İhtiyati haciz, bir para alacağının ileride tahsil edilebilmesini güvence altına almak amacıyla, mahkeme kararıyla borçlunun mal, hak ve alacaklarına geçici olarak haciz konulmasıdır.
İhtiyati haciz kesin haciz değildir. Amaç, borçlunun mallarını kaçırması veya alacağın tahsilinin zorlaşması ihtimaline karşı alacaklıyı korumaktır. Adalet Bakanlığı da ihtiyati haczi, para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak amacıyla borçlunun mallarına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulması şeklinde tanımlamaktadır.
İhtiyati Haciz Hangi Alacaklar İçin İstenebilir?
İİK m.257 uyarınca kural olarak ihtiyati haciz için;
- Alacağın para alacağı olması,
- Alacağın rehinle teminat altına alınmamış olması,
- Borcun vadesinin gelmiş olması
gerekir.
Örneğin vadesi gelmiş ancak ödenmemiş bir ticari alacak, sözleşmeden kaynaklanan para alacağı veya şartlarına göre senede dayalı alacak için ihtiyati haciz talep edilebilir.
Vadesi Gelmemiş Borç İçin İhtiyati Haciz Alınabilir Mi?
Bazı istisnai durumlarda evet.
İİK m.257’ye göre vadesi henüz gelmemiş bir borç için borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçtan kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya, kendisi kaçmaya hazırlanması ya da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması hâllerinde ihtiyati haciz istenebilir.
Dolayısıyla vadesi gelmemiş her alacak için ihtiyati haciz alınması mümkün değildir.
Mal Kaçırma Şüphesi Her Zaman Gerekir Mi?
Hayır.
Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para alacağında, ayrıca borçlunun mal kaçırdığının ispat edilmesi kural olarak aranmaz.
Mal kaçırma, gizleme veya kaçmaya hazırlanma gibi özel şartlar özellikle vadesi henüz gelmemiş alacaklarda önem taşır.
Bu ayrım uygulamada oldukça önemlidir.
İhtiyati Haciz İçin Alacağın Kesin Olarak İspatlanması Gerekir Mi?
Hayır.
İİK m.258 uyarınca alacaklı, alacağı ve gerekiyorsa ihtiyati haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat verecek deliller sunmalıdır.
Mahkemenin ihtiyati haciz aşamasında esas davadaki gibi tam ve kesin ispat araması gerekmez. Ancak yalnızca soyut bir alacak iddiası da yeterli olmayabilir.
Fatura, sözleşme, senet, banka kaydı, borç ikrarı ve ticari belgeler bu kapsamda önem taşıyabilir.
İhtiyati Haciz Kararını Hangi Mahkeme Verir?
İhtiyati haciz kararını yetkili ve görevli mahkeme verir.
İİK m.258, ihtiyati hacze İİK m.50 kapsamında yetkili mahkeme tarafından karar verileceğini düzenlemektedir.
Görevli mahkeme ise alacağın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret veya başka bir mahkeme olabilir.
Borçlu Dinlenmeden İhtiyati Haciz Kararı Verilebilir Mi?
Evet.
İİK m.258’e göre mahkeme, ihtiyati haciz talebini değerlendirirken karşı tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir.
Özellikle borçlunun mallarını kaçırma ihtimalinin bulunduğu durumlarda karar borçlu önceden dinlenmeden de verilebilir.
İhtiyati Hacizde Teminat Gerekir Mi?
Kural olarak evet.
İİK m.259 uyarınca ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız ihtiyati haciz nedeniyle borçlu veya üçüncü kişinin uğrayabileceği zararları karşılamak üzere teminat göstermekle yükümlüdür.
Ancak alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz. Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa teminat alınıp alınmayacağına mahkeme karar verir.
Teminat oranı her dosyada kanunen sabit değildir; mahkeme somut olaya göre belirler.
İhtiyati Haciz Kararı Alındıktan Sonra Ne Yapılır?
Kararın alınması yeterli değildir.
İİK m.261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın uygulanmasını istemelidir.
Bu süre geçirilirse ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.
İhtiyati Hacizden Sonra Dava veya İcra Takibi Açılmalı Mıdır?
Evet.
İhtiyati haciz dava veya takipten önce uygulanmışsa, İİK m.264 uyarınca alacaklı haczin uygulanmasından itibaren, haciz yokluğunda yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde dava açmalı veya icra takibine başlamalıdır.
Bu sürelerin geçirilmesi hâlinde ihtiyati haciz hükümsüz kalabilir.
İhtiyati Haciz Hangi Mallara Konulabilir?
Şartların bulunması hâlinde borçlunun;
banka hesapları, araçları, taşınmazları, üçüncü kişilerdeki alacakları ve haczi mümkün diğer mal ve hakları üzerinde ihtiyati haciz uygulanabilir.
Ancak haczedilmesi kanunen mümkün olmayan mal ve haklar bakımından haczedilmezlik hükümleri ayrıca dikkate alınır.
Sonuç
İhtiyati haciz, para alacağının tahsilini güvence altına almak amacıyla başvurulan geçici bir hukuki korumadır.
Kural olarak alacağın para alacağı olması, rehinle temin edilmemiş bulunması ve vadesinin gelmiş olması gerekir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise İİK m.257’de belirtilen özel şartların bulunması aranır.
Kararın alınmasından sonra 10 günlük infaz süresi ve gerekiyorsa 7 günlük dava veya takip süresi özellikle takip edilmelidir.
Esenyurt icra avukatı, Büyükçekmece icra avukatı, Beylikdüzü icra avukatı, Bahçeşehir icra avukatı ve İstanbul icra avukatı kapsamında ihtiyati haciz talebi, alacak davaları, borçlunun malvarlığının haczi ve ihtiyati hacze itiraz süreçlerine ilişkin hukuki destek alınabilir.
İletişim: 0542 547 48 51