İcra hukukunda günlük kullanımda “icra dosyasının düşmesi” denilse de bu ifade farklı hukuki durumları anlatmak için kullanılmaktadır.

Bir icra dosyasının işlemden kaldırılması, haczin kalkması, alacağın zamanaşımına uğraması ve borcun ödenmesi nedeniyle dosyanın kapanması aynı şey değildir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte en önemli düzenlemelerden biri İcra ve İflas Kanunu'nun 78. maddesidir. Buna göre alacaklının haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.

Bir Yıl İşlem Yapılmayan İcra Dosyası Düşer Mi?

Her durumda otomatik olarak;

“Bir yıl geçti, icra dosyası tamamen ortadan kalktı.”

denilemez.

İİK m.78'e göre ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde haciz talep edilmezse veya yapılan haciz talebi geri alındıktan sonra kanuni süre içerisinde yeniden haciz istenmezse dosya muameleden kaldırılır.

Ancak dosyanın muameleden kaldırılması, alacağın tamamen sona erdiği anlamına gelmez.

Alacaklı şartları varsa takip dosyasını yenileyerek takibe devam edebilir.

Haciz İsteme Süresi Ne Kadardır?

İİK m.78 uyarınca haciz isteme hakkı, ödeme emrinin borçluya tebliğinden itibaren 1 yıldır.

Ancak borçlu takibe itiraz etmiş veya uyuşmazlık dava konusu olmuşsa, kanunda belirtilen süreler bir yıllık hesabın dışında tutulabilir.

Kanun ayrıca alacaklı ile borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapması hâlinde, şartları doğrultusunda taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen sürenin de hesaplamaya dahil edilmeyeceğini düzenlemektedir.

Bu nedenle yalnızca ödeme emrinin tebliğ tarihine bakarak hesap yapmak her dosyada doğru sonuç vermeyebilir.

Dosyanın Muameleden Kaldırılması Ne Demektir?

Dosyanın muameleden kaldırılması, icra takibinin o aşamada aktif şekilde yürütülmemesi anlamına gelir.

Bu durum;

• Borcun silinmesi,
• Alacağın tamamen ortadan kalkması,
• Takibin kesin olarak iptal edilmesi

anlamına gelmez.

Alacaklı kanuni şartları yerine getirerek dosyayı yeniden aktif hâle getirebilir.

Dolayısıyla;

“Dosya işlemden kaldırıldı, artık borç yok.”

şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.

Düşen İcra Dosyası Yenilenebilir Mi?

Evet.

İİK m.78'e göre haciz isteme hakkı nedeniyle muameleden kaldırılan dosyada alacaklı yenileme talebinde bulunabilir.

Yeniden haciz istenebilmesi için yenileme talebinin borçluya tebliği gerekir.

İlama dayanmayan takiplerde yenileme üzerine ayrıca kanunda öngörülen yenileme harcı alınır ve bu yenileme masrafı ile harcı borçluya yükletilemez.

Bu nedenle;

“İcra dosyası düştüyse aynı dosya hiçbir şekilde devam ettirilemez.”

şeklindeki değerlendirme de doğru değildir.

Dosyanın Yenilenmesi Yeni Bir İcra Takibi Midir?

Kural olarak yenileme, mevcut takip dosyasının yeniden işleme alınmasına yöneliktir.

Alacaklı baştan yeni bir alacak ilişkisi ileri sürmüş olmaz; önceki takip devam ettirilir.

Ancak yenileme yapılabilmesi, alacağın zamanaşımına uğramadığı anlamına da otomatik olarak gelmez.

Borçlunun zamanaşımı savunması varsa bu konu ayrıca değerlendirilmelidir.

İcra Dosyasının Düşmesi ile Zamanaşımı Aynı Şey Midir?

Hayır.

Bu iki kavram sıkça karıştırılmaktadır.

Dosyanın muameleden kaldırılması, takip dosyasında belirli süre içerisinde gerekli takip işlemlerinin yapılmamasıyla ilgilidir.

