İcra takibinin kesinleşmesinden sonra borçlu adına kayıtlı araç üzerine haciz konulması mümkündür. Ancak araç üzerine haciz şerhi konulması ile yakalama şerhi konulması aynı işlem değildir.

Haciz şerhi aracın siciline işlenerek araç üzerinde cebri icra işlemlerinin yürütülmesini sağlarken, yakalama şerhi aracın fiilen ele geçirilerek muhafaza altına alınmasına yönelik bir işlemdir.

Özellikle borçlunun aracı teslim etmemesi veya aracın nerede bulunduğunun bilinmemesi hâlinde, kanuni şartların oluşmasıyla birlikte aracın yakalanarak muhafaza altına alınması gündeme gelebilir.

Araç Üzerine Haciz Nasıl Konulur?

İcra takibinin kesinleşmesinden sonra alacaklı, borçlunun adına kayıtlı araçların haczedilmesini talep edebilir.

Araçların trafik siciline kayıtlı olması nedeniyle haciz işlemi elektronik ortamda sicile işlenebilir.

Bu aşamada aracın fiziksel olarak icra müdürlüğüne veya yediemin otoparkına getirilmiş olması gerekmez.

Dolayısıyla kayden haciz ile aracın fiilen muhafaza altına alınması birbirinden farklı işlemlerdir.

Araca Yakalama Şerhi Nedir?

Yakalama şerhi, haczedilmiş aracın tespit edilmesi hâlinde fiilen ele geçirilerek muhafaza altına alınmasına yönelik işlemdir.

Araç trafikte kolluk tarafından tespit edildiğinde yakalama kaydı nedeniyle gerekli işlemler yapılarak araç muhafaza altına alınabilir.

Yakalama işleminin temel amacı, hacizli aracın satış sürecinin yürütülebilmesi için aracın fiilen ele geçirilmesini sağlamaktır.

Haciz ile Yakalama Arasındaki Fark Nedir?

Araç haczi ile yakalama birbirine bağlı olmakla birlikte aynı hukuki işlem değildir.

Haciz, aracın borçlunun malvarlığı içerisinde cebri icraya tabi tutulmasıdır.

Yakalama ise hacizli aracın fiilen bulunması ve muhafaza altına alınmasının sağlanmasına yönelik işlemdir.

Bu nedenle bir aracın üzerinde haciz bulunmasına rağmen yakalama şerhi bulunmayabilir.

Aynı şekilde UYAP veya araç sorgulamasında “hacizli” görünmesi, aracın mutlaka trafikte görüldüğü anda otoparka çekileceği anlamına gelmez. Bunun için dosyada muhafaza ve yakalama sürecinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Haciz Konulan Araca Otomatik Olarak Yakalama Konulur Mu?

Hayır.

Araç üzerine haciz konulması, kendiliğinden yakalama şerhi oluşturmaz.

Alacaklının hacizden sonraki aşamada aracın muhafazası ve satışı için gerekli işlemleri talep etmesi ve kanunda öngörülen giderleri yatırması gerekir.

Bu nedenle icra dosyasında yalnızca araç haczinin bulunması ile haciz ve yakalama kaydının birlikte bulunması farklı sonuçlar doğurur.

Yakalama Talebi Nasıl Yapılır?

Alacaklı veya vekili, haczedilen aracın muhafaza altına alınması amacıyla icra dosyasından gerekli talepte bulunabilir.

Ancak güncel İcra ve İflas Kanunu düzenlemesi gereğince sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza işlemi satış sürecinden bağımsız değerlendirilmemektedir.

İİK m.106 kapsamında sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması gerekmektedir.

Dolayısıyla günümüzde yalnızca “araca yakalama koyulsun” şeklindeki eski uygulama mantığıyla hareket edilmesi yeterli değildir.

Yakalama İçin Masraf Yatırılması Gerekir Mi?

Evet.

Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından muhafaza, kıymet takdiri ve satış işlemleri için gerekli giderlerin yatırılması gerekir.

