Boşanma sürecinde eşler arasındaki uyuşmazlığın çocuk üzerinden yürütülmesi, aile hukukunda en ciddi sorunlardan biridir. Çocuğun diğer ebeveyne karşı doldurulması, görüşmesinin engellenmesi, çocuğun mesaj taşıyıcısı hâline getirilmesi veya diğer eş üzerinde baskı kurmak amacıyla kullanılması hem boşanma davasındaki kusur değerlendirmesinde hem de velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinde önem taşıyabilir.

Ancak her kişisel ilişki aksaması veya çocuğun diğer ebeveynle görüşmek istememesi otomatik olarak bir eşin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, davranışın gerçekten ebeveyn yönlendirmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını ve çocuğun üstün yararının neyi gerektirdiğini araştırır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5867 E., 2024/4237 K. sayılı kararında, anneye “ortak çocukların babaya karşı olumsuz tutum sergilemesine neden olduğu” şeklinde kusur yüklenmiş; ancak bu yöndeki tanık anlatımlarının soyut ve yoruma dayalı olduğu gerekçesiyle söz konusu kusurun ispatlanamadığı kabul edilmiştir. Bu karar, çocuğu diğer ebeveyne karşı doldurma iddiasının mutlaka somut delillerle ispatlanması gerektiğini göstermektedir.

Çocuğu Diğer Eşe Karşı Doldurmak Kusur Sayılır Mı?

Somut olayın özelliklerine göre evet.

Eşlerden birinin çocuğa sürekli olarak diğer ebeveyn hakkında olumsuz ifadeler kullanması, “annen seni sevmiyor”, “baban seni terk etti”, “onun yanına gitme” gibi telkinlerde bulunması çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini zedeleyebilir.

Bu tür davranışlar, boşanmaya sebep olan olaylar arasında kusur olarak değerlendirilebileceği gibi velayet bakımından da önem taşıyabilir.

Ancak bu iddianın somut biçimde ispatlanması gerekir.

Çocuğu Baba veya Anneyle Görüştürmemek Kusur Mudur?

Haklı bir sebep bulunmaksızın sistematik şekilde görüşmeyi engellemek kusur oluşturabilir.

Özellikle çocuk ile diğer ebeveyn arasında mahkemece kişisel ilişki kurulmuşsa, bu ilişkinin sürekli olarak engellenmesi çocuğun diğer ebeveynle bağını zedeleyebilir.

Bununla birlikte çocuğun güvenliğiyle ilgili somut bir risk, şiddet veya başka ciddi bir sebep varsa görüşmenin sınırlandırılması farklı değerlendirilir.

Çocuğun Diğer Ebeveynle Görüşmek İstememesi Her Zaman Yönlendirme Anlamına Gelir Mi?

Hayır.

Çocuğun diğer ebeveynle görüşmek istememesinin birçok nedeni olabilir.

Çocuğun yaşı, yaşadığı olaylar, ebeveynle önceki ilişkisi, korku veya güvensizlik gibi unsurlar değerlendirilmelidir.

Bu nedenle “çocuk beni görmek istemiyor, demek ki diğer eş dolduruyor” şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılamaz.

Uzman raporu ve sosyal inceleme bu noktada önem taşıyabilir.

Çocuğun Diğer Ebeveyn Hakkında Sürekli Olumsuz Konuşması Delil Midir?

Tek başına yeterli olmayabilir.

Çocuğun kullandığı ifadelerin kendi düşüncesi mi yoksa yönlendirme sonucu mu olduğu araştırılmalıdır.

Mahkeme gerekirse pedagog, psikolog veya sosyal çalışma uzmanından rapor alabilir.

Özellikle küçük yaştaki çocukların kullandığı yetişkin diline benzeyen ifadeler yönlendirme şüphesi doğurabilir; ancak bunun uzman değerlendirmesiyle desteklenmesi önemlidir.

Çocuğu Mesaj Taşıyıcısı Olarak Kullanmak Kusur Mudur?

Somut olayda evet.

Eşlerin birbirleriyle doğrudan iletişim kurmak yerine “annene söyle para göndersin”, “babana söyle seni artık göremeyecek” gibi mesajları çocuk üzerinden iletmesi çocuğu yetişkinler arasındaki çatışmanın içine çeker.

Bu tür davranışlar çocuğun psikolojik yükünü artırabilir ve ebeveynlik sorumluluğuyla bağdaşmayabilir.

Çocuğa Diğer Ebeveynin Kusurlarını Anlatmak Doğru Mudur?

Kural olarak çocuk, boşanma çatışmasının tarafı hâline getirilmemelidir.

Eşlerin birbirlerine yönelik sadakatsizlik, borç, aile içi tartışma veya başka özel iddialarını çocuğa anlatmaları onun psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Özellikle diğer ebeveyni küçük düşürmek amacıyla bu bilgilerin kullanılması velayet değerlendirmesinde önem kazanabilir.

