Boşanma davalarında dijital iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte en sık karşılaşılan delillerden biri ekran görüntüleridir.
WhatsApp konuşmaları, SMS mesajları, Instagram ve diğer sosyal medya yazışmaları, sosyal medya paylaşımları, e-postalar, fotoğraflar, arama kayıtları ve çeşitli dijital içerikler çoğu zaman ekran görüntüsü alınarak mahkemeye sunulmaktadır.
Ancak bir ekran görüntüsünün dosyaya sunulabilmesi ile mahkeme tarafından güvenilir bir delil olarak kabul edilmesi aynı şey değildir.
Mahkeme ekran görüntüsünün;
kim tarafından oluşturulduğunu,
hangi hesaba veya telefon numarasına ait olduğunu,
gerçek olup olmadığını,
üzerinde değişiklik yapılıp yapılmadığını,
konuşmanın tamamını yansıtıp yansıtmadığını,
hangi vakıayı ispatladığını
ve özellikle hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediğini değerlendirebilir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından elektronik ortamdaki veriler belge niteliği taşıyabilir. Bununla birlikte hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınmaması gerekir.
Bu nedenle;
“Ekran görüntüsü aldım, artık karşı taraf inkâr edemez.”
şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Aynı şekilde;
“Ekran görüntüsünün hiçbir delil değeri yoktur.”
şeklindeki genel kabul de doğru değildir.
Ekran görüntüsünün delil değeri somut olayın özelliklerine göre belirlenir.
Ekran Görüntüsü Boşanma Davasında Delil Olur Mu?
Evet.
Ekran görüntüleri boşanma davasında delil olarak ileri sürülebilir.
Özellikle eşler arasındaki mesajlaşmalar, üçüncü kişilerle yapılan görüşmeler, sosyal medya paylaşımları, hakaret ve tehdit içerikleri, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar ve tarafların belirli olaylara ilişkin açıklamaları ekran görüntüleriyle mahkemeye sunulabilir.
Ancak ekran görüntüsünün bulunması tek başına içeriğin gerçek olduğunu veya ileri sürülen vakıayı kesin olarak ispatladığını göstermez.
Ekran görüntüsünün aidiyeti, gerçekliği, bütünlüğü ve elde edilme yöntemi ayrıca değerlendirilmelidir.
Ekran Görüntüsü Hukuken Belge Sayılır Mı?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu elektronik ortamdaki verilerin belge olarak değerlendirilmesine imkân tanımaktadır.
Bu nedenle dijital bir mesajın veya paylaşımın ekran görüntüsü olması, onun baştan itibaren delil niteliğinden yoksun olduğu anlamına gelmez.
Ancak elektronik verinin belge niteliğinde olması ile o belgenin ileri sürülen vakıayı ispatlama gücü farklı meselelerdir.
Örneğin bir ekran görüntüsü dosyaya sunulabilir ancak karşı taraf;
“Bu konuşma bana ait değil.”
“Ekran görüntüsü değiştirildi.”
veya
“Konuşmanın devamı özellikle gizlendi.”
şeklinde itirazda bulunabilir.
Bu durumda mahkeme delilin güvenilirliğini ayrıca değerlendirir.
WhatsApp Ekran Görüntüsü Delil Sayılır Mı?
Evet.
WhatsApp konuşmalarının ekran görüntüleri boşanma davalarında en sık kullanılan dijital deliller arasındadır.
Özellikle;
hakaret,
tehdit,
aldatma,
sadakat yükümlülüğünün ihlali,
psikolojik şiddet,
çocuğun gösterilmemesi,
ekonomik baskı
ve benzeri vakıaların ispatında WhatsApp ekran görüntüleri önemli olabilir.
Ancak WhatsApp ekran görüntüsünün delil değerinde mesajların kimler arasında gerçekleştiği, telefon numarası, tarih, saat ve konuşmanın bütünü önem taşır.
SMS Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Evet.
SMS mesajlarının ekran görüntüleri de boşanma davasında delil olarak ileri sürülebilir.
Örneğin eşin gönderdiği hakaret, tehdit veya belirli bir davranışı kabul eden SMS mesajları kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Ancak yalnızca kişinin rehberde kayıtlı adının görünmesi her durumda mesajı gerçekten o kişinin gönderdiğini kesin olarak ispatlamayabilir.
Telefon numarası ve diğer veriler de önemlidir.
Instagram Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Evet.
Instagram mesajları, hikâyeleri, paylaşımları, yorumları ve diğer içerikleri somut olayın özelliklerine göre boşanma davasında delil olabilir.
Ancak ekran görüntüsündeki hesabın gerçekten eşe ait olup olmadığı belirlenmelidir.
Sahte veya taklit hesap ihtimali bulunuyorsa yalnızca kullanıcı adının görünmesi yeterli olmayabilir.
Hesabın aidiyetini gösteren diğer unsurlar da değerlendirilmelidir.
Sosyal Medya Ekran Görüntüleri Delil Olur Mu?
Facebook, Instagram, X ve diğer sosyal medya platformlarındaki içeriklerin ekran görüntüleri boşanma davalarında kullanılabilir.
Örneğin üçüncü kişiyle birlikte yapılan paylaşımlar, eşe yönelik aşağılayıcı ifadeler veya ileri sürülen vakıalarla bağlantılı açıklamalar delil niteliği taşıyabilir.
Ancak paylaşımın;
kim tarafından yapıldığı,
hangi tarihte yapıldığı,
gerçek olup olmadığı
ve sonradan değiştirilip değiştirilmediği
önemlidir.
Sosyal Medya Hikâyesinin Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Olabilir.
Instagram gibi platformlarda belirli süre sonunda kaybolan hikâyelerin ekran görüntüsünün alınması, içeriğin daha sonra ispatlanması bakımından önem taşıyabilir.
Ancak yalnızca ekran görüntüsünün bulunması içeriğin gerçekliği konusundaki bütün tartışmaları ortadan kaldırmaz.
Özellikle hesabın aidiyeti veya görüntünün değiştirilmiş olduğu ileri sürülüyorsa destekleyici deliller önem kazanabilir.
