Boşanma sürecinde eşler arasında en sık yaşanan malvarlığı uyuşmazlıklarından biri, eşlerden birinin boşanma davasından önce ev, araba, arsa, iş yeri, şirket hissesi veya banka hesabındaki paraları elden çıkarmasıdır.
Özellikle boşanmanın gündeme gelmesinden kısa süre önce;
evin kardeşe devredilmesi,
arabanın anne veya babaya satılması,
banka hesabındaki paranın çekilmesi,
taşınmazın gerçek değerinin çok altında devredilmesi,
şirket hisselerinin yakınlara aktarılması
veya malvarlığının üçüncü kişiler üzerine geçirilmesi
diğer eş açısından ciddi endişe yaratabilir.
Ancak hukuken;
“Boşanmadan önce yapılan her satış mal kaçırmadır.”
şeklinde bir kural bulunmamaktadır.
Bir kişinin kendi malını satması tek başına hukuka aykırı değildir.
Asıl önemli olan işlemin ne zaman, kime, hangi bedelle ve hangi amaçla yapıldığıdır.
Türk Medeni Kanunu, diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan bazı karşılıksız kazandırmaların ve devirlerin mal rejiminin tasfiyesinde hesaba eklenmesine imkân tanımaktadır.
Bu nedenle malın tapudan çıkmış olması her zaman;
“Artık bu mal için hiçbir şey yapılamaz.”
anlamına gelmez.
Boşanmadan Önce Mal Kaçırma Nedir?
Halk arasında “mal kaçırma” olarak ifade edilen durum, çoğunlukla eşlerden birinin diğer eşin mal rejiminden doğacak alacağını azaltmak amacıyla malvarlığını üçüncü kişilere devretmesini veya ekonomik değerleri kendi malvarlığından çıkarmasını ifade eder.
Örneğin boşanmanın gündeme geldiği dönemde bir eşin yüksek değerli dairesini kardeşine karşılıksız devretmesi mal rejimi tasfiyesi bakımından incelenmesi gereken bir işlem olabilir.
Ancak gerçek bedeliyle yapılan olağan bir satışın sırf boşanmadan önce gerçekleşmiş olması işlemi kendiliğinden mal kaçırma hâline getirmez.
Eş Boşanmadan Önce Evini Satabilir Mi?
Kural olarak malik taşınmazı üzerinde tasarruf edebilir.
Ancak taşınmaz aile konutu niteliğindeyse Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesindeki özel sınırlamalar ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bunun dışında mal rejimi bakımından önemli olan, yapılan satışın diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacı taşıyıp taşımadığıdır.
Dolayısıyla;
“Tapu onun adına, istediğine devredebilir ve benim hiçbir hakkım kalmaz.”
şeklindeki düşünce her durumda doğru değildir.
Boşanmadan Önce Ev Başkasına Devredilirse Hak Kaybolur Mu?
Her durumda hayır.
Türk Medeni Kanunu'nun 229. maddesi uyarınca bazı işlemler tasfiye sırasında edinilmiş mallara değer olarak eklenebilir.
Bu düzenleme, eşin malı üçüncü kişiye devrederek diğer eşin katılma alacağını kolaylıkla ortadan kaldırmasını engellemeyi amaçlayan önemli mekanizmalardan biridir.
Dolayısıyla taşınmazın artık eş adına kayıtlı olmaması tek başına mal rejimi hesabının dışında kalacağı anlamına gelmez.
TMK 229 Eklenecek Değer Nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun 229. maddesinde iki önemli işlem grubu düzenlenmektedir.
Bunlardan ilki, eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içerisinde, diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalardır.
İkincisi ise bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirlerdir.
Bu tür işlemler şartları oluştuğunda tasfiye hesabında edinilmiş mallara değer olarak eklenebilir.
Son Bir Yıl İçinde Yapılan Bağışlar Mal Kaçırma Sayılır Mı?
TMK m. 229 bakımından son bir yıllık dönem özellikle önemlidir.
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan ve olağan hediye niteliğinde olmayan karşılıksız kazandırmalar tasfiye sırasında edinilmiş mallara eklenebilir.
Örneğin eşin önemli miktardaki parasını boşanma öncesinde kardeşine bağışlaması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ancak her küçük hediye veya olağan aile içi yardım bu kapsama girmez.
Bir Yıldan Daha Eski Devirlerde Hiçbir Şey Yapılamaz Mı?
Hayır.
Bu konuda sık yapılan hatalardan biri budur.
TMK m. 229'daki bir yıllık süre, karşılıksız kazandırmalara ilişkin özel düzenleme bakımından önemlidir.
Buna karşılık diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler bakımından kanun ayrıca mal rejiminin devamı süresince gerçekleştirilen işlemleri düzenlemektedir.