“Baban Bizi Terk Etti” veya “Annen Bizi Dağıttı” Demek Kusur Mudur?

Bu tür ifadeler somut olayda yönlendirme niteliği taşıyabilir.

Çocuğun diğer ebeveynle bağını zedelemek amacıyla tek taraflı suçlayıcı anlatımlar kullanılması çocuğun duygusal gelişimi bakımından sakıncalı olabilir.

Ancak mahkeme bu sözlerin gerçekten söylendiğini ve çocuk üzerindeki etkisini araştırmalıdır.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Göstermemek Velayeti Etkiler Mi?

Etkileyebilir.

Velayette temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Velayeti kullanan ebeveynin diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi sürekli ve haksız şekilde engellemesi, çocuğun diğer ebeveynle sağlıklı ilişki kurmasını engellediği ölçüde velayet değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Ancak velayet değişikliği otomatik değildir. Mahkeme çocuğun tüm koşullarını birlikte değerlendirir.

Kişisel İlişkiyi Engellemek Velayetin Değişmesine Sebep Olur Mu?

Tek başına her olayda değil.

Ancak sürekli ve bilinçli engelleme, mahkeme kararlarına rağmen çocuğun diğer ebeveyne gösterilmemesi ve çocuğun sistematik biçimde uzaklaştırılması velayetin değiştirilmesi taleplerinde ciddi bir unsur olabilir.

Çocuğun üstün yararı her zaman temel ölçüttür.

Velayet Kararı Verilirken Çocuğun Diğer Ebeveyne Yaklaşımı Önemli Midir?

Evet.

Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi uygunsa görüşü alınabilir.

Ancak mahkeme yalnızca “çocuk annesini istiyor” veya “babasını görmek istemiyor” sonucuyla yetinmez.

Bu tercihin özgür iradeyle mi oluştuğu yoksa yönlendirme sonucu mu olduğu da araştırılabilir.

Yargıtay kararlarında uzman raporları, çocuğun yaşam düzeni ve çocuğun üstün yararı birlikte değerlendirilerek velayet kararı verildiği görülmektedir.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Karşı Kullanmak Psikolojik Şiddet Sayılabilir Mi?

Somut olayın özelliklerine göre evet.

Eşin çocuğu kullanarak diğer eşe baskı yapması, çocukla görüştürmemekle tehdit etmesi veya çocuğu sürekli aradaki çatışmanın aracı hâline getirmesi psikolojik baskı niteliğine ulaşabilir.

Örneğin “istediğimi yapmazsan çocuğu göremezsin” şeklindeki tehditler boşanma davasındaki kusur değerlendirmesinde önemlidir.

Çocukla Görüştürmemekle Tehdit Etmek Kusur Mudur?

Evet, somut olayda kusur oluşturabilir.

Kişisel ilişki çocuğun da hakkıdır.

Bu nedenle çocuğu diğer eş üzerinde pazarlık veya baskı aracı olarak kullanmak aile hukukunun temel ilkeleriyle bağdaşmaz.

Çocuğu Nafaka İçin Baskı Aracı Olarak Kullanmak Kusur Mudur?

Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini nafaka veya başka mali taleplere bağlamak doğru değildir.

“Parayı ödemezsen çocuğu göremezsin” şeklindeki bir yaklaşım hem çocuk ile ebeveyn arasındaki ilişkiye zarar verebilir hem de hukuken ayrı konular olan kişisel ilişki ile nafakayı birbirine bağlar.

Nafaka borcunun yerine getirilmemesi ayrı hukuki yollarla takip edilir.

Nafaka Ödenmiyorsa Çocuğu Göstermemek Haklı Mıdır?

Kural olarak hayır.

Nafaka borcu ile kişisel ilişki farklı hukuki konulardır.

Bir ebeveyn nafakayı ödemiyorsa bu alacak icra yoluyla takip edilebilir.

Ancak sırf nafaka ödenmediği için çocuk ile diğer ebeveyn arasındaki kişisel ilişkinin kesilmesi çocuğun üstün yararına aykırı olabilir.

Çocuğun Diğer Ebeveynle Görüşmesini Engelleyen Eş Tam Kusurlu Sayılır Mı?

Her durumda hayır.

Boşanmada kusur tarafların tüm davranışlarına göre belirlenir.

Bir eş çocukla kişisel ilişkiyi engellemiş olabilir ancak diğer eşin de şiddet, ağır hakaret veya başka kusurları bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca tek bir davranış üzerinden otomatik tam kusur sonucu çıkarılmaz.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Karşı Doldurma İddiası Nasıl İspatlanır?

Bu tür iddialarda somut delil son derece önemlidir.