Silinen Sosyal Medya Paylaşımının Ekran Görüntüsü Kullanılabilir Mi?
Paylaşım daha sonra silinmiş olsa dahi daha önce hukuka uygun şekilde alınmış ekran görüntüsü dosyaya sunulabilir.
İçeriğin sonradan silinmesi geçmişte hiç paylaşılmadığı anlamına gelmez.
Ancak karşı taraf ekran görüntüsünün sahte olduğunu ileri sürerse paylaşımın gerçekten var olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle özellikle önemli dijital içeriklerde yalnızca tek bir ekran görüntüsüne güvenmek yerine içeriğin doğrulanabilirliğini korumak önemlidir.
Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli Delil Midir?
Somut olayın özelliklerine göre yeterli olabilir veya başka delillerle desteklenmesi gerekebilir.
Örneğin eşin doğrudan diğer eşe gönderdiği, telefon numarasının ve tarihinin açıkça görüldüğü hakaret içerikli mesajlar güçlü bir delil oluşturabilir.
Buna karşılık yalnızca kullanıcı adı görünen ve kime ait olduğu tartışmalı bir sosyal medya konuşmasının ispat gücü daha düşük olabilir.
Bu nedenle;
“Ekran görüntüsü hiçbir zaman tek başına yeterli değildir.”
şeklinde mutlak bir kural bulunmadığı gibi;
“Ekran görüntüsü varsa başka delile gerek yoktur.”
şeklinde bir kural da bulunmamaktadır.
Ekran Görüntüsü Kesin Delil Midir?
Her ekran görüntüsünün kesin delil olduğu söylenemez.
Dijital içerikler teknik olarak değiştirilebildiği için ekran görüntüsünün gerçekliği ve bütünlüğü tartışılabilir.
Mahkeme ekran görüntüsünü diğer delillerle birlikte değerlendirir.
Özellikle karşı taraf somut biçimde sahtecilik, manipülasyon veya aidiyet itirazında bulunuyorsa delilin doğrulanması önem kazanır.
Ekran Görüntüsünde İsim Görünmesi Yeterli Midir?
Her zaman değildir.
Örneğin telefonda karşı taraf;
“Ahmet”
olarak kayıtlı olabilir.
Ancak telefon rehberindeki isim kullanıcı tarafından istenildiği şekilde değiştirilebilir.
Bu nedenle yalnızca ekranda “Ahmet” yazması mesajların gerçekten Ahmet tarafından gönderildiğini kesin olarak göstermeyebilir.
Telefon numarası, profil bilgileri, konuşmanın içeriği ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Telefon Numarasının Görünmesi Önemli Midir?
Evet.
Özellikle WhatsApp veya SMS ekran görüntülerinde telefon numarasının görünmesi aidiyet tartışması bakımından yararlı olabilir.
Ancak telefon numarasının görünmesi de tek başına bütün uyuşmazlığı çözmeyebilir.
Hattın kimin tarafından kullanıldığı veya hesabın gerçekten ilgili kişiye ait olup olmadığı konusunda ayrıca uyuşmazlık çıkabilir.
Bu nedenle mümkün olduğunca ekran görüntüsünün bağlamı korunmalıdır.
Profil Fotoğrafı Mesajın Kime Ait Olduğunu İspatlar Mı?
Tek başına kesin olarak ispatlamaz.
Bir kişinin fotoğrafının profil resmi olarak kullanılması mümkündür.
Sahte hesaplarda da başkasına ait fotoğraflar kullanılabilir.
Bu nedenle profil fotoğrafı aidiyeti destekleyen bir unsur olabilir ancak tek başına yeterli kabul edilmemelidir.
Ekran Görüntüsünün Tarih ve Saat İçermesi Gerekir Mi?
Tarih ve saat bilgileri delilin değerlendirilmesini önemli ölçüde kolaylaştırır.
Boşanma davalarında olayların hangi tarihte gerçekleştiği kusur değerlendirmesi bakımından önemlidir.
Özellikle;
dava tarihinden önce veya sonra gerçekleşen olaylar,
affetme,
hoşgörü,
zina bakımından hak düşürücü süre
ve benzeri tartışmalarda mesajın tarihi doğrudan önem taşıyabilir.
Bu nedenle mümkün olduğunca tarih ve saat bilgileri korunmalıdır.
Tarihi Görünmeyen Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Dosyaya sunulabilir ancak delilin hangi olaya ilişkin olduğunun belirlenmesi güçleşebilir.
Karşı taraf;
“Bu konuşma yıllar önce gerçekleşti.”
veya
“Bu mesaj dava açıldıktan sonra gönderildi.”
şeklinde itirazda bulunabilir.
Bu nedenle ekran görüntülerinde tarih bilgilerinin görünmesi ispat bakımından önemlidir.
Kırpılmış Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Kırpılmış ekran görüntüsü dosyaya sunulabilir ancak konuşmanın bütünlüğüne ilişkin tartışma yaratabilir.
Özellikle ekran görüntüsü yalnızca karşı tarafın aleyhine görünen cümleyi içeriyor ve öncesi-sonrası görünmüyorsa karşı taraf haklı olarak konuşmanın bağlamını tartışabilir.
Örneğin yalnızca;
“Evet, yaptım.”
mesajının ekran görüntüsünün sunulması yeterli olmayabilir.
Bu ifadenin hangi soruya cevap olarak verildiği önemlidir.
Konuşmanın Öncesi ve Sonrası Neden Önemlidir?
Çünkü tek bir mesaj konuşmanın gerçek anlamını değiştirebilir.
Örneğin eş;
“Bir daha onunla görüşmeyeceğim.”
demiş olabilir.
Bu mesaj tek başına sunulduğunda üçüncü kişiyle romantik ilişki yaşandığı izlenimi doğabilir.
Ancak konuşmanın öncesinde;
“İş konusunda artık onunla görüşmene gerek var mı?”
sorusu bulunuyorsa mesajın anlamı tamamen farklılaşabilir.
Bu nedenle mahkeme açısından bağlam son derece önemlidir.