İİK m.106 kapsamında bu işlemlere ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması öngörülmüştür.

Bu nedenle alacaklının araç üzerinde yalnızca haciz koydurması ile aracın fiilen yakalanıp satışa hazırlanması arasında masraf ve işlem bakımından önemli fark bulunmaktadır.

Araca Haciz Konulduktan Ne Kadar Süre Sonra Satış İstenmelidir?

İİK m.106 uyarınca alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içerisinde haczedilen malın satışını isteyebilir.

Kanunda satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin olarak yatırılması zorunlu tutulmuştur.

Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında ise muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması gerekir.

Bu nedenle araç hacizlerinde haciz tarihi ve satış isteme süresi mutlaka takip edilmelidir.

Satış Talep Edilmezse Araç Haczi Kalkar Mı?

İİK m.110 kapsamında kanuni süre içerisinde satış istenmemesi veya gerekli giderlerin süresinde yatırılmaması haczin düşmesi sonucunu doğurabilir.

Bu durumda borçlu araç üzerindeki haczin kaldırılması için icra müdürlüğüne başvurabilir.

Nitekim Adalet Bakanlığı bünyesindeki icra müdürlüklerinin uygulamalarında da İİK m.106-110 kapsamında araçtan haciz kaldırma talebi için standart başvuru formları bulunmaktadır.

Haciz Düşerse Yakalama Şerhi de Kaldırılabilir Mi?

Yakalama şerhinin dayanağı olan haczin hukuken ortadan kalkması hâlinde yakalama şerhinin de devam edip edemeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Dayanak haciz düşmüş veya kaldırılmışsa buna bağlı yakalama kaydının kaldırılması için icra müdürlüğünden işlem yapılması talep edilebilir.

Uygulamada araç üzerindeki haciz kaldırıldığı hâlde sistemde yakalama kaydının devam edip etmediğinin ayrıca kontrol edilmesi önemlidir.

Yakalama Şerhi Olan Araç Trafikte Yakalanırsa Ne Olur?

Araç hakkında geçerli bir yakalama kaydı bulunuyorsa kolluk tarafından tespit edilmesi hâlinde araç trafikten alınarak muhafaza altına alınabilir.

Araç genellikle yetkili yediemin otoparkına teslim edilir.

Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından yayımlanan açıklamalarda da “hacizli-yakalamalı” araçların trafikten men edilerek otoparka çekilmesi ve ilgili icra müdürlüğü tarafından teslim alınması sürecine ilişkin uygulama açıklanmaktadır.

Yakalanan Araç Nereye Götürülür?

Yakalanan araç kural olarak muhafaza işlemlerinin yürütülebileceği yetkili yediemin otoparkına teslim edilir.

Araç burada icra dosyasındaki satış ve teslim işlemleri sonuçlanıncaya kadar muhafaza edilebilir.

Bu süreçte yedieminlik ve muhafaza giderleri de ortaya çıkabilir.

Bu nedenle araç hacizlerinde yalnızca aracın ekonomik değeri değil, muhafaza ve satış masrafları da dikkate alınmalıdır.

Araç Borçlunun Elinde Değilse Yakalama Yapılabilir Mi?

Aracın fiilen borçlunun kullanımında olmaması tek başına yakalama işlemini engellemez.

Araç başka bir kişi tarafından kullanılıyor olabilir veya borçlu aracı fiilen üçüncü kişiye teslim etmiş olabilir.

Araç hâlen borçlu adına kayıtlı ve üzerinde geçerli haciz ile yakalama kaydı bulunuyorsa aracın tespit edilmesi hâlinde muhafaza işlemi gündeme gelebilir.

Ancak üçüncü kişinin mülkiyet veya hak iddiası bulunması hâlinde istihkak hükümleri ayrıca değerlendirilebilir.

Araç Başkasına Satılmışsa Yakalama Yapılabilir Mi?

Burada satışın ne zaman ve nasıl gerçekleştiği önemlidir.

Araç hacizden önce hukuken geçerli şekilde devredilmişse borçlunun mülkiyetinden çıkmış olabilir.