WhatsApp mesajları, sesli mesajlar, uzman raporları, sosyal inceleme raporları, tanık beyanları ve mahkeme kararlarına rağmen kişisel ilişkinin engellendiğini gösteren kayıtlar kullanılabilir.

Ancak hukuka aykırı delillerden kaçınılmalıdır.

Tanıkla İspatlanabilir Mi?

Evet, ancak tanığın anlatımı somut olmalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5867 E., 2024/4237 K. sayılı kararında “çocukların babaya karşı olumsuz tutum sergilemesine neden olduğu” yönündeki tanık anlatımları soyut ve yoruma dayalı bulunduğu için bu kusur anneye yüklenmemiştir.

Bu nedenle tanığın “çocuğu babasına karşı dolduruyordu” demesi yerine, hangi söz veya davranışı bizzat gördüğünü açıklaması önemlidir.

Çocuğun Telefon Görüşmelerini Engellemek Kusur Mudur?

Sistematik ve haklı neden olmadan yapılıyorsa kusur oluşturabilir.

Çocuğun diğer ebeveynle telefon veya görüntülü görüşmesinin sürekli kesilmesi veya iletişim araçlarının bilerek engellenmesi kişisel ilişki hakkını zedeleyebilir.

Ancak çocuğun yaşı ve günlük düzeni nedeniyle makul sınırlamalar yapılması farklıdır.

Çocuğun Telefonuna Cevap Vermemesini Söylemek Kusur Mudur?

Çocuğun diğer ebeveynden gelen aramaları açmaması için yönlendirilmesi somut olayda diğer ebeveynle ilişkiyi zedeleme amacı taşıyabilir.

Bu tür davranışların sürekliliği ve çocuk üzerindeki etkisi önemlidir.

Çocuğu Teslim Saatlerinde Sürekli Evde Bulundurmamak Kusur Mudur?

Mahkemece kurulmuş kişisel ilişkinin uygulanmasını bilinçli şekilde engellemek amacıyla yapılıyorsa kusur oluşturabilir.

Ancak sağlık, okul veya zorunlu başka sebepler varsa değerlendirme değişebilir.

Tek bir aksama ile sistematik engelleme aynı değildir.

Çocuğu Saklamak veya Adresini Bildirmemek Kusur Mudur?

Çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini engelleme amacı varsa ciddi bir sorun oluşturabilir.

Özellikle diğer ebeveynin çocuğun nerede olduğunu öğrenmesinin sistematik biçimde engellenmesi velayet ve kişisel ilişki bakımından değerlendirilir.

Diğer Ebeveyn Şiddet Uygulamışsa Çocuğu Görüştürmemek Haklı Olabilir Mi?

Somut bir güvenlik riski varsa farklı değerlendirilir.

Çocuğun veya ebeveynin güvenliğini tehdit eden şiddet, istismar veya ciddi riskler bulunuyorsa kişisel ilişkinin sınırlandırılması veya uzman eşliğinde kurulması gündeme gelebilir.

Bu durumda ebeveynin kendi başına keyfi yasak koymasından ziyade mahkemeden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemesi daha doğru olur.

Çocuğu Korumak ile Diğer Ebeveyne Karşı Kullanmak Arasındaki Fark Nedir?

En önemli ayrım budur.

Çocuğun güvenliği için zorunlu önlem alınması meşru olabilir.

Buna karşılık diğer eşten intikam almak, boşanma davasında avantaj sağlamak veya mali talepleri kabul ettirmek için çocuğun görüşmesini engellemek farklıdır.

Mahkeme davranışın amacını ve çocuğun üstün yararını değerlendirir.

Çocuğun Diğer Ebeveyn Hakkında Kötü Konuşmaya Zorlanması Ne Sonuç Doğurur?

Bu tür davranışlar çocuğun psikolojik gelişimine zarar verebilir.

Çocuğun mahkemede, sosyal incelemede veya uzman görüşmesinde belirli ifadeleri söylemeye yönlendirilmesi de ciddi bir sorun oluşturabilir.

Uzmanlar çocuğun anlatımının yaşına uygunluğunu ve dış etkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirebilir.

Sosyal İnceleme Raporu Önemli Midir?

Evet.

Velayet ve kişisel ilişki dosyalarında sosyal inceleme raporları önemli delillerden biridir.

Uzmanlar çocuğun anne ve babayla ilişkisini, yaşam koşullarını ve ebeveyn tutumlarını değerlendirebilir.

Yargıtay kararlarında da velayet bakımından sosyal inceleme raporları ile çocuğun fiilî yaşam düzeninin birlikte dikkate alındığı görülmektedir.

Çocuk Bir Ebeveynle Uzun Süredir Yaşıyorsa Velayet Otomatik Olarak Ona Mı Verilir?

Hayır.

Fiilî bakım düzeni önemli olmakla birlikte tek kriter değildir.

