İcra takibinin kesinleşmesinden sonra alacaklı, borçlunun malvarlığı değerlerinin yanı sıra maaş ve ücretinin haczedilmesini de talep edebilir. Maaş haczi, özellikle düzenli olarak çalışan borçlular bakımından uygulamada en sık kullanılan tahsil yöntemlerinden biridir.

Ancak maaşın tamamının haczedilmesi kural olarak mümkün değildir. İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi uyarınca maaş ve ücretlerin haczinde borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dikkate alınır ve haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz. (mevzuat.adalet.gov.tr)

Maaş Haczi Nedir?

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun çalışması karşılığında elde ettiği ücretin kanunen haczedilebilir bölümünün işveren tarafından kesilerek icra dosyasına gönderilmesidir.

Bu işlemde para doğrudan borçlunun elinden alınmaz. İcra müdürlüğü borçlunun çalıştığı işverene maaş haczi müzekkeresi gönderir ve işveren gerekli kesintileri yaparak icra dosyasına aktarır.

Kesintiler borç tamamen ödeninceye veya haczin kaldırılmasına karar verilinceye kadar devam edebilir.

Maaş Haczi İçin İcra Takibinin Kesinleşmesi Gerekir Mi?

Kural olarak alacaklının cebri icra kapsamında haciz talep edebilmesi için takibin borçlu yönünden kesinleşmiş olması gerekir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu ödeme emrine süresinde itiraz ederse takip durur. İtiraz edilmez veya itiraz hükümden düşürülürse takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilebilir.

Dolayısıyla maaş haczi genellikle kesinleşmiş takip dosyasının haciz aşamasında uygulanır.

Maaş Haczi Nasıl Başlatılır?

Alacaklı veya vekili icra dosyasından borçlunun maaşına haciz konulmasını talep eder.

Borçlunun çalıştığı işyeri biliniyorsa işverene maaş haciz müzekkeresi gönderilir. Gerektiğinde borçlunun SGK kayıtları üzerinden çalıştığı işyerinin tespit edilmesi de gündeme gelebilir.

İşveren, haciz müzekkeresini aldıktan sonra borçlunun maaşından kanuna uygun kesintiyi yapmak ve icra dosyasına göndermekle yükümlüdür.

Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?

İİK m.83'e göre maaş ve ücretlerin haczinde borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünce gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra kalan bölüm haczedilebilir.

Ancak haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz.

Uygulamada bu nedenle maaşın 1/4'ü oranında haciz ile sık karşılaşılmaktadır.

Bununla birlikte her dosyada otomatik olarak yalnızca dörtte bir oranının uygulanacağı şeklinde mutlak bir kural kurulması doğru değildir. Borçlunun gelirinin niteliği ve ilgili özel hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.

Maaşın Tamamına Haciz Konulabilir Mi?

Kural olarak hayır.

Maaş ve ücretler borçlunun ve ailesinin geçimini sağlamaya yönelik olduğundan kanun tarafından kısmen korunmaktadır.

Bu nedenle normal bir para alacağı için borçlunun maaşının tamamının kesilerek icra dosyasına gönderilmesi genel kural değildir.

Maaşın tamamına veya kanuna aykırı oranda haciz uygulanmışsa borçlu bakımından haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.

Maaş Haczi Yazısı İşverene Nasıl Gönderilir?

İcra müdürlüğü tarafından işverene borçlunun maaşına haciz konulduğuna ilişkin müzekkere gönderilir.

Müzekkerede borçlunun maaşından yapılması gereken kesintinin icra dosyasına gönderilmesi istenir.

İşverenin bu yazıyı aldıktan sonra kanunda belirtilen yükümlülüklere uygun hareket etmesi gerekir.

İşveren Maaş Haczine Cevap Vermek Zorunda Mıdır?

Evet.

İİK m.355 kapsamında maaş ve ücretlerin haczine ilişkin bildirim alan işverenin, borçlunun maaş veya ücret miktarını icra dairesine bildirmesi ve haczedilen miktarı keserek icra dosyasına göndermesi gerekir.

Bu yükümlülük yalnızca özel şirketler bakımından değil, kanunun kapsamına giren kurum ve işverenler bakımından da önem taşımaktadır.

İşveren Maaştan Kesinti Yapmazsa Ne Olur?