Dolayısıyla;
“Devir bir yıldan eski, artık hiçbir şekilde dikkate alınamaz.”
demek doğru değildir.
İşlemin niteliği ve amacı ayrıca incelenmelidir.
Eş Evi Kardeşine Devrederse Ne Olur?
Kardeşe yapılan devir tek başına muvazaalı veya mal kaçırma amaçlı kabul edilmez.
Ancak devir;
boşanma sürecine çok yakınsa,
gerçek bir ödeme yapılmamışsa,
gösterilen bedel olağandışı düşükse,
taşınmazı devreden eş kullanmaya devam ediyorsa
ve diğer somut olgular işlemin gerçek bir satış olmadığını gösteriyorsa devir ayrıntılı şekilde incelenebilir.
Özellikle yakın akrabaya yapılan devirlerde satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği önemli bir ispat konusu hâline gelebilir.
Eş Evi Annesine veya Babasına Devrederse Ne Olur?
Anne veya babaya yapılan devirlerde de aynı yaklaşım geçerlidir.
Akrabalık tek başına işlemi geçersiz hâle getirmez.
Ancak satış bedelinin banka üzerinden ödenip ödenmediği, alıcının ekonomik gücü, taşınmazın gerçek piyasa değeri, satıştan sonra taşınmazı kimin kullandığı ve devir tarihi incelenebilir.
Örneğin milyonlarca liralık taşınmazın hiçbir banka hareketi olmadan ve boşanma davasından hemen önce anneye devredilmesi önemli bir inceleme konusu oluşturabilir.
Eş Arabayı Kardeşine Satarsa Ne Olur?
Araç bakımından da devir tarihi, satış bedeli ve bedelin gerçekten ödenip ödenmediği önemlidir.
Araç yakın akrabaya devredilmiş ancak fiilen eski eş tarafından kullanılmaya devam edilmişse bu durum diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.
Araç tescil kayıtları, satış sözleşmeleri, banka hareketleri ve gerektiğinde sigorta kayıtları incelenebilir.
Araba Boşanmadan Önce Satılırsa Mal Paylaşımına Girmez Mi?
Aracın satılmış olması tek başına mal rejimi hesabından tamamen çıkacağı anlamına gelmez.
Gerçek bir satış yapılmış ve satış bedeli eşin malvarlığında başka bir ekonomik değere dönüşmüşse bu bedelin akıbeti araştırılabilir.
Diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan bir devir söz konusuysa TMK m. 229 kapsamında eklenecek değer tartışması gündeme gelebilir.
Eş Arabayı Satıp Parasını Harcarsa Ne Olur?
Burada paranın ne zaman ve ne amaçla harcandığı önemlidir.
Evlilik birliğinin olağan giderleri, borçlar veya gerçek ekonomik ihtiyaçlar için yapılan harcamalar ile diğer eşin mal rejimi hakkını ortadan kaldırmak amacıyla gerçekleştirilen tasarruflar aynı şekilde değerlendirilemez.
Bu nedenle;
“Araç satıldı, para da harcandı, artık hiçbir alacak yok.”
şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılamaz.
Bankadaki Para Boşanmadan Önce Çekilirse Ne Olur?
Banka hesabındaki paranın çekilmesi paranın hukuken ortadan kalktığını göstermez.
Öncelikle paranın edinilmiş mal niteliğinde olup olmadığı belirlenmelidir.
Daha sonra paranın ne zaman çekildiği, nereye aktarıldığı ve hangi amaçla kullanıldığı araştırılabilir.
Boşanma sürecine yakın tarihte yüksek miktarda paranın hesaptan çıkarılması, özellikle kullanım amacı açıklanamıyorsa mal rejimi tasfiyesinde önemli olabilir.
Para Başka Birinin Hesabına Gönderilirse Ne Olur?
Eşin banka hesabındaki yüksek miktarlı parayı kardeşi, annesi, babası, arkadaşı veya başka bir kişinin hesabına göndermesi durumunda transferin hukuki nedeni araştırılmalıdır.
Gerçek bir borç ödemesi mi yapılmıştır?
Bir mal mı satın alınmıştır?
Karşılıksız bir kazandırma mı vardır?
Yoksa para yalnızca mal paylaşımından kaçırılmak amacıyla mı üçüncü kişiye aktarılmıştır?
Bu soruların cevapları banka kayıtları ve diğer delillerle belirlenebilir.
Nakit Para Çekilirse Nasıl İspatlanır?
Nakit para çekimlerinde paranın sonraki hareketinin takip edilmesi banka transferlerine göre daha zor olabilir.