Mahkeme çocuğun yaşı, eğitim düzeni, ebeveynlerin bakım kapasitesi, uzman raporları ve çocuğun üstün yararını birlikte değerlendirir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/3031 E., 2024/3390 K. sayılı kararında da çocuğun fiilî yaşam düzeni ve ebeveynin bakım durumu velayet bakımından dikkate alınmıştır.

“Çocuk Beni İstemiyor” Demek Yeterli Midir?

Hayır.

Mahkeme çocuğun bu tutumunun nedenini araştırabilir.

Diğer ebeveynin yönlendirmesi mi, geçmişte yaşanan bir olay mı, çocuğun kişisel tercihi mi olduğu belirlenmelidir.

Bu nedenle uzman incelemesi önem taşır.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Karşı Kullanmak Manevi Tazminat Sebebi Olur Mu?

Her durumda otomatik olarak değil.

TMK m.174 kapsamında manevi tazminat için kişilik haklarına saldırı niteliğinde davranışların bulunması gerekir.

Ancak çocuğun bilinçli biçimde diğer eşten koparılması, görüşmenin sistematik şekilde engellenmesi ve bu davranışın diğer eş üzerinde ağır bir psikolojik baskıya dönüşmesi somut olayda tazminat değerlendirmesine konu olabilir.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Karşı Kullanmak Nafakayı Etkiler Mi?

Doğrudan nafaka miktarını belirleyen tek unsur değildir.

Yoksulluk nafakası bakımından kusur değerlendirmesi önemlidir; iştirak nafakası bakımından ise esas olarak çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin ekonomik gücü dikkate alınır.

Çocuğun nafakasının ebeveynler arasındaki kusur tartışmasının aracı hâline getirilmemesi gerekir.

Velayet Sahibi Olmayan Ebeveyne Çocuğu Göstermemek Cezai Sonuç Doğurur Mu?

Kişisel ilişkinin yerine getirilmemesi aile ve çocuk teslimi mevzuatı kapsamında ayrıca hukuki sonuçlar doğurabilir.

Ancak somut olayın hangi aşamada olduğu, mahkemece kişisel ilişki kararı bulunup bulunmadığı ve kararın nasıl uygulanacağı önemlidir.

Bu nedenle kişisel ilişki ihlali yalnızca boşanma kusuru bakımından değil, kararın icrası bakımından da ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuğu Diğer Ebeveyne Karşı Kullanma İddiası Dilekçede Nasıl Anlatılmalıdır?

“Çocuğu bana karşı dolduruyor” şeklindeki genel ifade yeterli olmayabilir.

Somut olaylar yazılmalıdır.

Örneğin hangi tarihlerde kişisel ilişkinin engellendiği, çocuğun hangi sözleri kullanmaya başladığı, diğer ebeveynin hangi mesajları gönderdiği ve mahkeme kararlarına rağmen hangi görüşmelerin gerçekleşmediği açıklanmalıdır.

Bu iddialar tanık, uzman raporu ve diğer delillerle ilişkilendirilmelidir.

Sonuç

Boşanma davasında eşin çocuğu diğer eşe karşı sistematik biçimde kullanması, doldurması veya kişisel ilişkiyi haklı sebep olmaksızın engellemesi kusur sayılabilir.

Çocuğun diğer ebeveyni kötülemesi için yönlendirilmesi, görüşmelerin engellenmesi, çocuğun baskı veya pazarlık aracı hâline getirilmesi ve diğer eş üzerinde “çocuğu göremezsin” tehdidiyle baskı kurulması boşanma ve velayet bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Ancak bu tür iddiaların soyut biçimde ileri sürülmesi yeterli değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5867 E., 2024/4237 K. sayılı kararında da çocukların babaya karşı olumsuz tutum sergilemesine neden olunduğu yönündeki soyut ve yoruma dayalı tanık anlatımlarının kusur için yeterli olmadığı açıkça kabul edilmiştir.

Velayet bakımından ise belirleyici ölçüt tarafların boşanmadaki kusuru değil, çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun fiilî yaşam düzenini, ebeveynlerle ilişkisini, uzman raporlarını ve kişisel ilişkinin nasıl yürütüldüğünü birlikte değerlendirir.

Bu nedenle çocuğu korumaya yönelik meşru tedbirlerle, çocuğu diğer eşe karşı bir baskı ve çatışma aracı hâline getiren davranışlar birbirinden ayrılmalıdır.

Boşanma Davalarında Hukuki Destek

Çocuğun diğer ebeveyne karşı yönlendirilmesi, kişisel ilişkinin engellenmesi, velayet uyuşmazlıkları, çocuğun üstün yararı, kusur tespiti, nafaka ve maddi-manevi tazminat taleplerinde olayların uzman raporları ve somut delillerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA

Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51

Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul

Web: avukatumutsarikaya.com

Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde boşanma, velayet ve aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.