Konuşmanın Sadece Karşı Tarafın Mesajları Sunulabilir Mi?
Teknik olarak ekran görüntüsü bu şekilde dosyaya sunulabilir ancak güvenilirlik ve bağlam tartışması ortaya çıkabilir.
Kendi gönderdiği mesajları gizleyip yalnızca karşı tarafın cevaplarını sunan kişi, konuşmanın gerçek anlamını değiştirmiş olabilir.
Bu nedenle mümkün olduğunca konuşmanın karşılıklı akışı korunmalıdır.
Ekran Görüntüsü Üzerinde Değişiklik Yapıldığı İddia Edilirse Ne Olur?
Karşı taraf ekran görüntüsünün manipüle edildiğini ileri sürebilir.
Bu durumda itirazın niteliğine göre teknik inceleme gündeme gelebilir.
Özellikle davanın sonucunu etkileyebilecek önemli bir dijital içerik söz konusuysa ekran görüntüsünün kaynağı olan cihaz veya orijinal dijital veri önem kazanabilir.
Bu nedenle yalnızca ekran görüntüsünü saklayıp orijinal konuşmayı silmek ispat açısından risklidir.
Photoshop ile Hazırlanan Sahte Ekran Görüntüsü Nasıl Anlaşılır?
Dijital görüntüler üzerinde teknik olarak değişiklik yapılabilir.
Bu nedenle yalnızca görsel inceleme her zaman yeterli olmayabilir.
Mesajların orijinal cihazda bulunup bulunmadığı, diğer taraftaki karşılığı, ekran görüntüsünün teknik özellikleri ve diğer deliller değerlendirilebilir.
Gerektiğinde bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.
Ayrıca sahte delil oluşturulması yalnızca boşanma davasındaki ispat bakımından değil, başka hukuki ve cezai sonuçlar bakımından da ciddi risk taşır.
Ekran Görüntüsü Bilirkişiye Gönderilebilir Mi?
Evet.
Teknik bir uyuşmazlık bulunması hâlinde bilirkişi incelemesi yapılabilir.
Örneğin görüntünün değiştirilip değiştirilmediği, dijital verinin teknik özellikleri veya cihaz içerisindeki veriler uzmanlık gerektirebilir.
Ancak bilirkişinin görevi hukuki değerlendirme yapmak değildir.
Ekran görüntüsünün hukuka uygun delil olarak kabul edilip edilmeyeceğine ve ispat gücüne ilişkin nihai değerlendirme mahkemeye aittir.
Telefonun Kendisi Mahkemeye Sunulabilir Mi?
Ekran görüntüsünün gerçekliği ciddi biçimde tartışılıyorsa kaynağın bulunduğu cihazın incelenmesi gündeme gelebilir.
Ancak telefon içerisinde davayla ilgisi bulunmayan çok sayıda kişisel veri bulunabilir.
Bu nedenle yapılacak incelemenin uyuşmazlıkla bağlantılı ve ölçülü olması önemlidir.
Mahkemeye sunulacak delil bakımından amaç, kişinin bütün dijital hayatını ortaya çıkarmak değil, uyuşmazlık konusu içeriğin doğrulanmasıdır.
Orijinal Telefonu Saklamak Gerekir Mi?
Önemli ekran görüntülerinde mümkünse kaynağın bulunduğu cihazın ve orijinal dijital verilerin korunması yararlı olabilir.
Çünkü karşı taraf mesajı inkâr ettiğinde yalnızca yazdırılmış ekran görüntüsünün bulunması teknik doğrulama imkânlarını sınırlayabilir.
Bu nedenle önemli bir boşanma dosyasında ekran görüntüsü alındıktan sonra orijinal verilerin gereksiz şekilde silinmemesi ispat bakımından önemlidir.
Ekran Görüntüsünün Çıktısı Mahkemeye Sunulabilir Mi?
Evet.
Ekran görüntülerinin çıktı alınarak dilekçe ekinde sunulması mümkündür.
Ancak yüzlerce sayfalık ekran görüntüsünün hiçbir açıklama yapılmadan dosyaya sunulması sağlıklı bir ispat yöntemi değildir.
Hangi ekran görüntüsünün hangi vakıayı ispatladığı açıklanmalıdır.
Örneğin;
“Ek-4'te yer alan 15.04.2026 tarihli mesajlar davalının hakaret vakıasını göstermektedir.”
şeklinde delil ile vakıa arasında bağlantı kurulması mahkemenin incelemesini kolaylaştırır.
Ekran Görüntüsünün Noter Tespiti Yapılmalı Mıdır?
Her ekran görüntüsü için noter tespiti zorunlu değildir.
Ancak özellikle daha sonra silinme ihtimali bulunan internet veya sosyal medya içeriklerinin belirli bir tarihte mevcut olduğunun kayıt altına alınması bakımından noter tespiti somut olayda yararlı olabilir.
Bununla birlikte noter tespiti;
ekran görüntüsündeki her ifadenin doğru olduğunu,
hesabın kesin olarak karşı tarafa ait olduğunu
veya delilin hukuka uygun şekilde elde edildiğini
otomatik olarak ispatlamaz.
Bu ayrım önemlidir.
Noter Tespiti Ekran Görüntüsünü Kesin Delil Hâline Getirir Mi?
Hayır.
Noterin belirli bir içeriğin görüldüğünü tespit etmesi ile içeriğin maddi anlamda doğru olması farklıdır.
Örneğin sahte bir sosyal medya hesabında yapılan paylaşımın noter tarafından tespit edilmesi, hesabın gerçek eşe ait olduğunu kendiliğinden ispatlamaz.
Aidiyet ayrıca değerlendirilmelidir.
Ekran Görüntüsünü Kendim Alırsam Delil Olur Mu?
Olabilir.
Ekran görüntüsünün mutlaka noter, bilirkişi veya başka bir resmî makam tarafından alınması zorunlu değildir.
Ancak kişinin kendisinin aldığı görüntünün karşı tarafça inkâr edilmesi hâlinde gerçekliğin nasıl doğrulanacağı önem kazanır.