Ancak yüksek miktarlı nakit çekimin zamanı, tarafların boşanma sürecindeki durumu, aynı dönemde yapılan başka malvarlığı işlemleri ve eşin paranın kullanımına ilişkin açıklamaları birlikte değerlendirilebilir.
Nakit çekilmiş olması paranın mutlaka mal kaçırma amacıyla kullanıldığı anlamına gelmez.
Mal Boşanmadan Bir Gün Önce Satılırsa Ne Olur?
Devrin boşanma davasından hemen önce yapılmış olması dikkat çekici bir olgudur ancak tek başına yeterli değildir.
Gerçek bir satış yapılmış, piyasa bedeli tahsil edilmiş ve para eşin malvarlığında mevcutsa durum farklıdır.
Buna karşılık mal yakın akrabaya bedelsiz veya göstermelik bir bedelle devredilmişse ve ekonomik gerçeklik satışla uyuşmuyorsa işlemin amacı daha ayrıntılı araştırılır.
Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Mal Satılırsa Ne Olur?
Türk Medeni Kanunu'nun 225. maddesine göre boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.
Dolayısıyla boşanma davası açıldığı tarihte mevcut malvarlığının tasfiye bakımından hukuki niteliği önemlidir.
Malın dava açıldıktan sonra satılması, tasfiyeden doğan hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Mal Rejimi Hangi Tarihte Sona Erer?
Boşanma kararı verildiği gün değil, boşanma hâlinde boşanma davasının açıldığı tarih esas alınır.
Bu ayrım mal kaçırma iddialarında son derece önemlidir.
Örneğin boşanma davası 1 Mart'ta açılmış, araç 15 Nisan'da satılmışsa aracın dava tarihindeki hukuki durumu ve değeri mal rejimi tasfiyesinde önem taşır.
Malın Boşanma Davasından Sonra Satılması Eklenecek Değer Midir?
Her olayda TMK m. 229 kapsamında değerlendirme yapılması gerekmez.
Çünkü mal rejimi boşanma davası tarihi itibarıyla sona ermiş olabilir ve tasfiyeye konu değer zaten dava tarihinde mevcut olabilir.
Bu nedenle boşanma davasından önce yapılan tasarruflarla dava tarihinden sonra yapılan tasarrufların hukuki değerlendirmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Mal Kaçırma Şüphesi Varsa İhtiyati Tedbir İstenebilir Mi?
Şartları varsa evet.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesi uyarınca mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden yahut gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğacağından endişe edilmesi hâlinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
Mal rejimi uyuşmazlıklarında da somut şartları varsa taşınmaz veya araç üzerinde ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Boşanma Davası Açılır Açılmaz Mallara Otomatik Tedbir Konulur Mu?
Hayır.
Boşanma davasının açılması bütün taşınmaz ve araçların otomatik olarak tedbir altına alınması anlamına gelmez.
Tedbir isteyen tarafın korunması gereken hakkı ve tedbir sebebini somutlaştırması gerekir.
Mahkeme talebi dosyanın koşullarına göre değerlendirir.
Sadece “Mal Kaçırabilir” Demek Tedbir İçin Yeterli Midir?
Her durumda yeterli değildir.
Tedbir talebinin mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.
Örneğin eşin daha önce başka bir taşınmazını yakın akrabasına devretmiş olması, aracını satışa çıkarması veya belirli bir taşınmaz için satış işlemlerine başlaması gibi somut olgular tedbir talebinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Tapuya Satılamaz Şerhi Konulabilir Mi?
Mahkemenin verdiği ihtiyati tedbir kararının içeriğine göre taşınmazın üçüncü kişilere devrinin önlenmesine yönelik tedbir tapu siciline işlenebilir.
Ancak uygulamada talebin hangi taşınmaza yönelik olduğu ve neden gerekli bulunduğu açıkça ortaya konulmalıdır.
Arabaya Tedbir Konulabilir Mi?
Şartları varsa araç üzerine de devir ve temliki önleyici ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Araç plakası ve tescil bilgilerinin doğru biçimde belirtilmesi uygulamada önemlidir.
Banka Hesaplarına Tedbir Konulabilir Mi?
Banka hesaplarına ilişkin talepler daha dikkatli değerlendirilir.
Mal rejimi davasının niteliği, talebin bir para alacağına ilişkin olması ve ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz arasındaki farklar gözetilmelidir.
Her mal rejimi davasında eşin bütün banka hesaplarının tedbiren bloke edilmesi şeklinde otomatik bir uygulama bulunmamaktadır.
Talep edilen hukuki korumanın niteliği doğru belirlenmelidir.
İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Aynı Şey Midir?
Hayır.
İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz farklı geçici hukuki korumalardır.
İhtiyati tedbir esas olarak uyuşmazlık konusu hakkında mevcut durumun korunmasına yönelirken ihtiyati haciz para alacağının güvence altına alınmasına yönelik özel bir korumadır.