Zamanaşımı ise takip konusu alacağın hukuki niteliğine göre belirlenen sürenin geçmesiyle ilgilidir.

Örneğin bir dosya muameleden kaldırılmış olsa bile alacak zamanaşımına uğramamış olabilir ve dosyanın yenilenmesi mümkün olabilir.

Buna karşılık UYAP'ta açık görünen bir dosyada da şartları oluşmuşsa zamanaşımı itirazı gündeme gelebilir.

Bu nedenle;

“Dosya UYAP'ta açık görünüyor, zamanaşımı söz konusu olamaz.”

denilemez.

Haciz Yapılmışsa Dosya Yine Düşer Mi?

Alacaklı kanuni süresi içerisinde haciz istemişse İİK m.78'deki haciz isteme hakkı bakımından durum farklılaşır.

Ancak haciz konulmuş olması, alacaklının artık hiçbir süreye tabi olmadığı anlamına gelmez.

Haczedilen malın satışının istenmesi bakımından ayrıca İİK m.106'daki satış isteme süresi bulunmaktadır.

Güncel düzenlemeye göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içerisinde haczedilen malın satışını isteyebilir.

Satış Bir Yıl İçinde İstenmezse Ne Olur?

İİK m.106 uyarınca haczedilmiş malın satışının kural olarak hacizden itibaren bir yıl içinde istenmesi gerekir.

Satışın süresinde istenmemesi, takip dosyasının tamamının otomatik olarak ortadan kalkmasıyla aynı şey değildir.

Burada esas olarak ilgili mal üzerindeki haczin hukuki durumu gündeme gelir.

Bu nedenle;

“Aracın satışı bir yıl içinde istenmedi, bütün icra dosyası düştü.”

şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir.

Dosyanın kendisi ile belirli bir mal üzerindeki haczin devam edip etmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Araç veya Taşınmaz Haczi Ne Zaman Kalkar?

Güncel İİK m.106 kapsamında hem taşınır hem taşınmaz mallarda satış isteme süresi kural olarak hacizden itibaren bir yıldır.

Satış talebiyle birlikte kanunda öngörülen kıymet takdiri ve satış giderlerinin de yatırılması gerekir.

Özellikle araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış işlemleri bakımından ayrıca özel gider kuralları bulunmaktadır. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi de 7343 sayılı Kanun sonrasında satış isteme süresinin bir yıl olarak düzenlendiğini açıklamıştır.

Borçlu İtiraz Etmişse Bir Yıllık Süre İşler Mi?

İİK m.78'e göre itiraz veya dava hâlinde kanunda belirtilen dönemler haciz isteme süresinin hesabında dikkate alınmaz.

Borçlu ödeme emrine itiraz ettiğinde takip zaten duracağından, alacaklının itirazı hükümden düşürmek için;

• İtirazın iptali davası,
• İtirazın kaldırılması

gibi hukuki yollara başvurması gerekebilir.

Bu süreçlerin etkisi dikkate alınmadan yalnızca;

“Ödeme emri bir yıldan eski, dosya düşmüştür.”

şeklinde değerlendirme yapılmamalıdır.

Borcun Ödenmesi Dosyanın Düşmesi Midir?

Teknik olarak farklıdır.

Borç;

• Asıl alacak,
• Faiz,
• İcra giderleri,
• Harçlar,
• Vekâlet ücreti

dahil olmak üzere tamamen ödendiğinde dosyanın infazen kapatılması gündeme gelir.

Bu durum İİK m.78 kapsamında işlem yapılmadığı için dosyanın muameleden kaldırılmasından farklıdır.

Dolayısıyla borcun ödenmesi nedeniyle kapanmış bir dosya ile işlem yapılmadığı için muameleden kaldırılmış bir dosya aynı hukuki durumda değildir.

Alacaklı Dosyadan Vazgeçerse Dosya Kapanır Mı?