Bu nedenle kritik dijital içeriklerde delilin kaynağını korumak önemlidir.
Başkasının Gönderdiği Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Somut olayın koşullarına göre olabilir.
Ancak burada iki ayrı soru vardır:
Ekran görüntüsü gerçek mi?
ve
Ekran görüntüsü hukuka uygun şekilde mi elde edildi?
Örneğin eşle mesajlaşan üçüncü kişinin kendi konuşmasının ekran görüntüsünü size göndermesi ile başka bir kişinin eşinizin telefonuna izinsiz girerek özel mesajları ele geçirip size göndermesi aynı değildir.
Üçüncü Kişi Eşimle Konuşmalarını Bana Gönderirse Kullanabilir Miyim?
Üçüncü kişinin bizzat taraf olduğu konuşmaları paylaşması ile başkasının özel hesabına izinsiz erişerek veri elde etmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Ancak her durumda mesajın gerçekliği, bütünlüğü ve davayla ilgisi ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle;
“Bana başkası gönderdiği için kesin hukuka uygundur.”
şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.
Eşimin Telefonundan Ekran Görüntüsü Almak Hukuka Uygun Mudur?
Bu sorunun cevabı ekran görüntüsünün nasıl elde edildiğine bağlıdır.
Eş olmak, diğer eşin telefonundaki bütün özel verilere sınırsız erişim hakkı vermez.
Özellikle telefon şifresinin kırılması, gizlice hesaba girilmesi, casus yazılım kullanılması veya uzun süre sistematik takip yapılması ciddi hukuka uygunluk sorunları doğurabilir.
Anayasa Mahkemesi B.Y., B. No: 2018/30296, 7/9/2021 kararında eşin telefonuna casus yazılım yüklenerek mesajlar, ses kayıtları, videolar ve fotoğraflar dâhil kişisel verilerin elde edilmesini incelemiş; eşlerin birbirlerine karşı özel hayat alanlarının bulunmadığı sonucuna götürecek yaklaşımın anayasal güvencelerle bağdaşmadığını belirtmiştir.
Eşimin Telefon Şifresini Kırarak Ekran Görüntüsü Alabilir Miyim?
Bu yöntem hukuka uygun delil bakımından ciddi risk taşır.
Eş olmak diğer eşin şifreli telefonuna veya özel sosyal medya hesaplarına sınırsız erişim hakkı vermez.
Delilin boşanma davasında kullanılacak olması da erişim yöntemini otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.
Bu nedenle;
“Aldatıldığımı düşünüyordum, bu yüzden telefonun şifresini kırdım.”
açıklaması tek başına hukuka uygunluk sonucunu doğurmaz.
Eşimin Sosyal Medya Şifresini Kırarak Aldığım Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Bu durumda da ciddi bir hukuka uygunluk sorunu bulunmaktadır.
Kişinin özel hesabına rızası dışında erişilmesi, haberleşmenin ve kişisel verilerin korunması bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Anayasa Mahkemesi, kişisel kullanıma özgü mesajlaşma araçlarında kişinin özel hayat ve haberleşmenin gizliliğine ilişkin makul beklentisinin korunabileceğini vurgulamaktadır.
Dolayısıyla boşanma davasında delil elde etme amacı, başkasının hesabına izinsiz erişimi kendiliğinden meşru hâle getirmez.
Casus Yazılımla Alınan Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Casus yazılım kullanımı özel hayat ve kişisel verilerin korunması bakımından son derece ciddi sorun doğurur.
Anayasa Mahkemesinin B.Y. kararına konu olayda eş, diğer eşin telefonuna yüklenen casus yazılımla mesaj içerikleri, ses kayıtları, videolar ve fotoğraflar dâhil çeşitli kişisel verilere ulaşmıştır.
AYM, kişisel verilerin nasıl elde edildiği, kapsamı ve ne kadar süreyle erişildiği gibi hususların araştırılmamasını eleştirmiş ve eşlerin birbirlerine karşı özel hayat alanlarının bulunmadığı sonucunu doğuracak yaklaşımın anayasal güvencelere aykırı olduğunu belirtmiştir.
Bu nedenle casus yazılım yoluyla sistematik şekilde elde edilen ekran görüntülerinin kullanılması ciddi hukuki risk taşır.
Ortak Kullanılan Bilgisayardaki Ekran Görüntüsü Delil Olur Mu?
Somut olayın koşullarına göre değerlendirilebilir.
Bilgisayarın ortak kullanılması tek başına cihazdaki bütün özel hesapların ve yazışmaların mahremiyetini ortadan kaldırmaz.
Örneğin eşin açık bıraktığı kişisel sosyal medya hesabına sistematik biçimde girilmesi ile ortak kullanılan bir ekranda tesadüfen görülen içeriğin kaydedilmesi aynı şekilde değerlendirilmeyebilir.
Cihazın kullanım biçimi, hesaba nasıl erişildiği ve kişinin mahremiyet beklentisi önemlidir.
Eşimin Açık Unuttuğu Telefonda Gördüğüm Mesajın Ekran Görüntüsünü Alırsam Ne Olur?
Bu konuda her olaya uygulanabilecek tek bir kural bulunmamaktadır.
Telefonun nasıl elde edildiği, ekranın zaten açık olup olmadığı, özel hesaba ayrıca girilip girilmediği, sistematik araştırma yapılıp yapılmadığı ve görüntünün hangi koşullarda alındığı önemlidir.
Bir mesajın tesadüfen görülmesi ile eşin telefonunun gizlice alınarak saatlerce bütün mesaj geçmişinin taranması aynı değildir.
Bu nedenle hukuka uygunluk somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Kendi Telefonuma Gelen Mesajın Ekran Görüntüsünü Kullanabilir Miyim?
Kişinin bizzat tarafı olduğu ve kendi telefonuna gönderilmiş konuşmaların durumu, diğer eşin özel hesabına gizlice erişilerek elde edilen mesajlardan farklıdır.