Mal rejimi davalarında hangi korumanın istenebileceği somut talebin niteliğine göre belirlenmelidir.
Mal Başkasına Devredilmişse Tapu İptal Edilir Mi?
Her mal rejimi davasında üçüncü kişiye yapılmış devir otomatik olarak iptal edilmez.
Mal rejiminin tasfiyesindeki temel korumalardan biri, şartları oluştuğunda devredilmiş değerin hesaplamaya eklenecek değer olarak alınmasıdır.
Bu nedenle;
“Mal kaçırılmışsa tapu mutlaka iptal edilir.”
şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Muvazaa veya başka bir hukuki sebebe dayalı tapu iptali iddiaları ise kendi şartları içerisinde ayrıca değerlendirilir.
Mal Kaçırma Varsa Üçüncü Kişiye Karşı Dava Açılabilir Mi?
Şartları varsa evet.
Türk Medeni Kanunu'nun 241. maddesi bu konuda önemli bir düzenleme içermektedir.
Tasfiye sırasında borçlu eşin malvarlığı veya terekesi katılma alacağını karşılamadığı takdirde, alacaklı eş veya mirasçıları, edinilmiş mallarda hesaba katılması gereken karşılıksız kazandırmaları belirli ölçüde üçüncü kişilerden isteyebilir.
Dolayısıyla kanun yalnızca eşler arasındaki hesaplaşmayı değil, belirli şartlarda kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye yönelmeyi de mümkün kılmaktadır.
Üçüncü Kişiden Ne Kadar İstenebilir?
TMK m. 241 uyarınca üçüncü kişiye yöneltilecek talep sınırsız değildir.
Alacaklı eş, eksik kalan miktarla sınırlı olmak üzere üçüncü kişiden talepte bulunabilir.
Bu nedenle önce tasfiye ve alacağın karşılanıp karşılanmadığı önem kazanır.
Üçüncü Kişiye Karşı Dava Açma Süresi Var Mıdır?
Evet.
TMK m. 241 uyarınca dava hakkı, alacaklı eş veya mirasçılarının haklarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden başlayarak beş yıl içinde düşer.
Bu süreler nedeniyle üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek taleplerde zaman kaybetmemek önemlidir.
Üçüncü Kişi İyi Niyetliyse Ne Olur?
Üçüncü kişinin hukuki durumu, yapılan işlemin niteliği ve hangi talebin ileri sürüldüğüne göre değerlendirilmelidir.
Gerçek bedeliyle mal satın alan üçüncü kişi ile karşılıksız kazandırmadan yararlanan kişi aynı hukuki durumda değildir.
Bu nedenle mal rejimi tasfiyesinde üçüncü kişilere ilişkin talepler kurulurken devir işleminin türü doğru belirlenmelidir.
Eş Malı Gerçek Bedeliyle Satmışsa Mal Kaçırma Olur Mu?
Her zaman değil.
Gerçek piyasa bedeliyle yapılan ve satış bedeli gerçekten tahsil edilen olağan bir satışın varlığı, mal kaçırma iddiasının değerlendirilmesinde önemlidir.
Ancak satış bedelinin hemen ardından üçüncü kişilere aktarılması veya diğer eşin katılma alacağını azaltacak şekilde malvarlığından çıkarılması ayrıca incelenebilir.
Yani yalnızca ilk satış işlemine değil, satış bedelinin akıbetine de bakmak gerekebilir.
Tapuda Düşük Bedel Gösterilmesi Mal Kaçırmayı İspatlar Mı?
Tek başına ispatlamaz.
Tapuda gösterilen bedelin piyasa değerinden düşük olması uygulamada farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Ancak aşırı düşük bedel, yakın akrabaya satış, banka ödemesinin bulunmaması ve taşınmazın fiilen devreden eş tarafından kullanılmaya devam edilmesi gibi başka olgularla birleştiğinde önem kazanabilir.
Muvazaalı Satış Nedir?
Muvazaalı işlem, tarafların gerçekte yapmak istemedikleri bir hukuki işlemi üçüncü kişilere karşı yapılmış gibi göstermeleri veya gerçek iradelerini farklı bir işlem altında gizlemeleri durumunu ifade eder.
Örneğin gerçekte bağış yapılmasına rağmen tapuda satış gösterilmesi veya gerçekte mülkiyet devri amaçlanmamasına rağmen görünüşte satış yapılması muvazaa tartışması doğurabilir.
Ancak muvazaa iddiasının somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Eş Malı Arkadaşına Satmış Gibi Gösterirse Ne Olur?
Arkadaşlık ilişkisi tek başına muvazaayı ispatlamaz.