İşverenin maaş haczi müzekkeresine rağmen gerekli kesintiyi yapmaması veya kestiği parayı icra dosyasına göndermemesi hukuki sonuç doğurabilir.

İİK m.356 kapsamında, kesilmesi gereken veya kesildiği hâlde gönderilmeyen paraların ayrıca mahkeme kararına gerek olmaksızın işverenden tahsili gündeme gelebilir.

Bu nedenle maaş haczi yalnızca borçlu ile alacaklı arasındaki bir işlem değildir; işveren açısından da yasal yükümlülükler doğurur.

İşveren Borçlunun İşten Ayrıldığını Bildirmeli Midir?

Borçlu işten ayrılmışsa işverenin bu durumu icra müdürlüğüne bildirmesi gerekir.

İşten ayrılma tarihi ve varsa son ücret veya hak edişler bakımından dosyaya bilgi verilmesi önemlidir.

Borçlunun iş değiştirmesi hâlinde eski işveren üzerinden maaş kesintisi doğal olarak devam edemez.

Borçlu İş Değiştirirse Maaş Haczi Ne Olur?

Borçlunun iş değiştirmesi borcu veya icra dosyasını ortadan kaldırmaz.

Alacaklı, borçlunun yeni işyerini tespit ederek yeni işverene maaş haczi müzekkeresi gönderilmesini talep edebilir.

SGK kayıtları bu konuda uygulamada önemli bir tespit aracı olabilir.

Dolayısıyla yalnızca işyerinin değiştirilmesi, kesinleşmiş icra dosyasındaki maaş haczi riskini tamamen ortadan kaldırmaz.

Birden Fazla Maaş Haczi Varsa Ne Olur?

Borçlunun maaşı üzerine birden fazla icra dosyasından haciz konulmuş olabilir.

İİK m.83 kapsamında maaş üzerindeki hacizler bakımından sıra sistemi uygulanır. Önceki haciz sona ermeden sonraki haciz için kesintiye geçilmemesi kuraldır.

Bu nedenle ikinci veya üçüncü sıradaki icra dosyası, önceki maaş haczinin bitmesini bekleyebilir.

İkinci Maaş Haczi İçin Aynı Anda Kesinti Yapılır Mı?

Kural olarak maaş hacizleri sıraya alınır.

İlk sıradaki dosyanın maaş haczi devam ederken sonraki hacizler sırada bekler. İlk haczin sona ermesinden sonra sıradaki haciz için kesintiye başlanabilir.

Bu durum özellikle borçlu hakkında çok sayıda icra dosyası bulunması hâlinde önemlidir.

Maaş Haczi Sırası Nasıl Belirlenir?

İşverene ulaşan hacizlerin tarihleri ve hukuki nitelikleri dikkate alınarak sıra belirlenir.

İşverenin birden fazla haciz yazısı bulunması hâlinde bunları doğru şekilde kaydetmesi ve ilgili icra müdürlüklerine bilgi vermesi gerekir.

Haciz sırasının hatalı uygulanması hem borçlu hem alacaklı hem de işveren bakımından uyuşmazlık doğurabilir.

Nafaka Alacağı İçin Maaş Haczi Farklı Mıdır?

Evet.

Nafaka alacakları bakımından genel para alacaklarından farklı özel hükümler bulunmaktadır.

Özellikle aylık işlemekte olan nafaka alacakları, maaş haczi sırası ve kesinti miktarı bakımından normal adi alacaklarla aynı şekilde değerlendirilmez.

Bu nedenle borçlunun maaşında mevcut başka hacizler bulunması, devam eden aylık nafaka borçlarının tahsilini her durumda engellemez.

Nafaka dosyalarında birikmiş nafaka ile aylık işlemeye devam eden nafaka miktarlarının da birbirinden ayrılarak değerlendirilmesi gerekebilir.

Emekli Maaşı ile Çalışan Maaşı Aynı Mıdır?

Hayır.

Çalışanın ücret ve maaşına ilişkin haciz kuralları ile emekli aylığının haczi aynı değildir.

SGK tarafından bağlanan emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesinde özel koruma bulunmaktadır.

Bu nedenle “maaşın dörtte biri haczedilebilir” kuralı doğrudan ve otomatik şekilde emekli aylığına uygulanamaz.