Örneğin eş size doğrudan;
hakaret,
tehdit
veya belirli bir vakıaya ilişkin ikrar
içeren mesaj göndermişse bu konuşmanın ekran görüntüsü boşanma davasında ileri sürülebilir.
Yine de mesajın aidiyeti ve bütünlüğü değerlendirilir.
Ekran Görüntüsü Hukuka Aykırı Elde Edilmişse Ne Olur?
Hukuk yargılamasında delilin elde edilme yöntemi önemlidir.
Hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınmaması gerekir.
Bu nedenle ekran görüntüsünün ileri sürülen olayın gerçekten gerçekleştiğini gösterdiği iddiası, elde edilme yöntemindeki hukuka aykırılığı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Anayasa Mahkemesinin B.Y. kararında da verilerin boşanma davasında kullanılmak üzere elde edilmiş olması, kişisel verilerin ele geçirilme yönteminin değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmamıştır.
Ekran Görüntüsünün Gerçek Olması Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldırır Mı?
Hayır.
Burada iki ayrı değerlendirme vardır.
Birincisi;
Ekran görüntüsü gerçek mi?
İkincisi;
Ekran görüntüsü hukuka uygun şekilde mi elde edildi?
Bir ekran görüntüsü tamamen gerçek olabilir ancak hukuka aykırı bir yöntemle elde edilmiş olabilir.
Tersine hukuka uygun şekilde elde edildiği ileri sürülen bir görüntünün üzerinde manipülasyon yapılmış olabilir.
Bu nedenle gerçeklik ile hukuka uygunluk aynı şey değildir.
Hukuka Aykırı Ekran Görüntüsüne İtiraz Edilebilir Mi?
Evet.
Karşı taraf ekran görüntüsünün;
telefonuna izinsiz girilerek,
şifresi kırılarak,
sosyal medya hesabına hukuka aykırı erişilerek,
casus yazılım kullanılarak
veya başka bir hukuka aykırı yöntemle elde edildiğini ileri sürebilir.
Bu itiraz mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.
Yalnızca;
“Delil hukuka aykırıdır.”
demek yerine hangi yöntemle elde edildiği ve hangi hakkın ihlal edildiği açıklanmalıdır.
Ekran Görüntüsüne Nasıl İtiraz Edilir?
Ekran görüntüsüne karşı savunmada üç ayrı konu incelenmelidir.
Öncelikle aidiyet tartışılmalıdır.
Görüntü gerçekten müvekkile ait hesaptan mı alınmıştır?
İkinci olarak teknik güvenilirlik ve bütünlük değerlendirilmelidir.
Görüntü değiştirilmiş, kırpılmış veya konuşma bağlamından koparılmış mıdır?
Üçüncü olarak hukuka uygunluk incelenmelidir.
Görüntü hangi yöntemle elde edilmiştir?
Bu üç incelemeden sonra ekran görüntüsünün gerçekten ileri sürülen vakıayı ispatlayıp ispatlamadığı değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla ekran görüntüsüne karşı savunma yalnızca;
“Bu mesajları kabul etmiyoruz.”
cümlesinden ibaret bırakılmamalıdır.
Ekran Görüntüsü Aldatmayı İspatlar Mı?
Evet, ekran görüntüleri sadakat yükümlülüğünün ihlali iddiasında önemli delil olabilir.
Özellikle üçüncü kişiyle romantik veya cinsel içerikli yazışmalar, fotoğraflar ve paylaşımlar ilişkinin niteliğinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Ancak günlük anlamdaki aldatma ile TMK m.161 anlamındaki zina birbirinden ayrılmalıdır.
Romantik mesajlaşma kusurlu davranış ve sadakat yükümlülüğünün ihlali oluşturabilirken tek başına her durumda fiziksel cinsel ilişkinin gerçekleştiğini ispatlamayabilir.
Ekran Görüntüsü Zinayı İspatlar Mı?
Somut olayın içeriğine göre zina iddiasını destekleyebilir.
Örneğin üçüncü kişiyle cinsel ilişkiyi açıkça ortaya koyan konuşmalar veya başka delillerle uyumlu dijital içerikler önemlidir.
Ancak yalnızca;
“Seni seviyorum.”
mesajının ekran görüntüsü TMK m.161 anlamında zina fiilinin gerçekleştiğini tek başına kesin olarak göstermeyebilir.
Bu durumda mesaj sadakat yükümlülüğünün ihlalini gösterebilir ancak zina bakımından diğer deliller ayrıca değerlendirilir.
“Seni Aldattım” Mesajının Ekran Görüntüsü Yeterli Midir?
Bu mesaj önemli bir delildir.
Ancak “aldatma” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığı konuşmanın bütününden belirlenmelidir.
Kişi yalnızca üçüncü kişiyle mesajlaşmasını da “aldatma” olarak ifade etmiş olabilir.
Bu nedenle zina iddiası varsa mesajın içeriği diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Ekran Görüntüsü Hakareti İspatlar Mı?
Evet.
Eşin diğer eşe gönderdiği hakaret veya aşağılayıcı ifadeleri içeren ekran görüntüleri kusurun ispatında önemli olabilir.
Özellikle mesajların tarih ve aidiyet bilgilerinin açık olması delilin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Birden fazla tarihte benzer mesajların bulunması davranışın sürekliliğinin değerlendirilmesinde de önem taşıyabilir.
Ekran Görüntüsü Tehdidi İspatlar Mı?
Evet.
Tehdit içerikli mesajların ekran görüntüleri boşanma davasında psikolojik şiddet ve kusur iddiaları bakımından önem taşıyabilir.
İçeriğin niteliğine göre aynı mesajlar ceza hukuku veya 6284 sayılı Kanun kapsamındaki süreçlerde de ayrıca önem kazanabilir.
Ancak ekran görüntüsünün aidiyeti ve gerçekliği yine değerlendirilmelidir.
Ekran Görüntüsü Psikolojik Şiddeti İspatlar Mı?
Somut olayın özelliklerine göre ispatlayabilir.
Sürekli aşağılama, küçük düşürme, tehdit, korkutma veya kontrol içeren mesajlar psikolojik şiddet iddiasını destekleyebilir.
