Çek ve bono gibi kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacaklar için kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.

Bu takip yolu, genel ilamsız icra takibinden farklı ve daha hızlı sürelerin uygulandığı özel bir takip yoludur. İİK m.167 ve devamında düzenlenen bu takipte alacaklının elinde kambiyo senedi niteliğinde bir çek, bono veya poliçe bulunması gerekir.

Çek veya Senet Doğrudan İcraya Konulabilir Mi?

Evet.

Vadesi gelmiş ve kambiyo senedi niteliğini taşıyan bono ile gerekli şartları taşıyan çek doğrudan icra takibine konu edilebilir.

Alacaklının öncelikle genel mahkemelerde alacak davası açarak karar alması gerekmez.

Ancak senedin gerçekten kambiyo senedi niteliğinde olup olmadığı, takip hakkının bulunup bulunmadığı ve vadenin gelip gelmediği icra müdürlüğü tarafından incelenir.

Kambiyo Senetlerine Mahsus İcra Takibi Nasıl Başlatılır?

Alacaklı veya vekili, yetkili icra dairesine başvurarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatır.

Takip talebinde;

• Alacaklı ve borçlu bilgileri,
• Çek veya senet bedeli,
• Vade tarihi,
• Faiz ve diğer feriler,
• Takibin dayanağı olan kambiyo senedi

gösterilir.

İİK m.167 gereğince takip talebine kambiyo senedinin aslının ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğinin eklenmesi gerekir.

Senedin Aslını İcra Dairesine Vermek Gerekir Mi?

Evet.

Kambiyo senetlerine mahsus takipte çek veya bononun yalnızca fotokopisi üzerinden takip yapılması kural olarak yeterli değildir.

Adalet Bakanlığı da kambiyo senedine dayalı takipte ödeme emri gönderilebilmesi için takip dayanağı çek veya senedin aslının icra dairesine ibraz edilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Bu nedenle UYAP üzerinden takip başlatılmış olsa dahi senet aslının ilgili icra dairesine sunulması gerekir.

Çeke Dayalı İcra Takibinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Çekin Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen zorunlu unsurları taşıması gerekir.

Çekte temel olarak;

• “Çek” ibaresi,
• Belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız ödenmesi emri,
• Muhatap banka,
• Ödeme yeri,
• Düzenlenme tarihi ve yeri,
• Düzenleyenin imzası

bulunmalıdır.

Ayrıca çekin ibraz süresi ve bankaya ibraz edilip edilmediği takip hakkı bakımından önemlidir.

Karşılıksız Çek İcraya Konulabilir Mi?

Evet.

Çek bankaya süresinde ibraz edilmiş ancak karşılığı bulunmadığı için ödeme yapılmamışsa çek bedeli için kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna başvurulabilir.

TTK m.808’e göre zamanında ibraz edilen çekin ödenmediğinin kanunda belirtilen yöntemlerden biriyle tespit edilmesi hâlinde hamil; düzenleyen, cirantalar ve diğer çek borçlularına karşı başvurma haklarını kullanabilir.

Bu nedenle çekin arka yüzündeki banka kayıtları ve karşılıksız işlemi takip öncesinde kontrol edilmelidir.

Bonoya Dayalı İcra Takibi Nasıl Yapılır?

Uygulamada “senet” olarak adlandırılan belgelerin büyük bölümü bono niteliğindedir.

Bononun kambiyo senetlerine mahsus takibe konu edilebilmesi için Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen zorunlu unsurları taşıması gerekir.

Bunun yanında bononun vadesinin gelmiş olması gerekir. İcra müdürü de ödeme emrini göndermeden önce senedin kambiyo senedi niteliğinde olup olmadığını ve vadesinin gelip gelmediğini kontrol eder.

Borçluya Hangi Ödeme Emri Gönderilir?

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda borçluya Örnek No: 10 ödeme emri gönderilir.

İİK m.168 uyarınca borçluya;

10 gün içerisinde borcu ve takip giderlerini ödeme

ihtarı yapılır.

Borçlunun kambiyo senedine, imzaya, borca veya yetkiye yönelik itiraz ve şikâyetlerinde ise daha kısa süreler uygulanmaktadır.

Çek veya Senede İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Kambiyo senetlerine mahsus takipte temel itiraz süresi 5 gündür.

Borçlu;

• Borcu bulunmadığını,
• Borcun ödendiğini,
• Borcun ertelendiğini,
• Alacağın zamanaşımına uğradığını,
• İcra dairesinin yetkisiz olduğunu

ileri sürüyorsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra hukuk mahkemesine başvurmalıdır.

Genel haciz yolundan farklı olarak itiraz icra müdürlüğüne değil, doğrudan icra mahkemesine yapılır.

Senetteki İmzaya İtiraz Nasıl Yapılır?

Borçlu;

“Bu senetteki imza bana ait değildir.”

diyorsa imzaya itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içerisinde açıkça icra mahkemesine bildirmelidir.

Süresinde imzaya itiraz edilmezse takip bakımından kambiyo senedindeki imza borçludan sadır sayılır.

Bu nedenle kambiyo takiplerinde ödeme emrinin tebliğ tarihi son derece önemlidir.

Senet Kambiyo Senedi Niteliğinde Değilse Ne Yapılır?

Takip dayanağı belge kanunen çek veya bono niteliğini taşımıyorsa borçlu bunu şikâyet yoluyla ileri sürebilir.