Ancak satış bedelinin ödenmemesi, malın fiilen devreden eş tarafından kullanılmaya devam edilmesi, satış tarihinin boşanmayla yakınlığı ve tarafların ekonomik durumları gibi olgular birlikte değerlendirilebilir.
Eş Malı Şirketine Devrederse Ne Olur?
Eşin malvarlığı ile şirketin malvarlığı birbirinden farklıdır.
Taşınmaz veya aracın şirkete devredilmesi hâlinde işlemin gerçek bir sermaye veya satış işlemi olup olmadığı araştırılabilir.
Şirketin eş tarafından kontrol edilmesi tek başına şirket malvarlığının eşin kişisel malı olduğu anlamına gelmez.
Ancak mal rejiminden doğan hakkı azaltmak amacıyla yapılan işlemler somut delillerle ortaya konulabiliyorsa tasfiye bakımından değerlendirilir.
Şirket Hisseleri Başkasına Devredilirse Ne Olur?
Şirket paylarının edinilmiş mal niteliğinde olması hâlinde boşanma öncesinde yapılan devirlerin zamanı, bedeli ve amacı önemlidir.
Payın gerçek değerinin çok altında yakın kişiye devredilmesi veya bedelsiz aktarılması mal rejimi tasfiyesinde incelenebilir.
Şirket paylarının değerinin tespitinde mali bilirkişi incelemesi gerekebilir.
Kripto Para veya Yatırım Hesabı Başkasına Aktarılırsa Ne Olur?
Mal rejimi açısından ekonomik değerin türünden çok hukuki niteliği önemlidir.
Kripto varlıklar, yatırım hesapları, fonlar veya diğer finansal değerler edinilmiş mal niteliğindeyse tasfiye kapsamında değerlendirilebilir.
Boşanma öncesinde üçüncü kişilere yapılan transferlerin tarih ve amacı da diğer malvarlığı değerlerinde olduğu gibi araştırılabilir.
İspat bakımından banka transferleri, platform kayıtları ve diğer dijital finansal kayıtlar önem taşıyabilir.
Eş Malını Saklarsa Nasıl Bulunur?
Mal rejimi davalarında mahkeme aracılığıyla ilgili kurumlara müzekkere yazılması talep edilebilir.
Tapu kayıtları, araç tescil bilgileri, banka kayıtları, şirket ve ticaret sicili kayıtları ile somut olayın gerektirdiği diğer belgeler dosyaya getirilebilir.
Ancak taleplerin uyuşmazlıkla bağlantılı ve mümkün olduğunca somut olması önemlidir.
Geçmiş Tapu Kayıtları İstenebilir Mi?
Evet.
Sadece eşin dava tarihindeki mevcut taşınmazlarının değil, uyuşmazlık bakımından gerekli olması hâlinde geçmiş devir kayıtlarının da incelenmesi istenebilir.
Böylece taşınmazın ne zaman, kime ve hangi işlemle devredildiği tespit edilebilir.
Araçların Geçmiş Satış Kayıtları İstenebilir Mi?
Evet.
Araçların geçmiş malik ve devir kayıtları uyuşmazlık bakımından önem taşıyorsa ilgili kayıtların celbi talep edilebilir.
Özellikle boşanma öncesi kısa sürede birden fazla araç devri yapılmışsa bu kayıtlar önemli olabilir.
Banka Hesapları İncelenebilir Mi?
Uyuşmazlıkla bağlantılı ve hukuken gerekli olduğu ölçüde banka kayıtlarının mahkeme aracılığıyla celbi talep edilebilir.
Özellikle taşınmaz veya araç satış bedelinin gerçekten tahsil edilip edilmediği, yüksek miktarlı para transferleri ve mal ediniminde kullanılan kaynakların belirlenmesi bakımından banka kayıtları önemlidir.
Eş Bütün Parasını Nakit Çekerse Hak Kaybolur Mu?
Hayır.
Ancak nakit çekilen paranın akıbetini ispatlamak daha zor olabilir.
Bu nedenle boşanma ve mal rejimi uyuşmazlığı başlamadan önce veya hemen sonrasında malvarlığı hareketlerinin belgelenmesi önemlidir.
Mal Kaçırma İddiası Nasıl İspatlanır?
Mal kaçırma iddiasında tek bir delil yerine çoğu zaman birden fazla olgunun birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle;
devir tarihi,
alıcı ile akrabalık veya yakınlık ilişkisi,
satış bedeli,
banka üzerinden gerçek ödeme bulunup bulunmadığı,
alıcının ekonomik ödeme gücü,
malın satıştan sonraki fiili kullanımı
ve boşanma sürecinin hangi aşamasında devir yapıldığı
önemli olabilir.