Özellikle farklı tarihlerde tekrarlanan mesajlar davranışların münferit mi yoksa süreklilik gösteren bir nitelikte mi olduğunu ortaya koyabilir.
Ekran Görüntüsü Ekonomik Şiddeti İspatlar Mı?
Olabilir.
Eşin diğer eşin çalışmasını engellediğini, temel ihtiyaçlarını karşılamadığını veya ekonomik baskı uyguladığını gösteren yazışmalar somut olayda önem taşıyabilir.
Ancak ekonomik durumun tespitinde banka, SGK, vergi, tapu ve benzeri objektif kayıtların da değerlendirilmesi gerekebilir.
Ekran Görüntüsü Velayet Davasında Kullanılabilir Mi?
Evet.
Çocuğun bakımı, sağlığı, eğitimi veya diğer ebeveynle kişisel ilişkisinin engellenmesine ilişkin mesaj ve paylaşımların ekran görüntüleri velayet değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Ancak velayet yalnızca ekran görüntülerine göre belirlenmez.
Esas olan çocuğun üstün yararıdır.
Dijital içerikler bu değerlendirmede kullanılan delillerden yalnızca biridir.
Çocuğun Telefonundan Alınan Ekran Görüntüsü Kullanılabilir Mi?
Bu konuda özellikle dikkatli olunmalıdır.
Çocuğun mahremiyeti ve üstün yararı korunmalıdır.
Anne veya babanın çocuğu diğer ebeveyn aleyhine delil toplamaya yönlendirmesi velayet uyuşmazlığı bakımından ayrıca olumsuz değerlendirilebilir.
Çocuğun telefonunda tesadüfen görülen bir içerik ile çocuğun hesabının sistematik şekilde kontrol edilmesi aynı değildir.
Ekran Görüntüsü Nafaka Davasında Delil Olur Mu?
İçeriğine göre olabilir.
Örneğin eşin gelirine, yaptığı işe, sahip olduğu malvarlığına veya düzenli kazancına ilişkin kendi açıklamaları başka delillerle birlikte değerlendirilebilir.
Ancak sosyal medyada lüks yaşam görüntüsü paylaşılması tek başına kişinin kesin gelir miktarını göstermeyebilir.
Gelirin belirlenmesinde objektif ekonomik kayıtlar da önemlidir.
Ekran Görüntüsü Mal Paylaşımında Delil Olur Mu?
Evet.
Taşınmaz veya aracın kim tarafından finanse edildiği, para transferleri, ziynetlerin kullanımı veya mal kaçırma iddialarına ilişkin yazışmalar ekran görüntüsü şeklinde dosyaya sunulabilir.
Örneğin;
“Evi babamın parasıyla aldım.”
veya
“Senin altınlarını bozdurup arabaya verdik.”
şeklindeki mesajlar somut olayda önem taşıyabilir.
Ancak mal rejimi davalarında tapu, banka ve ödeme kayıtları gibi objektif deliller de özellikle önemlidir.
Ekran Görüntüsü Ziynet Davasında Delil Olabilir Mi?
Evet.
Ziynetlerin kimde kaldığı, bozdurulduğu veya hangi amaçla kullanıldığı konusunda taraflar arasındaki mesajlar önemli olabilir.
Örneğin;
“Bilezikleri borçlarımız için bozdurdum.”
şeklindeki mesaj ziynetlerin akıbeti bakımından değerlendirmeye alınabilir.
Ancak mesajın bağlamı ve gerçekliği yine önemlidir.
Ekran Görüntüsü Dava Açıldıktan Sonra Alınmışsa Kullanılabilir Mi?
Ekran görüntüsünün ne zaman alındığı ile içerikteki olayın ne zaman gerçekleştiği birbirinden ayrılmalıdır.
Eski bir konuşmanın dava açıldıktan sonra ekran görüntüsünün alınması, konuşmanın dava sonrasında gerçekleştiği anlamına gelmez.
Ancak içerikteki vakıa gerçekten dava açıldıktan sonra meydana gelmişse bu yeni vakıanın mevcut davada hangi usulle ileri sürülebileceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle ekran görüntüsünün oluşturulma tarihi ile ispatladığı olayın tarihi karıştırılmamalıdır.
Eski Ekran Görüntüleri Boşanma Davasında Kullanılabilir Mi?
Eski olması tek başına delili geçersiz hâle getirmez.
Ancak çok eski olaylarda affetme, hoşgörü veya olaydan sonra ortak hayatın sürdürülmesi tartışması ortaya çıkabilir.
Dolayısıyla eski bir mesajın içeriği kadar tarafların sonrasındaki davranışları da önemlidir.
Affedilen Olayın Ekran Görüntüsü Kullanılabilir Mi?
Affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış olayların boşanmadaki kusur değerlendirmesinde etkisi ayrıca incelenmelidir.
Örneğin eşin yıllar önce öğrendiği bir davranışı açıkça affetmesi ve evliliği sürdürmesi hâlinde aynı olayın sonradan yeni bir kusur vakıası gibi ileri sürülmesi tartışmalı olabilir.
Ancak affetmeden sonra meydana gelen yeni davranışlar ayrı değerlendirilir.
Mahkeme Sosyal Medya Şirketinden Ekran Görüntüsünün Doğruluğunu Sorabilir Mi?
Dijital platformlardaki verilerin ne kadar süreyle saklandığı, hangi verilerin paylaşılabildiği ve yabancı hizmet sağlayıcıların taleplere nasıl cevap verdiği teknik ve hukuki olarak değişebilir.
Bu nedenle;
“Mahkeme Instagram'a veya WhatsApp'a yazar, bütün eski mesajlar kesin gelir.”
şeklinde bir beklenti doğru değildir.
Özellikle mesaj içeriği ile hesap ve trafik bilgileri birbirinden ayrılmalıdır.
Bu nedenle önemli dijital delillerin mümkün olduğunca mevcut hâliyle korunması önemlidir.
Mahkeme Silinen Ekran Görüntülerini Geri Getirebilir Mi?