Alacaklının icra takibinden vazgeçmesi veya dosyanın kapatılmasını talep etmesi de takip bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.

Alacaklının;

• Takipten feragat etmesi,
• Haricen tahsil bildiriminde bulunması,
• Dosyanın kapatılmasını istemesi

hâllerinde yapılacak işlem somut duruma göre belirlenir.

Bu durum da haciz isteme süresinin geçirilmesi nedeniyle dosyanın muameleden kaldırılmasından farklıdır.

Yıllardır Açık Olan İcra Dosyası Kendiliğinden Kapanır Mı?

Her icra dosyası sadece yılların geçmesiyle otomatik olarak sistemden silinmez.

Eski bir icra dosyasında;

• Ödeme emrinin tebliğ tarihi,
• Haciz talebi bulunup bulunmadığı,
• Son takip işleminin tarihi,
• Dosyanın yenilenip yenilenmediği,
• Alacağın zamanaşımı süresi,
• Varsa hacizlerin tarihi

ayrı ayrı incelenmelidir.

Bu nedenle 5, 10 veya daha uzun süredir açık görünen bir dosyada yalnızca dosyanın yaşına bakılarak hukuki sonuç çıkarılması doğru değildir.

UYAP'ta Kapalı Görünen Dosyada Borç Devam Edebilir Mi?

Evet, mümkün olabilir.

UYAP'ta dosyanın kapalı veya işlemden kaldırılmış görünmesi her durumda borcun maddi hukuk açısından sona erdiğini göstermez.

Dosyanın hangi nedenle kapatıldığı önemlidir.

Örneğin;

• Borç tamamen ödenmiş olabilir,
• Dosya muameleden kaldırılmış olabilir,
• Takipten vazgeçilmiş olabilir,
• Dosya başka nedenle kapatılmış olabilir.

Bu nedenle dosyanın kapanış nedeni kontrol edilmelidir.

İcra Dosyasının Düşüp Düşmediği Nasıl Anlaşılır?

En sağlıklı yöntem icra dosyasının tamamının incelenmesidir.

Özellikle;

• Takip talebi,
• Ödeme emri,
• Tebligat evrakı,
• Haciz talepleri,
• Yenileme talepleri,
• Satış talepleri,
• Son icra işlemleri

kontrol edilmelidir.

Sadece UYAP dosya durumunda;

“Açık”, “Kapalı” veya benzeri bir ifade bulunması her hukuki soruya tek başına cevap vermeyebilir.

Sonuç

İcra dosyasının ne zaman düşeceği konusunda tek bir süre bulunmamaktadır.

Genel haciz yoluyla takipte İİK m.78 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde haciz talep edilmezse haciz isteme hakkı düşer ve dosya muameleden kaldırılır.

Ancak bu durum borcun tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Alacaklı, şartları varsa yenileme talebiyle takip dosyasını yeniden işleme koyabilir. İlamsız takiplerde yenileme üzerine yeniden harç alınır ve yenileme talebinin borçluya tebliği gerekir.

Haciz yapılmışsa ayrıca satış süresine dikkat edilmelidir. Güncel İİK m.106 uyarınca haczedilen malın satışı kural olarak hacizden itibaren bir yıl içinde istenmelidir.

Bu nedenle;

“İcra dosyasında bir yıl işlem yapılmazsa borç tamamen silinir.”

şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.

Dosyanın muameleden kaldırılması, haczin kalkması, zamanaşımı ve borcun ödenmesi nedeniyle dosyanın kapanması birbirinden farklı hukuki sonuçlardır.

Esenyurt icra avukatı, Büyükçekmece icra avukatı, Beylikdüzü icra avukatı, Bahçeşehir icra avukatı ve İstanbul icra avukatı kapsamında eski icra dosyalarının incelenmesi, dosyanın yenilenmesi, zamanaşımı, hacizlerin kaldırılması ve icra takiplerine ilişkin hukuki destek alınabilir.

İletişim: 0542 547 48 51