Emekli Maaşına Haciz Konulabilir Mi?

5510 sayılı Kanun kapsamındaki emekli aylıkları bakımından kanunda özel sınırlamalar bulunmaktadır.

Borçlunun muvafakati ve kanunda düzenlenen istisnalar dışında emekli aylığının haczi mümkün olmayabilir.

Bu nedenle çalışan maaşı haczi ile emekli maaşı haczi mutlaka birbirinden ayrılmalıdır.

Prim, İkramiye ve Ek Ödemeler Haczedilebilir Mi?

Borçlunun maaşı dışında prim, ikramiye, fazla mesai veya başka ek ödemeler alması mümkündür.

Bu ödemelerin haczedilip haczedilemeyeceği ve hangi oranda haczedilebileceği, ödemenin hukuki niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Ödemenin adına değil, gerçekte hangi hakka karşılık yapıldığına bakılması önemlidir.

Kıdem Tazminatına Maaş Haczi Uygulanır Mı?

Kıdem tazminatı ile düzenli maaş aynı hukuki nitelikte değildir.

Borçlunun işten ayrılması hâlinde doğabilecek kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacakların haczedilebilirliği ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle maaş haczindeki dörtte bir oranının her türlü işçilik alacağına otomatik olarak uygulanacağı kabul edilmemelidir.

Maaş Banka Hesabına Yattıktan Sonra Tekrar Haczedilebilir Mi?

Bu durum uygulamada önemli uyuşmazlıklara yol açmaktadır.

İşveren tarafından maaştan kanuni kesinti yapıldıktan sonra kalan tutar borçlunun banka hesabına yatırılabilir. Daha sonra banka hesabına ayrıca elektronik haciz uygulanması hâlinde hesaptaki paranın kaynağı önem kazanır.

Aynı gelir üzerinde kanuni korumanın etkisiz hâle gelmesine yol açan uygulamalar bakımından haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.

Bu durumda banka hesap hareketleri ve paranın maaş niteliğinde olduğunun ispatı önemlidir.

Maaş Haczi Borç Bitene Kadar Devam Eder Mi?

Kural olarak maaş kesintileri dosya borcu karşılanıncaya kadar devam eder.

Ancak süreç içerisinde borcun başka şekilde ödenmesi, alacaklının haczin kaldırılmasını istemesi, takibin iptal edilmesi veya haczin hukuka aykırı olduğunun belirlenmesi gibi durumlarda maaş haczi sona erebilir.

Dosyanın güncel borç hesabının düzenli kontrol edilmesi bu nedenle önemlidir.

Borç Toplu Olarak Ödenirse Maaş Haczi Kalkar Mı?

Dosya borcunun faiz, harç ve takip giderleriyle birlikte tamamen ödenmesi hâlinde maaş haczinin kaldırılması gündeme gelir.

Ancak borcun ödenmesiyle işverenin aynı anda otomatik olarak kesintiyi durduracağı düşünülmemelidir.

İcra müdürlüğünün haczin kaldırıldığına ilişkin işverene bildirimde bulunması gerekebilir.

Bu nedenle ödeme sonrasında maaş haczi fek yazısının işverene ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilmelidir.

Alacaklı Maaş Haczini Kaldırabilir Mi?

Evet.

Alacaklı veya yetkili vekili maaş haczinin kaldırılmasına muvafakat edebilir.

Özellikle taraflar arasında ödeme protokolü yapılması veya borcun başka şekilde teminat altına alınması hâlinde maaş haczinin kaldırılması konusunda anlaşılabilir.

Ancak taksitlendirme yapılması tek başına maaş haczini otomatik olarak kaldırmaz.

Maaş Haczi Hukuka Aykırıysa Ne Yapılabilir?

Maaşın kanunda öngörülenden fazla bölümünün haczedildiği veya haczedilemez bir gelir üzerine haciz uygulandığı düşünülüyorsa icra hukuk mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir.

İİK m.16 icra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı şikâyet yolunu düzenlemektedir.

Şikâyetin süreye tabi olup olmadığı ve sürenin hangi tarihte başlayacağı somut uyuşmazlığa göre ayrıca incelenmelidir.

Maaş Haczi Varken Banka Hesabına da Haciz Konulabilir Mi?

Borçlunun maaşının haczediliyor olması, diğer malvarlığı değerlerine hiçbir şekilde haciz konulamayacağı anlamına gelmez.