Buna karşılık araç üzerinde haciz bulunduktan sonra gerçekleştirilen işlemler bakımından haczin hukuki etkisi ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle “aracı başkasına sattım, yakalama artık uygulanamaz” şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir.

Trafik sicili, satış tarihi, haciz tarihi ve tescil kayıtları birlikte incelenmelidir.

Hacizli Araç Satılabilir Mi?

Araç üzerinde haciz bulunması, haczin sonuçları dikkate alınmadan serbestçe tasarruf edilebileceği anlamına gelmez.

Hacizli aracın devri hâlinde haczin araç üzerindeki etkisinin devam edip etmediği ve alıcının hukuki durumu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle hacizli araç satın alınmadan önce trafik sicili ve araç üzerindeki takyidatların kontrol edilmesi son derece önemlidir.

Yakalamalı Araç Kullanılmaya Devam Edilebilir Mi?

Araç fiilen yakalanıncaya kadar borçlunun veya üçüncü kişinin kullanımında bulunabilir.

Ancak geçerli yakalama kaydı bulunan aracın trafikte kolluk tarafından tespit edilmesi hâlinde araç muhafaza altına alınabilir.

Dolayısıyla yakalama şerhi bulunan aracın kullanılmaya devam edilmesi, aracın yakalanmayacağı anlamına gelmez.

Yakalama Şerhi Muayeneye Engel Olur Mu?

Araç üzerindeki haciz ve yakalama kayıtlarının araç muayenesi, tescil ve diğer idari işlemlere etkisi ilgili idari mevzuat ve aracın sicil kayıtları çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Ancak yakalama kaydı bulunan aracın trafikte veya ilgili birimlerde tespit edilmesi, muhafaza işleminin uygulanmasına neden olabilir.

Bu nedenle araçla ilgili işlem yapılmadan önce güncel takyidat kayıtlarının kontrol edilmesi önemlidir.

Yakalama Şerhi Nasıl Kaldırılır?

Yakalama şerhinin kaldırılabilmesi için öncelikle şerhin hangi icra dosyasından ve hangi hacze dayanılarak konulduğu belirlenmelidir.

Borcun tamamen ödenmesi, alacaklının yakalamanın kaldırılmasına muvafakat etmesi, takibin iptal edilmesi, haczin düşmesi veya yakalama işleminin hukuka aykırı olması gibi hâllerde yakalama şerhinin kaldırılması gündeme gelebilir.

Ancak her durumda aynı prosedür uygulanmaz.

Dosyanın hukuki durumu ve yakalama kaydının dayanağı ayrı ayrı incelenmelidir.

Borç Ödenirse Yakalama Otomatik Olarak Kalkar Mı?

Dosya borcunun tamamen ödenmesi hâlinde araç üzerindeki haciz ve yakalama kayıtlarının kaldırılması için gerekli işlemler yapılabilir.

Ancak ödeme yapıldığı anda trafik sicilindeki yakalama kaydının teknik olarak aynı saniyede ortadan kalkacağı düşünülmemelidir.

İcra müdürlüğünün gerekli fek işlemlerini yapması ve ilgili sistemlere bildirimlerin işlenmesi gerekebilir.

Bu nedenle ödeme sonrasında araç üzerindeki haciz ve yakalama kaydının fiilen kaldırılıp kaldırılmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Alacaklı Yakalamanın Kaldırılmasını İsteyebilir Mi?

Somut dosyanın durumuna göre alacaklı veya vekili araç üzerindeki yakalama kaydının kaldırılmasını talep edebilir.

Örneğin taraflar ödeme konusunda anlaşmış veya borç başka şekilde teminat altına alınmış olabilir.

Ancak yalnızca borcun taksitlendirilmesi, haciz ve yakalama kayıtlarını kendiliğinden kaldırmaz.

Tarafların bu konuda ayrıca anlaşması ve icra dosyasında gerekli işlemlerin yapılması gerekir.