Ekran görüntüsünün veya mesajın silinmiş olması hâlinde verinin teknik olarak geri getirilebilirliği cihazın ve verinin durumuna göre değişebilir.
Her silinen mesajın veya görüntünün mutlaka geri getirilebileceği söylenemez.
Bu nedenle delilin korunması, sonradan geri getirme ihtimaline güvenmekten daha sağlıklıdır.
Ekran Görüntüsünün Yanında Başka Delil Sunmak Gerekir Mi?
Her zaman zorunlu değildir ancak destekleyici deliller ispat gücünü artırabilir.
Örneğin aldatma iddiasına ilişkin ekran görüntülerinin otel kayıtları, fotoğraflar veya tanık anlatımlarıyla uyumlu olması farklı bir ispat tablosu oluşturabilir.
Hakaret mesajlarıyla aynı dönemde yaşanan olayları doğrulayan tanıkların bulunması da önem taşıyabilir.
Boşanma davalarında çoğu zaman birbirini doğrulayan deliller bütünü daha güçlüdür.
Ekran Görüntüsü ile Tanık Beyanı Çelişirse Ne Olur?
Mahkeme delillerin tamamını birlikte değerlendirir.
Tanığın olayı bizzat görüp görmediği, ekran görüntüsünün gerçekliği, mesajın tarihi ve diğer objektif deliller dikkate alınır.
Ekran görüntüsü sırf dijital olduğu için otomatik olarak tanıktan üstün değildir.
Tanık beyanı da sırf mahkemede verilmiş olduğu için objektif dijital içerikten otomatik olarak üstün değildir.
Her delilin somut olay içerisindeki ispat gücü değerlendirilir.
Ekran Görüntüsünü Dilekçeye Nasıl Eklemek Gerekir?
En sağlıklı yöntem ekran görüntüsünün hangi vakıayı ispatladığını açıkça göstermektir.
Örneğin;
“Ek-3'te sunulan 12.05.2026 tarihli WhatsApp ekran görüntüsünde davalının davacıya yönelik hakaretleri görülmektedir.”
şeklinde vakıa ve delil arasında bağlantı kurulabilir.
Yüzlerce ekran görüntüsünün hiçbir açıklama yapılmadan dosyaya sunulması mahkemenin incelemesini zorlaştırır.
Deliller kronolojik biçimde ve ilgili vakıalarla bağlantılı sunulmalıdır.
Ekran Görüntüsünün Altına Açıklama Yazılmalı Mıdır?
Uzun dijital delillerde açıklama yapılması yararlı olabilir.
Ancak açıklama delilin içeriğini değiştirmemelidir.
Taraf kendi hukuki yorumunu delilin yerine koymamalıdır.
Örneğin;
“Davalının 15.06.2026 tarihinde üçüncü kişiyle yaptığı konuşmanın ekran görüntüsüdür.”
şeklinde tanımlama yapılabilir.
Ardından dilekçede bu konuşmanın hangi iddiayı desteklediği açıklanabilir.
Yüzlerce Ekran Görüntüsü Dosyaya Sunmak Doğru Mudur?
Her zaman etkili değildir.
Mahkemenin görevi tarafların telefon geçmişini baştan sona araştırarak dava sebebi bulmak değildir.
Taraf ileri sürdüğü vakıaları somutlaştırmalı ve ilgili delilleri göstermelidir.
Bu nedenle 500 sayfa ekran görüntüsü sunmak yerine uyuşmazlıkla doğrudan bağlantılı içeriklerin düzenli ve anlaşılır şekilde sunulması çoğu zaman daha işlevseldir.
Ekran Görüntüsü Sonradan Dosyaya Sunulabilir Mi?
Bu durum yargılamanın aşamasına ve delilin neden daha önce sunulmadığına göre değerlendirilir.
HMK'nın delillerin gösterilme zamanı ve sonradan delil gösterilmesine ilişkin hükümleri önemlidir.
Bu nedenle önemli bir ekran görüntüsü mevcutsa;
“Nasıl olsa yargılama sırasında istediğimiz zaman sunarız.”
şeklinde hareket edilmemelidir.
Delil stratejisi mümkün olduğunca dava veya cevap aşamasında kurulmalıdır.
Ekran Görüntülerinde En Sık Yapılan Hata Nedir?
En sık yapılan hatalardan biri yalnızca karşı tarafın aleyhine görünen mesajların kırpılarak sunulmasıdır.
İkinci önemli hata ekran görüntüsünde tarih, telefon numarası veya kullanıcı adı gibi aidiyet bilgilerinin bulunmamasıdır.
Üçüncü hata orijinal konuşmanın silinip yalnızca ekran görüntüsünün saklanmasıdır.
Dördüncü hata ise delilin nasıl elde edildiğine hiç dikkat edilmemesidir.
Özellikle eşin telefonuna veya özel hesabına izinsiz erişim sağlanarak elde edilen ekran görüntüleri hukuka uygunluk bakımından ciddi sorun yaratabilir.
Ekran Görüntüsüne Dayanan Taraf Nasıl Bir İspat Stratejisi Kurmalıdır?
Öncelikle hangi ekran görüntüsünün hangi vakıayı ispatladığı belirlenmelidir.
Ardından görüntünün;
tarihi,
tarafları,
kaynağı
ve konuşma bağlamı
korunmalıdır.
Kritik içeriklerde orijinal dijital verinin silinmemesi önemlidir.
Karşı tarafın aidiyet veya sahtecilik itirazı ihtimali varsa mümkünse delili destekleyen başka veriler de korunmalıdır.
En önemlisi ekran görüntüsünün hukuka uygun şekilde elde edildiğinden emin olunmalıdır.
Ekran Görüntüsüne Karşı Savunma Nasıl Yapılmalıdır?
Öncelikle görüntünün kime ait olduğu incelenmelidir.
Telefon numarası veya hesap bilgisi görülüyor mu?
Hesabın gerçekten müvekkile ait olduğu ispatlanmış mı?
Daha sonra görüntünün bütünlüğü incelenmelidir.
Mesajlar kırpılmış mı?
