ve 2023/1 K. sayılı kararında da bu ölçütler ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

Aynı Fatura İçin İki Ayrı İcra Takibi Yapılabilir Mi?

Aynı faturadan doğan aynı alacak için ilk takip devam ederken ikinci bir takip başlatılması kural olarak mükerrer takip oluşturabilir.

Örneğin 200.000 TL tutarındaki bir ticari alacak için İstanbul'da bir icra takibi başlatılmışken aynı alacaklı aynı borçluya karşı aynı 200.000 TL için başka bir icra dairesinde yeniden takip başlatırsa, ikinci takip bakımından mükerrerlik itirazı gündeme gelebilir.

Ancak iki takipte talep edilen alacakların farklı olması veya farklı dönemlere ilişkin borçların bulunması durumunda her olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Aynı Senet İçin İkinci Kez Takip Başlatılabilir Mi?

Kural olarak aynı kambiyo senedinden kaynaklanan aynı alacak için ilk takip devam ederken ikinci bir takip başlatılması mümkün değildir.

Alacaklının ilk takibi sonuçlandırmadan veya hukuken sona erdirmeden aynı senedi yeniden takibe koyması hâlinde borçlu ikinci takibin mükerrer olduğunu ileri sürebilir.

Burada önemli olan yalnızca belgelerin aynı olması değil, talep edilen alacağın da aynı olmasıdır.

“Tahsilde Tekerrür Olmamak Kaydıyla” İkinci Takip Yapılabilir Mi?

Bu konuda Yargıtay'ın yaklaşımı özellikle 2023 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı sonrasında netleşmiştir.

Geçmişte bazı uygulamalarda ikinci takip talebine “tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla” ibaresi yazılarak aynı alacağın farklı takip yollarına konu edilebildiği görülmekteydi.

Ancak Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 20.01.2023 tarihli kararında, aynı alacak için devam eden bir takip varken “tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla” denilmesinin ikinci takibi hukuka uygun hâle getirmeyeceği kabul edilmiştir.

Dolayısıyla yalnızca “iki kez tahsil edilmeyecektir” ibaresinin bulunması mükerrerlik sorununu ortadan kaldırmaz.

Takip Yolları Farklıysa Mükerrerlik Olur Mu?

Evet, olabilir.

Mükerrerlik için takiplerin mutlaka aynı türde olması gerekmez.

Örneğin aynı alacak için önce kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılmış, ardından aynı alacağa ilişkin rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılmış olabilir.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, takip türlerinin farklı olmasının aynı alacak yönünden derdestlik oluşmasına engel olmadığını kabul etmiştir.

Bu nedenle “birisi ilamsız takip, diğeri kambiyo takibi” veya “birisi rehnin paraya çevrilmesi, diğeri kambiyo takibi” denilerek otomatik olarak mükerrerlikten kaçınılamaz.

İlk İcra Takibine İtiraz Edilmişse İkinci Takip Başlatılabilir Mi?

İlk takibe borçlu tarafından itiraz edilmiş olması, ilk takibin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

İtiraz üzerine takip durmuş olsa dahi takip hukuken devam ediyor olabilir. Bu durumda aynı alacak için yeniden başka bir takip başlatılması mükerrerlik oluşturabilir.

Alacaklının yapması gereken, somut olaya göre itirazın iptali veya itirazın kaldırılması gibi hukuki yollara başvurmak olabilir. İlk takipte karşılaşılan itirazı aşmak amacıyla aynı alacak için yeni bir takip açılması her durumda hukuka uygun değildir.

İlk Takip Kapatılmışsa Yeniden Takip Yapılabilir Mi?

Bu durum farklıdır.

Mükerrerlikten söz edilebilmesi için ilk takibin devam ediyor olması gerekir. İlk takip hukuken sona ermiş, kapatılmış veya geçerli biçimde ortadan kalkmışsa aynı alacak için yeni bir takip yapılmasının mümkün olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Yargıtay kararlarında da ilk takibin hukuki varlığının devam edip etmediğinin mükerrerlik bakımından belirleyici olduğu görülmektedir. Örneğin Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2019/12747 E., 2019/16634 K. sayılı kararında önceki takibin hukuki niteliği ve alacak üzerindeki tasarruf yetkisi dikkate alınarak ikinci takibin mükerrer olmadığı sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla yalnızca geçmişte aynı borç için bir dosya açılmış olması tek başına yeni takibin mükerrer olduğu anlamına gelmez.

Aynı Borcun Bir Kısmı İçin İkinci Takip Yapılabilir Mi?

Bu durum alacağın bölünüp bölünemeyeceğine ve ilk takipte hangi miktarın talep edildiğine göre değerlendirilmelidir.

Örneğin alacaklı ilk takipte alacağının yalnızca belirli bir kısmını açıkça talep etmişse kalan kısım bakımından yeni takip imkânı gündeme gelebilir.

Ancak ilk takipte talep edilen alacağın aynısının veya takip kapsamındaki miktarın yeniden ikinci takip konusu yapılması mükerrerlik oluşturabilir.

Bu nedenle iki takip dosyasının takip talepleri, ödeme emirleri, dayanak belgeleri ve talep edilen ana para ile fer'ileri birlikte incelenmelidir.

Faiz İçin Ayrı İcra Takibi Başlatılabilir Mi?

Faizin ayrıca talep edilip edilemeyeceği ilk takip talebinin kapsamına ve alacağın niteliğine bağlıdır.