Tanıkla Mal Kaçırma İspatlanabilir Mi?
Tanık delili somut olayın koşullarına göre kullanılabilir.
Ancak tapu, banka, araç tescili ve şirket kayıtları gibi objektif belgeler genellikle çok daha güçlü bir ispat zemini oluşturur.
Özellikle yüksek değerli satışlarda satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediğinin banka kayıtlarıyla araştırılması önemlidir.
WhatsApp Mesajları Delil Olabilir Mi?
Hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp mesajları somut olayda delil olarak değerlendirilebilir.
Örneğin eşin;
“Boşanmadan önce evi kardeşimin üzerine geçiriyorum, sana bir şey kalmayacak.”
şeklindeki mesajı işlemin amacı bakımından son derece önemli olabilir.
Ancak mesajın aidiyeti, bütünlüğü, bağlamı ve hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği ayrıca değerlendirilir.
Ses Kaydı Kullanılabilir Mi?
Ses kaydının delil olarak kullanılabilirliği, kaydın nasıl ve hangi koşullarda elde edildiğine bağlıdır.
Hukuka aykırı şekilde elde edilen kayıtlar HMK m. 189 kapsamında delil olarak dikkate alınamaz.
Bu nedenle mal kaçırma şüphesi bulunması, her türlü gizli kayıt yöntemini hukuka uygun hâle getirmez.
Sosyal Medya Paylaşımları Delil Olabilir Mi?
Somut olayla bağlantılı sosyal medya içerikleri destekleyici delil niteliğinde olabilir.
Örneğin tapuda satılmış görünen aracın aylar sonra hâlen eski malik eş tarafından kullanıldığını gösteren paylaşımlar diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.
Ancak tek bir sosyal medya fotoğrafı mülkiyet veya muvazaayı kesin olarak ispatlamaz.
Mal Kaçırma Varsa Savcılığa Şikâyet Edilebilir Mi?
Her mal kaçırma iddiası ceza hukuku anlamında suç oluşturmaz.
Boşanma öncesinde malın üçüncü kişiye devredilmesi çoğu durumda öncelikle özel hukuk ve mal rejimi hükümleri kapsamında değerlendirilir.
Somut olayda sahte belge, dolandırıcılık veya başka bir suç oluşturabilecek ayrıca bir fiil bulunup bulunmadığı ayrı değerlendirilmelidir.
Sadece mal rejiminden doğacak alacağı azaltan bir devir bulunduğu için otomatik olarak ceza sorumluluğu doğduğu söylenemez.
Eşin Borçlandırılması Mal Kaçırma Olabilir Mi?
Gerçek olmayan veya danışıklı borç ilişkileri oluşturularak malvarlığının azaltıldığı iddia edilebilir.
Örneğin eşin yakın akrabasına gerçekte bulunmayan yüksek miktarlı bir borcu varmış gibi göstermesi tasfiye bakımından incelenmesi gereken bir durum olabilir.
Ancak gerçek borçların mal rejimi hesabında dikkate alınması mümkündür.
Bu nedenle borcun gerçekliği, tarihi ve kaynağı araştırılmalıdır.
Sahte Senet Düzenlenirse Ne Olur?
Gerçek bir borca dayanmayan senetlerin malvarlığını azaltmak amacıyla kullanıldığı ileri sürülüyorsa işlemin gerçekliği ayrıca incelenmelidir.
Senet bulunması tek başına borcun her durumda gerçek olduğunu göstermeyebilir.
Borç ilişkisinin dayanağı, ödeme hareketleri ve taraflar arasındaki ilişki önemlidir.
Eş Taşınmazlarını Boşanmadan Önce Çocuklarına Devrederse Ne Olur?
Çocuğa yapılan devir de hukuki niteliğine göre değerlendirilir.
Gerçek bir satış mı yoksa karşılıksız kazandırma mı olduğu önemlidir.
Özellikle mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içerisinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar TMK m. 229 kapsamında önem taşır.
Eş Evini İlk Evliliğinden Olan Çocuğuna Devrederse Ne Olur?
Çocuğun hangi evlilikten olduğu tek başına sonucu değiştirmez.
Devrin karşılıklı veya karşılıksız olup olmadığı, tarihi ve diğer eşin katılma alacağını azaltma amacı taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.
Eş Malı Düşük Bedelle Satarsa Ne Olur?
Piyasa değerinin çok altında satış yapılması tek başına mal kaçırmayı kesin olarak ispatlamasa da önemli bir emare olabilir.
Özellikle alıcı yakın akrabaysa, ödeme belgesi yoksa ve malı eski malik kullanmaya devam ediyorsa işlemin ekonomik gerçekliği daha ayrıntılı araştırılabilir.