Taksitlendirme Yapılırsa Araç Yakalama Şerhi Kalkar Mı?

Otomatik olarak kalkmaz.

Borçlu ile alacaklı arasında ödeme protokolü yapılması, mevcut haciz ve yakalama kayıtlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Protokolde araç haczi ve yakalama şerhinin ne zaman kaldırılacağının ayrıca düzenlenmesi önemlidir.

Aksi hâlde borçlu taksitleri düzenli ödüyor olsa bile sistemdeki yakalama kaydı devam edebilir.

Haksız Yakalama Şerhine Karşı Ne Yapılabilir?

Yakalama işleminin kanuna aykırı olduğu düşünülüyorsa İİK m.16 kapsamında icra hukuk mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir.

Örneğin yakalamanın dayanağı olan haczin düşmüş olması, borcun sona ermesi veya icra müdürlüğünün işleminin kanuna aykırı olması hâlinde yakalama kaydının kaldırılması talep edilebilir.

Ancak şikâyetin süreye tabi olup olmadığı ve sürenin başlangıcı somut işlemin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

İhtiyati Haciz Konulan Araca Yakalama Şerhi Konulabilir Mi?

İhtiyati haciz ile kesin haciz birbirinden farklıdır.

Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının 03.11.2023 tarihli görüşünde, İİK m.106'daki sicile kayıtlı motorlu kara araçlarına ilişkin muhafaza, kıymet takdiri ve satış düzenlemesinin kesinleşen icra takibine dayanılarak konulan kesin hacizler bakımından öngörüldüğü belirtilmiştir.

İhtiyati haciz ise satış aşamasına doğrudan geçilmesini sağlayan kesin haciz niteliğinde değildir.

Bu nedenle ihtiyati haciz aşamasındaki yakalama talebi ile kesinleşmiş takipteki araç yakalama işlemi aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Araç Üzerinde Birden Fazla Haciz ve Yakalama Varsa Ne Olur?

Bir araç üzerinde farklı icra dosyalarından birden fazla haciz bulunabilir.

Aynı şekilde aracın muhafazasını sağlamaya yönelik farklı dosyalardan yakalama kayıtları da söz konusu olabilir.

Bir icra dosyasındaki haczin veya yakalamanın kaldırılması, diğer icra dosyalarındaki haciz ve yakalama kayıtlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle araç üzerindeki bütün takyidatların ayrı ayrı incelenmesi gerekir.

Bir Dosyadaki Borç Ödenirse Araç Serbest Kalır Mı?

Her zaman değil.

Araç üzerinde yalnızca tek bir icra dosyasından haciz ve yakalama bulunuyorsa ilgili dosyanın kapanmasıyla kayıtların kaldırılması mümkün olabilir.

Ancak araç üzerinde başka icra dosyalarından haciz, yakalama, rehin veya kamu haczi bulunuyorsa bir dosyanın kapanması aracın tamamen takyidatsız hâle gelmesini sağlamaz.

Bu nedenle ödeme öncesinde araç üzerindeki tüm kayıtların kontrol edilmesi önemlidir.

Yakalanan Araç Hemen Satılır Mı?

Hayır.

Aracın yakalanarak muhafaza altına alınması ile aracın cebri icra yoluyla satılması aynı işlem değildir.

Yakalama ve muhafazadan sonra kıymet takdiri ve satış prosedürünün tamamlanması gerekir.

İİK m.106 kapsamında sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılmakla birlikte, satışın gerçekleştirilmesi için kanunda öngörülen diğer işlemlerin de tamamlanması gerekir.

Araç Satışı Elektronik Ortamda Yapılabilir Mi?

İcra ve İflas Kanunu'ndaki güncel satış sistemi kapsamında haczedilen malların cebri satış işlemleri elektronik satış usulüyle gerçekleştirilmektedir.

Aracın kıymet takdiri yapıldıktan ve satış şartları oluşturulduktan sonra elektronik artırma süreci yürütülür.

Satıştan elde edilen bedel, satış giderleri ve dosyadaki alacakların sırası dikkate alınarak icra dosyasında paylaştırılır.