İlk takipte ana para ile birlikte işlemiş ve işleyecek faiz de talep edilmişse aynı faiz alacağının ikinci kez takibe konulması mükerrerlik oluşturabilir.

Buna karşılık ilk takip kapsamına hiç alınmamış bağımsız bir alacak kalemi bulunuyorsa durum ayrıca değerlendirilmelidir.

Mükerrer İcra Takibi Varsa Ne Yapılmalıdır?

Borçlu, ikinci takibin aynı taraflar arasında aynı alacak için başlatıldığını tespit ettiğinde icra hukuk mahkemesine başvurabilir.

Yargıtay'ın güncel yaklaşımında icra takibinde derdestlik bir takip şartı olarak değerlendirilmektedir. Devam eden ilk takip varken ikinci takipte alacaklının korunmaya değer hukuki yararının bulunmadığı kabul edilmektedir.

Başvuruda ilk ve ikinci icra dosyalarının numaraları, tarafları, takip dayanakları ve talep edilen alacakların aynı olduğu açık şekilde ortaya konulmalıdır.

İkinci Takibin İptali İstenebilir Mi?

Şartların oluşması hâlinde evet.

Borçlu, mükerrer olduğunu ileri sürdüğü ikinci takip bakımından icra mahkemesinden iptal talebinde bulunabilir.

Yargıtay uygulamasında devam eden ilk takip varken aynı taraflar arasında aynı alacak için başlatılan ikinci takibin usulsüz olduğu kabul edilmektedir.

Ancak hangi takibin iptal edileceği ve başvurunun hukuki niteliği somut dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Mükerrer Takipte Haciz Yapılmışsa Ne Olur?

İkinci takipte ödeme emri tebliğ edilmiş, takip kesinleşmiş ve borçlunun banka hesabına, maaşına, aracına veya taşınmazına haciz konulmuş olabilir.

Bu durumda yalnızca ikinci takibin mükerrerliği değil, mükerrer takip kapsamında gerçekleştirilen haciz işlemlerinin hukuki durumu da önem kazanır.

Başvuruda ikinci takibin iptali ile birlikte buna bağlı hacizlerin kaldırılması yönünde gerekli taleplerin somut dosyaya uygun şekilde ileri sürülmesi gerekebilir.

Aynı İlama Dayanarak İki İcra Takibi Yapılabilir Mi?

Aynı ilamda hükmedilen aynı alacak için devam eden bir ilamlı takip bulunurken aynı alacağın yeniden başka bir dosyada takibe konulması mükerrerlik oluşturabilir.

Ancak ilamın farklı bölümlerindeki farklı alacak kalemlerinin ayrı ayrı takibe konu edilmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yalnızca iki takipte aynı mahkeme kararının bulunması değil, her iki dosyada hangi hüküm fıkrasının ve hangi alacağın takip konusu yapıldığı incelenmelidir.

Alacak Başka Bir Kişiye Devredilmişse İkinci Takip Mükerrer Olur Mu?

Alacağın temlik edilmesi hâlinde daha teknik bir değerlendirme gerekir.

Alacağın yeni alacaklıya geçmesi, önceki takip üzerindeki tasarruf yetkisini ve yeni takip başlatılıp başlatılamayacağını etkileyebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2019/12747 E., 2019/16634 K. sayılı kararında da temlik nedeniyle önceki takibin hukuki durumu ayrıca değerlendirilmiş ve somut olayda ikinci takibin mükerrer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu nedenle alacağın devredildiği dosyalarda yalnızca “iki takip var” denilerek sonuca varılmamalıdır.

Mükerrer İcra Takibi ile Aynı Borcun İki Kez Tahsili Aynı Şey Midir?

Hayır.

Mükerrer takip, aynı alacak için ikinci bir takip başlatılmasıyla ilgilidir. Aynı borcun iki kez fiilen tahsil edilmesi ise ayrıca sebepsiz zenginleşme ve istirdat gibi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Borçludan aynı alacak iki kez tahsil edilmişse yalnızca takiplerin mükerrer olup olmadığı değil, fazla tahsil edilen tutarın nasıl geri alınacağı da ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Aynı alacaklı tarafından aynı borçluya karşı aynı alacak nedeniyle devam eden bir icra takibi bulunurken ikinci kez icra takibi başlatılması kural olarak mümkün değildir.

Yargıtay'ın güncel uygulamasında bu durum mükerrer takip veya derdestlik olarak kabul edilmekte ve derdestlik bir takip şartı olarak değerlendirilmektedir. Takip yollarının farklı olması veya ikinci dosyada “tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla” ifadesinin kullanılması da tek başına mükerrerliği ortadan kaldırmamaktadır.

Bununla birlikte ilk takibin sona ermiş olması, farklı bir alacak kaleminin talep edilmesi, alacağın devredilmesi veya takiplerin kapsamlarının farklı bulunması hâlinde sonuç değişebilir.

Bu nedenle mükerrer takip iddiasında iki icra dosyasının takip talepleri, ödeme emirleri, dayanak belgeleri, ana para, faiz ve diğer alacak kalemleri birlikte incelenmelidir.

İcra Takiplerinde Hukuki Destek

Mükerrer icra takibi, ödeme emrine itiraz, usulsüz tebligat, takibin iptali, hacizlerin kaldırılması, itirazın iptali, itirazın kaldırılması ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarında dosyanın bütün takip evraklarıyla birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar ve İstanbul genelinde icra ve alacak uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.