Satış Bedeli Bankaya Girmişse Mal Kaçırma Yok Mudur?
Her zaman böyle söylenemez.
Gerçek satış bedelinin eşin hesabına girmesi işlemin gerçek bir satış olduğunu destekleyebilir.
Ancak para hemen üçüncü kişilere karşılıksız aktarılmışsa veya başka şekilde malvarlığından çıkarılmışsa bu sonraki işlemlerin de incelenmesi gerekebilir.
Mal Kaçıran Eş Mal Paylaşımındaki Hakkını Tamamen Kaybeder Mi?
Genel olarak böyle otomatik bir yaptırım bulunmamaktadır.
Mal kaçırma iddiasının sonucu, ilgili değerin tasfiye hesabına eklenmesi veya şartları varsa üçüncü kişiye karşı talepte bulunulması şeklinde ortaya çıkabilir.
Bu nedenle;
“Mal kaçırdı, bütün mal paylaşımı hakkını kaybeder.”
şeklinde genel bir kural yoktur.
Mal Kaçırma Boşanmadaki Kusuru Etkiler Mi?
Mal rejiminin tasfiyesi ile boşanmadaki kusur farklı hukuki meselelerdir.
Ancak eşin ekonomik şiddet oluşturabilecek davranışları veya aile ekonomisini bilinçli biçimde zarara uğratması boşanma davasındaki kusur değerlendirmesinde somut olayın özelliklerine göre ayrıca gündeme gelebilir.
Mal rejimi tasfiyesinde ise esas olarak ekonomik işlemin kanundaki tasfiye hükümlerine etkisi incelenir.
Mal Kaçırma Şüphesi Varsa İlk Ne Yapılmalıdır?
Öncelikle mevcut malvarlığı mümkün olduğunca somut biçimde belirlenmelidir.
Hangi taşınmazların bulunduğu, araç plakaları, şirket hisseleri ve bilinen banka ilişkileri tespit edilmelidir.
Daha sonra geçmiş devirler araştırılmalı ve acil devir riski bulunan mallar bakımından geçici hukuki koruma gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.
En büyük hata, malvarlığının ne olduğu belirlenmeden yalnızca;
“Eşim malları kaçırıyor.”
şeklinde soyut iddiada bulunmaktır.
Boşanma Davası Açılmadan Önce Tedbir Alınabilir Mi?
Şartları varsa ihtiyati tedbir, esas dava açılmadan önce de talep edilebilen geçici hukuki korumalardan biridir.
Ancak dava açılmadan önce alınan tedbirlerde HMK'daki görev, yetki, yaklaşık ispat ve tedbirden sonra esas davanın süresinde açılması gibi usul kurallarına dikkat edilmesi gerekir.
Bu nedenle mal kaçırma riski varsa zamanlama önemlidir.
Mal Rejimi Davası Açılmadan Önce Ne Yapılmalıdır?
Öncelikle boşanma davasının açılış tarihi, mal rejiminin sona erme tarihi ve mevcut malvarlığı tespit edilmelidir.
Ardından her mal bakımından;
edinim tarihi,
kimin adına kayıtlı olduğu,
edinim kaynağı,
devir tarihi,
devir bedeli
ve yeni malik
belirlenmelidir.
Bu çalışma yapılmadan mal rejimi davasının yalnızca genel mal kaçırma iddialarıyla kurulması ispat bakımından sorun yaratabilir.
Mal Kaçırma Davalarında En Önemli Strateji Nedir?
En önemli strateji kronoloji ve para akışıdır.
Örneğin;
taşınmazın 10 Ocak'ta kardeşe devredildiği,
boşanma görüşmelerinin Aralık ayında başladığı,
satış bedelinin banka hesabına hiç girmediği,
alıcının taşınmazı satın alabilecek ekonomik gücünün bulunmadığı
ve taşınmazın satıştan sonra da eş tarafından kullanılmaya devam edildiği
ortaya konulabiliyorsa iddia çok daha somut hâle gelir.
Buna karşılık yalnızca;
“Kardeşine sattı, kesin mal kaçırdı.”
şeklindeki iddia yeterli olmayabilir.
Mal Kaçırma İddiasına Karşı Savunma Nasıl Yapılır?
Her boşanma öncesi satış mal kaçırma değildir.
Savunmada işlemin gerçek ekonomik nedeni ortaya konulmalıdır.
Satış gerçekse satış sözleşmesi, banka üzerinden yapılan ödeme, alıcının ödeme gücü ve satış bedelinin nasıl kullanıldığı açıklanmalıdır.
Örneğin taşınmaz gerçek piyasa koşullarında satılmış ve satış bedeli mevcut banka borcunun kapatılmasında kullanılmışsa bu durum belgeleriyle ortaya konulabilir.