Alacaklı şartları mevcutsa borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları bakımından da haciz talep edebilir.

Ancak toplam hacizlerin alacak ve ferileriyle açık biçimde ölçüsüz hâle gelmesi durumunda aşkın haciz iddiası gündeme gelebilir.

Maaş Haczi İşveren Tarafından Borçlunun Siciline İşlenir Mi?

Maaş haczi işverene gönderildiği için işveren doğal olarak borçlunun icra dosyasından haberdar olur ve kesintileri takip etmek zorundadır.

Ancak maaş haczi kendi başına iş sözleşmesini sona erdiren bir işlem değildir.

İş hukuku bakımından maaş hacizlerinin sayısı ve bunun iş ilişkisine etkisi ayrıca İş Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

İşveren Maaş Haczi Nedeniyle Borçluyu İşten Çıkarabilir Mi?

Maaş haczinin varlığı tek başına her durumda otomatik fesih hakkı doğurduğu şeklinde değerlendirilemez.

Ancak işçinin ücretine çok sayıda haciz gelmesi ve bunun işyerindeki süreçleri etkilemesi gibi durumlar iş hukuku bakımından ayrıca tartışılabilir.

Bu konu icra hukukunun yanında iş hukuku hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Maaş Haczi Ne Zaman Sona Erer?

Maaş haczi temel olarak dosya borcunun tamamen ödenmesi, alacaklının haczi kaldırması, takibin sona ermesi veya haczin hukuka aykırılığı nedeniyle kaldırılması hâllerinde sona erebilir.

Ayrıca borçlunun işten ayrılması hâlinde mevcut işveren yönünden kesinti fiilen sona erer. Ancak alacaklı yeni işyerini tespit ederek yeniden maaş haczi talep edebilir.

Maaş Haczi Geldiğinde Ne Yapılmalıdır?

Öncelikle haczin hangi icra dosyasından gönderildiği belirlenmelidir.

Ardından ödeme emrinin tebliği, takibin kesinleşme tarihi, güncel dosya borcu, maaştan kesilen oran ve varsa önceki hacizlerin sırası kontrol edilmelidir.

Borç gerçekte mevcut değilse, ödeme emri usulsüz tebliğ edilmişse veya kesinti oranında hukuka aykırılık bulunuyorsa başvurulabilecek hukuki yollar ayrıca değerlendirilmelidir.

Maaş Haczi İçin Avukat Zorunlu Mudur?

Avukatla temsil zorunlu değildir.

Ancak özellikle birden fazla icra dosyasının bulunduğu, nafaka haczi ile adi alacak hacizlerinin birlikte uygulandığı, emekli aylığının söz konusu olduğu veya maaştan kanuna aykırı oranda kesinti yapıldığı durumlarda hukuki değerlendirme önem taşır.

Sonuç

İcra dosyasında maaş haczi, kesinleşmiş takip kapsamında borçlunun ücretinin kanunen haczedilebilir bölümünün işveren tarafından kesilerek icra dosyasına gönderilmesi suretiyle uygulanır.

İİK m.83 kapsamında maaş ve ücretlerde borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dikkate alınır ve haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz.

İşveren, maaş haczi yazısını aldıktan sonra İİK m.355 ve devamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek, gerekli kesintiyi yapmak ve icra dosyasına göndermek zorundadır.

Birden fazla maaş haczi bulunması hâlinde hacizler kural olarak sıraya alınır ve önceki haciz sona ermeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez.

Ancak nafaka alacakları, emekli aylıkları, haczedilemez gelirler ve özel kanunlara tabi ödemeler bakımından farklı kurallar uygulanabileceğinden her dosyanın kendi özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekir.

İcra Takiplerinde Hukuki Destek

Maaş haczi, banka hesabı haczi, haczedilmezlik şikâyeti, emekli maaşı haczi, haciz sırası, nafaka haczi, aşkın haciz, borca itiraz, usulsüz tebligat ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarında takip dosyasının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde icra takibi, maaş haczi, banka hesabı haczi, haczin kaldırılması, haczedilmezlik şikâyeti, nafaka haczi, emekli aylığı haczi, borca itiraz, usulsüz tebligat, menfi tespit, istirdat ve diğer icra hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.