Araç Borç İçin Çok Değerliyse Yakalama ve Haciz Yapılabilir Mi?

İİK m.85 kapsamında haciz işlemlerinde alacak, faiz ve takip giderlerini karşılamaya yetecek miktarda mal haczedilmesi esastır.

Örneğin oldukça düşük miktarlı bir borç nedeniyle çok yüksek değerli bir araç üzerinde haciz ve muhafaza işlemleri uygulanması hâlinde aşkın haciz tartışması gündeme gelebilir.

Ancak aracın borçtan daha değerli olması tek başına haczi otomatik olarak hukuka aykırı hâle getirmez.

Borçlunun diğer malvarlığı, dosya borcu ve somut olayın koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Araç Üzerindeki Yakalama Kaydı Nereden Öğrenilebilir?

Borçlu tarafı olduğu icra dosyasındaki işlemleri UYAP Vatandaş Portal üzerinden inceleyebilir.

Ayrıca araç üzerindeki haciz ve takyidat bilgileri ilgili elektronik kamu hizmetleri ve trafik sicili kayıtları üzerinden kontrol edilebilir.

Özellikle ikinci el araç alımından önce aracın güncel takyidat durumunun kontrol edilmesi önemlidir.

Yakalama Şerhi Olan Araç Satın Alınmalı Mıdır?

Yakalama kaydı bulunan bir araç satın alınmadan önce şerhin hangi dosyadan kaynaklandığı, haczin devam edip etmediği ve aracın hukuki durumunun ne olduğu mutlaka araştırılmalıdır.

Araç üzerindeki yakalama veya haciz kaydının “yakında kaldırılacağı” şeklindeki sözlü beyanlara güvenilerek işlem yapılması ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.

Tescil ve icra kayıtlarının güncel hâli esas alınmalıdır.

Araç Yakalandığında Borçlu Ne Yapmalıdır?

Öncelikle aracın hangi icra dosyasından yakalandığı belirlenmelidir.

Daha sonra;

takibin kesinleşip kesinleşmediği, araç üzerindeki haczin devam edip etmediği, satış süresinin korunup korunmadığı, gerekli giderlerin yatırılıp yatırılmadığı ve yakalama işleminin hukuka uygun olup olmadığı

incelenmelidir.

Borç ödenmiş veya haciz hukuken düşmüş olmasına rağmen yakalama uygulanmışsa hızlı şekilde icra dosyasında gerekli başvuruların yapılması önemlidir.

Sonuç

İcra dosyasında borçluya ait araç üzerine yakalama şerhi konulması mümkündür.

Ancak araç haczi ile yakalama şerhi aynı işlem değildir. Araç üzerine haciz konulması, kendiliğinden aracın yakalanarak otoparka çekileceği anlamına gelmez.

Güncel İİK m.106 kapsamında sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması gerekmektedir.

Geçerli yakalama kaydı bulunan araç trafikte tespit edildiğinde muhafaza altına alınarak yediemin otoparkına teslim edilebilir.

Borcun ödenmesi, haczin düşmesi, takibin iptali veya yakalama işleminin hukuka aykırı olması hâllerinde ise haciz ve yakalama şerhinin kaldırılması gündeme gelebilir.

Araç üzerinde birden fazla icra dosyasından kayıt bulunabileceğinden, tek bir dosyadaki haczin kaldırılmasıyla yetinilmemeli; aracın bütün haciz, yakalama, rehin ve diğer takyidat kayıtları ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İcra Takiplerinde Hukuki Destek

Araç haczi, araca yakalama şerhi konulması, yakalamanın kaldırılması, araç satışı, haczin düşmesi, aşkın haciz, kıymet takdiri, ihalenin feshi ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarında takip dosyasının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde icra takibi, araç haczi, araca yakalama şerhi konulması, yakalama ve haczin kaldırılması, araç satışı, kıymet takdiri, aşkın haciz, borca itiraz, ihtiyati haciz, ihalenin feshi ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.