Konuşmanın öncesi ve sonrası saklanmış mı?
Görüntüde teknik değişiklik ihtimali var mı?
Sonra hukuka uygunluk değerlendirilmelidir.
Karşı taraf görüntüyü nasıl elde etmiştir?
Telefona izinsiz mi girmiştir?
Şifre mi kırmıştır?
Casus yazılım mı kullanmıştır?
Son aşamada mesajın maddi içeriği değerlendirilmelidir.
Mesaj gerçekten ileri sürülen vakıayı mı ispatlamaktadır?
Bu nedenle ekran görüntüsüne karşı etkili savunma aidiyet, bütünlük, hukuka uygunluk ve ispat gücü olmak üzere dört ayrı eksende kurulmalıdır.
Ekran Görüntüsüyle Boşanma Davası Kazanılır Mı?
Bir boşanma davasının sonucunu yalnızca ekran görüntüsünün bulunmasına bağlamak mümkün değildir.
Mahkeme tarafların ileri sürdüğü vakıaları, tanık anlatımlarını, belgeleri, dijital delilleri ve dosyanın bütününü değerlendirir.
Ekran görüntüsü bazı dosyalarda son derece güçlü bir delil olabilir.
Başka bir dosyada ise aidiyeti belli olmayan, kırpılmış veya hukuka aykırı şekilde elde edilmiş görüntünün ispat gücü çok düşük olabilir.
Bu nedenle asıl mesele;
“Ekran görüntüsü var mı?”
değildir.
Asıl mesele;
“Ekran görüntüsü neyi, ne kadar güvenilir ve hukuka uygun biçimde ispatlıyor?”
sorusudur.
Sonuç
Ekran görüntüleri boşanma davalarında delil olarak kullanılabilir.
WhatsApp, SMS, Instagram ve diğer sosyal medya konuşmaları, paylaşımlar, fotoğraflar ve dijital içerikler ekran görüntüsü şeklinde mahkemeye sunulabilir.
Ancak ekran görüntüsünün dosyaya sunulabilmesi onun otomatik olarak doğru ve kesin delil olduğu anlamına gelmez.
Mahkeme ekran görüntüsünün;
aidiyetini,
gerçekliğini,
bütünlüğünü,
tarihini,
elde edilme yöntemini
ve hangi vakıayı ispatladığını
değerlendirir.
Özellikle yalnızca rehberde kayıtlı ismin görünmesi, mesajın kesin olarak ilgili kişiye ait olduğunu her durumda göstermeyebilir.
Telefon numarası, kullanıcı hesabı, profil bilgileri, konuşmanın içeriği ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Aynı şekilde kırpılmış ekran görüntülerinde konuşmanın öncesi ve sonrası önemlidir.
Karşı taraf;
“Konuşmanın tamamı sunulmadı.”
“Mesajlar değiştirildi.”
“Bu hesap bana ait değil.”
veya
“Ekran görüntüsü hukuka aykırı şekilde elde edildi.”
şeklinde itirazlarda bulunabilir.
Ekran görüntüsünün gerçekliği tartışmalıysa orijinal cihaz ve dijital verilerin korunması önem kazanır.
Gerektiğinde teknik bilirkişi incelemesi yapılması da gündeme gelebilir.
Bunun yanında ekran görüntüsünün nasıl elde edildiği son derece önemlidir.
Evlilik, eşlerden birine diğer eşin bütün telefon, sosyal medya ve özel haberleşme alanlarına sınırsız erişim yetkisi vermez.
Anayasa Mahkemesinin B.Y., B. No: 2018/30296, 7/9/2021 kararında, eşin telefonuna casus yazılım yüklenerek mesajlar, ses kayıtları, fotoğraflar ve videolar dâhil kişisel verilerin elde edilmesi incelenmiş ve eşlerin birbirlerine karşı özel hayat alanlarının bulunmadığı sonucunu doğuracak yaklaşımın anayasal güvencelere aykırı olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla;
“Ekran görüntüsü gerçekse nasıl elde edildiğinin önemi yoktur.”
yaklaşımı doğru değildir.
Gerçeklik ile hukuka uygunluk birbirinden farklıdır.
Bir ekran görüntüsü gerçek olduğu hâlde hukuka aykırı şekilde elde edilmiş olabilir.
Diğer taraftan hukuka uygun şekilde elde edildiği ileri sürülen bir ekran görüntüsü üzerinde değişiklik yapılmış veya konuşma bağlamından koparılmış olabilir.
Bu nedenle boşanma davasında ekran görüntüsü kullanılırken temel sorular şunlardır:
Ekran görüntüsü kime ait?
Hesabın veya telefon numarasının aidiyeti belli mi?
Tarih ve saat bilgileri mevcut mu?
Konuşmanın tamamı korunmuş mu?
Görüntü üzerinde değişiklik yapılmış olabilir mi?
Orijinal dijital veri mevcut mu?
Ekran görüntüsü hukuka uygun şekilde mi elde edildi?
Hangi somut kusurlu davranışı ispatlıyor?
Bu sorular birlikte cevaplandırılmadan yalnızca ekran görüntüsünün varlığından hareketle boşanma davasının sonucu hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır.
Boşanma Davalarında Ekran Görüntüsü ve Dijital Deliller Hakkında Hukuki Destek
Ekran görüntüleri ve diğer dijital deliller; boşanma sebebi, kusur, zina ve sadakat yükümlülüğünün ihlali, hakaret, tehdit, psikolojik şiddet, velayet, nafaka, ziynet ve mal rejimi uyuşmazlıklarında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Özellikle ekran görüntüsünün aidiyeti, bütünlüğü, gerçekliği, hukuka uygun elde edilip edilmediği ve hangi vakıayı ispatladığı dava açılmadan veya delil dosyaya sunulmadan önce incelenmelidir.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde çekişmeli boşanma davaları, ekran görüntüsü ve dijital deliller, zina ve sadakat yükümlülüğünün ihlali, fiziksel ve psikolojik şiddet, velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat, ziynet alacağı, mal rejiminin tasfiyesi ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.