Ayrıca malın kişisel mal olduğu iddiası varsa bunun da edinim tarihi ve finansman kaynağıyla ayrıca ispatlanması gerekir.
Örnek: Ev Kardeşe Bedelsiz Devredilmişse
Eşin edinilmiş mal niteliğindeki dairesini boşanma davasından üç ay önce kardeşine karşılıksız devrettiğini düşünelim.
Diğer eşin bu işleme rızası bulunmuyorsa ve devir olağan hediye niteliğinde değilse TMK m. 229 kapsamında tasfiyeye eklenecek değer gündeme gelebilir.
Malın artık eş adına kayıtlı olmaması tek başına diğer eşin katılma alacağını ortadan kaldırmaz.
Örnek: Ev Gerçek Bedeliyle Üçüncü Kişiye Satılmışsa
Eş taşınmazını boşanma davasından altı ay önce piyasa değerine uygun şekilde bağımsız bir üçüncü kişiye satmış ve bedel banka hesabına yatırılmış olsun.
Bu durumda yalnızca satış tarihinin boşanmaya yakın olması mal kaçırmayı tek başına ispatlamaz.
Satış bedelinin daha sonra ne olduğu ayrıca önem taşıyabilir.
Örnek: Araç Babaya Satılmış Görünüyor Ancak Ödeme Yoksa
Araç boşanma görüşmeleri başladıktan sonra babaya devredilmiş, banka üzerinden herhangi bir ödeme yapılmamış ve araç fiilen hâlen eş tarafından kullanılıyor olsun.
Bu durumda devir işleminin gerçekliği ve diğer eşin katılma alacağını azaltma amacı bulunup bulunmadığı ciddi biçimde tartışılabilir.
Örnek: Bankadaki Para Kardeşe Gönderilmişse
Boşanma davasından kısa süre önce edinilmiş mal niteliğindeki 2.000.000 TL'nin kardeş hesabına gönderildiğini düşünelim.
Transfer açıklamasında herhangi bir borç veya işlem bulunmuyor ve kardeşin parayı daha sonra geri gönderdiğine ilişkin kayıt da yoksa transferin hukuki nedeni araştırılmalıdır.
Gerçek bir borç ödemesi olduğu savunuluyorsa borcun kaynağının ispatlanması gerekir.
Sonuç
Boşanmadan önce mal kaçırılması, diğer eşin mal paylaşımından doğan hakkının otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Türk Medeni Kanunu mal rejiminin tasfiyesinde bazı devir ve karşılıksız kazandırmaların hesaba yeniden dahil edilmesine imkân tanımaktadır.
Özellikle TMK m. 229 uyarınca;
mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içerisinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar
ve
mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler
tasfiyede önem taşıyabilir.
Ancak her satış veya devir mal kaçırma değildir.
Gerçek bir satış ile göstermelik veya karşılıksız işlem birbirinden ayrılmalıdır.
Bu nedenle;
devir tarihi,
satış bedeli,
ödemenin gerçekten yapılıp yapılmadığı,
alıcı ile taraf arasındaki ilişki,
malın satıştan sonraki kullanımı,
satış bedelinin nereye aktarıldığı
ve boşanma sürecinin zamanlaması
birlikte değerlendirilmelidir.
Mal henüz devredilmemiş ancak ciddi devir riski bulunuyorsa şartları oluştuğunda ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki korumalar gündeme gelebilir.
Mal üçüncü kişiye devredilmişse ise olayın niteliğine göre TMK m. 229 kapsamında eklenecek değer hesabı ve şartları oluştuğunda TMK m. 241 kapsamında üçüncü kişiye yöneltilebilecek talepler değerlendirilmelidir.
Mal kaçırma uyuşmazlıklarında en önemli iki unsur zamanlama ve para akışıdır.
Tapuda görünen işlem kadar, paranın gerçekte ödenip ödenmediği ve sonrasında nereye gittiği de araştırılmalıdır.
Boşanmadan Önce Mal Kaçırma Hakkında Hukuki Destek
Boşanma öncesinde taşınmazların veya araçların yakın akrabalara devredilmesi, banka hesaplarındaki paraların çekilmesi, şirket hisselerinin aktarılması, göstermelik satışlar ve karşılıksız kazandırmalar mal rejiminin tasfiyesinde ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Bu tür uyuşmazlıklarda geçmiş tapu ve araç kayıtlarının, banka hareketlerinin, şirket kayıtlarının ve satış bedellerinin araştırılması; gerekli hâllerde ihtiyati tedbir ve diğer geçici hukuki koruma yollarının zamanında değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde boşanma öncesi mal kaçırma, mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı, değer artış payı, ihtiyati tedbir, üçüncü kişilere yapılan devirler ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.