İİK m.168 ve m.170/a kapsamında borçlu, senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine bildirebilir.

İcra mahkemesi de önüne gelen dosyada belgenin kambiyo senedi vasfını taşıyıp taşımadığını belirli şartlarda kendiliğinden değerlendirebilir.

İtiraz İcra Takibini Durdurur Mu?

Her zaman değil.

Kambiyo senetlerine mahsus takipte borca yapılan itiraz, genel ilamsız icradaki itirazdan farklı olarak icra takibini doğrudan tamamen durdurmaz.

İİK m.169’a göre borca itiraz satış dışındaki icra takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

Ancak icra mahkemesi şartları varsa takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

Borç Ödenmezse Haciz Yapılabilir Mi?

Evet.

Borçlu ödeme emrinin tebliğine rağmen borcu ödemez ve takibin devamını engelleyen bir karar da bulunmazsa alacaklı haciz talep edebilir.

Borçlunun;

• Banka hesapları,
• Maaşı,
• Araçları,
• Taşınmazları,
• Şirketlerdeki hak ve alacakları,
• Üçüncü kişilerde bulunan alacakları

üzerine şartları varsa haciz uygulanabilir.

Haczedilen araç veya taşınmazların gerekli prosedürün tamamlanmasının ardından satışının istenmesi de mümkündür.

Çeki Düzenleyen Dışındaki Kişilere Takip Yapılabilir Mi?

Şartları varsa evet.

Çek veya bono üzerinde düzenleyen dışında ciranta veya aval veren kişilerin bulunması hâlinde kambiyo hukukundan doğan sorumluluklarına göre bu kişilere karşı da takip yapılması mümkün olabilir.

Nitekim uygulamada kambiyo senedinde imzası bulunan düzenleyen, ciranta veya aval verenlerin şartları varsa aynı takipte borçlu olarak gösterilmesi mümkündür.

Ancak her imza sahibinin sorumluluğu ve başvuru hakkının korunup korunmadığı senedin kendisine göre ayrıca incelenmelidir.

Çek veya Senedin Zamanaşımı Varsa Takip Yapılabilir Mi?

Kambiyo senetlerinden doğan haklar bakımından Türk Ticaret Kanunu’nda özel zamanaşımı süreleri bulunmaktadır.

Zamanaşımı süresinin geçirilmesi hâlinde kambiyo senetlerine mahsus takip yolu bakımından borçlunun zamanaşımı itirazı gündeme gelebilir.

İİK m.168 de borçlunun alacağın zamanaşımına uğradığı iddiasını 5 gün içerisinde icra mahkemesine ileri sürebileceğini düzenlemektedir.

Bu nedenle eski tarihli çek ve bonolar doğrudan takibe konulmadan önce düzenlenme, vade, ibraz ve varsa kesilme tarihleri birlikte incelenmelidir.

Çeke Dayalı İcra Takibi ile Karşılıksız Çek Şikâyeti Aynı Şey Midir?

Hayır.

Çek bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibi, alacağın cebri icra yoluyla tahsil edilmesine yöneliktir.

Karşılıksız çek nedeniyle Çek Kanunu kapsamında başvurulabilecek hukuki yollar ise bundan farklıdır.

Dolayısıyla çek nedeniyle icra takibi başlatılması, şartları bulunması hâlinde diğer kanuni başvuru yollarına başvurulmasına tek başına engel değildir.

Çek ve Senet İcra Takibinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Takip başlatılmadan önce özellikle;

• Çek veya senedin aslının mevcut olup olmadığı,
• Kambiyo senedinin zorunlu unsurları,
• Vade tarihi,
• Çeklerde ibraz tarihi,
• Karşılıksız işlemine ilişkin banka kaydı,
• Ciro zinciri,
• Borçluların kim olduğu,
• Zamanaşımı,
• Asıl alacak ve faiz hesabı,
• Yetkili icra dairesi

kontrol edilmelidir.

Özellikle kambiyo takiplerinde sürelerin kısa olması ve senetteki şekli eksikliklerin takibin iptaline yol açabilmesi nedeniyle takip öncesinde senedin ayrıntılı şekilde incelenmesi önemlidir.

Sonuç

Çek ve bonoya dayalı alacaklarda kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.

Takip başlatılırken çek veya senedin aslının icra dairesine sunulması ve belgenin kambiyo senedi niteliğini taşıması gerekir. İcra müdürlüğü senedin niteliğini ve vadesini kontrol ettikten sonra borçluya Örnek No: 10 ödeme emri gönderir.

Borçlunun ödeme süresi 10 gün, borca, imzaya ve kambiyo hukukuna ilişkin temel itiraz ve şikâyet süresi ise kural olarak 5 gündür. Borç ödenmezse borçlunun malvarlığına haciz uygulanarak alacağın cebri icra yoluyla tahsiline devam edilebilir.

Esenyurt icra avukatı, Büyükçekmece icra avukatı, Beylikdüzü icra avukatı, Bahçeşehir icra avukatı ve İstanbul icra avukatı kapsamında çeke ve senede dayalı icra takibi, kambiyo senetlerine mahsus takip, karşılıksız çek, bonoya itiraz, imzaya itiraz ve haciz işlemlerine ilişkin hukuki destek alınabilir.

İletişim: 0542 547 48 51